Dış Politikada Zincir Etkisi

Dış Politikada Zincir Etkisi

İran’da başlayan olaylar, ABD’nin Rıza Zarraf ve Hakan Atilla Davası kararı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Fransa ziyareti… Gündemimize bomba gibi düşen bu üç olayı Türkiye’den ayırmak mümkün olmadığı gibi birbirinden bağımsız olarak görmek de mümkün değildir. Dış politikada birçok olayı birbirine bağlı zincirlere benzetsek yanlış da olmaz.
İran’ın kuzeydoğusunda Meşhed’de 28 Aralık’ta başlayan gösteriler birkaç günde ülkenin büyük bir kesimine yayılım gösterdi. Ölenlerin olduğu olaylarda, kamu binaları da büyük zararlar gördü. Konuya ilişkin 2 Ocak’ta Dışişleri Bakanlığımızda açıklama yaparken önemli mesajlara da yer verildi. Türkiyeaçıklamayla; İran’ın toplumsal huzur ve istikrarının korunmasına büyük önem verdiğini, İran Cumhurbaşkanı Ruhani’nin halkın barışçıl gösteri yapmaya hakkı olduğu mesajının önemine, aynı zamanda gelişmeleri kışkırtıcı söylem ve “dış müdahalelerden” kaçınılmasının temenni edildiği vurgulandı. Buradaki dış müdahale vurgusu oldukça dikkat çekiciydi. Benzeri şekilde Cumhurbaşkanı Erdoğan’da aynı mesajları mevkidaşı Ruhani’ye iletti.
İlk olarak İran’daki olayların başlangıcını incelemekte fayda var. 28 Aralık’ta Meşhed’de olayların fitilini ateşleyen ilk gelişme Meşhed Cuma İmamı olan Ahmed Alemulhuda’nın İran rejimi, dini lider Ayetullah Ali Hamaney ile Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani’yi eleştiren açıklamaları oldu. Alemulhuda’nın aynı zamanda Ruhani’nin Cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki rakibi muhafazakâr muhalif İbrahim Reisi’nin kayınpederi olduğu da gözden kaçırılmaması gereken bir detaydır. İşte iç siyasi çekişmeden kaynaklanan bu açıklamalar bir anda Reisi’nin güçlü olduğu Meşhed ve Kum kentlerinde protestolara dönüştü. Bu protestoların halkın bazı şikâyet ve tepkileriyle birleşmesi ise olayları büyüten ve ülkenin büyük kısmına sıçratan etken oldu.
Eylemcilerin Hamaney ve Ruhani’ye yönelik tepkilerinin yanı sıra, fiyat artışları, işsizlik ve kötü ekonomik koşullara da itiraz ettikleri görülüyor. Bunlar İran’ın kendi iç meseleleri, bizi ise bu olayların dış boyutu ve Türkiye için de önemli olabilecek kısmı ilgilendiriyor. İlk olarak olaylara büyük oranda muhalif ve muhafazakâr Şiilerin katıldığı görmekle birlikte Tebriz merkezli büyük Azeri Türkü toplumun olaylara katılmadığı ve destek vermediği görülüyor. Nitekim Türkiye bu konuda bölgeye yönelik çok net mesajlarda verdi.
Göstericilerin İran’ın Suriye, Yemen gibi dış operasyonlarını da büyük oranda eleştirdiği, İran kimliğini ön plana çıkartıp, Araplara yönelik karşıt söylemler dile getirdikleri de dikkat çekiyor. Hem bu söylemler hem de ABD, İsrail ve Suudi Arabistan’ın gösterileri desteklediğine yönelik açıklamaları, olayların dış desteğinin de olduğunu ve bir oyunun kurgulandığını düşündürüyor. Ayrıca PKK’nın İran kolu PJAK’da olaylara destek verdiğini belirtti. Tüm bu gelişmelere istinaden İran’da rejimin devrilmeye ya da değiştirilmeye çalışıldığı, Arap karşıtı hareketlerin güçlendirildiği, PJAK’ın ön plana çıkmaya hazırlandığı, Muhaliflerin sesini dış desteklerle birlikte daha çok yükseltmeye başladığı anlaşılıyor.
Reformistleri temsil eden Cumhurbaşkanı Ruhani’nin olaylara sert müdahale etme yanlısı olmaması ve rejim ile Ruhani taraftarlarının sokaklara inmesiyle olayların büyük oranda dindiği görülüyor. Orta Doğu’da başta Irak’ta Mesut Barzani’nin ABD ve İsrail desteğiyle giriştiği bağımsızlık sevdası ile Suriye’deki iç savaşın bitirilmesi konusunda Türkiye, Rusya ve İran’ın ortak adımları ile karşı duruşunun yaşandığı bu dönemde İran’da olayların patlak vermesi bizlere çok da şaşırtıcı gelmiyor. Açıkçası İran’ın iç meselelerle uğraştırılması ve güçsüzleştirilmeye çalışılması açık bir dış müdahale görüntüsü uyandırıyor.
ABD’nin İran ve Irak’ta Tahran karşıtı Şii grupları organize ettiği, iki ülkedeki PKK ve Halkın Mücahitleri Örgütünü hem askeri hem de politik olarak güçlendirdiği de biliniyor. ABD bu hamleleriyle İran’da rejimi devirmeyi ya da güçsüzleştirmeyi, Irak Bağdat merkezi yönetimini değiştirmeyi veya kontrol altında tutmayı, Irak Kürt Bölgesel Yönetiminde ise Barzani’yi saf dışı ederek, PKK’yı güçlendirmeyi hedefliyor. Benzer şekilde ABD’nin Suriye’de de PKK’nın politik ve örgüt kolu PYD/YPG’yi özerkleştirmeye çalıştığı zaten bilinen bir gerçek. ABD’nin Orta Doğu planında PKK çok kullanışlı bir araç olarak kullanılmaya devam ediliyor.
Türkiye’nin bu oyunlar doğrultusunda Rusya ve İran ile Suriye’den PYD’nin bertaraf edilmesi sürecini hızlandırması gerekiyor. Yine aynı şekilde ABD’nin Irak’ın Kuzeyindeki planını deşifre edip, Barzani ile yeniden diyaloga geçmesi hatta Ankara’nın Tahran, Bağdat ve Erbil ile PKK konusunda çözüm üretmesi de şart. Türkiye kendi göbek bağını kendi de kesebilir. Ancak bunun bölgesel bir sorun olduğu aynı zamanda Suriye, Irak ve İran’ın hatta Türkiye’nin toprak bütünlüğünü tehdit ettiği de unutulmamalıdır. Bölgedeki terör ve istikrarsızlık her ülkeyi ilgilendiriyor. Türkiye böylelikle bu ülkelerden gelecek yeni mülteci akımlarının da şimdiden önüne geçmiş olur.
Gelelim ABD’deki Rıza Zarraf ve Hakan Atilla davalarına. Öncelikle şunu söylemek gerekir ki bu davanın ne Türkiye’nin İran ambargosunu delmesiyle ilgisi var, ne de Rıza Zarraf’ın Türkiye’de sözde rüşvetler vermesiyle. Türkiye Zarraf’ı hapislerde bile çürütseydi de ABD bu faturayı çıkaracaktı. Bu dava ABD’nin Türkiye’yi cezalandırma davasıdır kısa ve net olan budur. Türkiye’nin bağımsızlığının derdinde olması, ABD’nin Orta Doğu’da özellikle Kürt Terör Devletini kurmasına engel olması, FETÖ’yü temizlemeye girişmesi, dış politikada ABD’den bağımsız hareket edip özellikle Orta Doğu’da Rusya ve İran ile attığı ortak adımlar, Rusya’dan S-400 füzelerinin alınması, BM’de Kudüs konusunda ABD ve İsrail’e tarihi bir ders vermesi bu cezalandırmanın sadece birkaç nedenidir.
Türkiye’de İran gibi cezalandırılmaya çalışmaktadır. FETÖ, PKK ve DAEŞ ile boyun eğdirilemeyen Türkiye, ekonomik yaptırımlarla ve uluslararası kamuoyunda yalnızlaştırılmaya çalışılarak mağlup edilmeye uğraşılmaktadır. Benzeri şekilde Rusya’ya da bazı cezaların kesilebileceği muhtemeldir. Rusya’da önümüzdeki aylarda devlet başkanlığı seçimleri yapılacaktır. Bu seçimlerden Putin’in mağlup ayrılması çok beklenmiyor ancak Rusya da özellikle Ukrayna meselesi üzerinden zarara uğratılabilir. ABD’nin Ukrayna’da bu yönde askeri desteklerde bulunduğu biliniyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Fransa ziyareti işte bu gelişmeler üzerine gerçekleşiyor. Türkiye hem uluslararası hem de bölgesel cepheleşmelerde bloğunu dış politikada güçlendirmeye uğraş veriyor. Erdoğan’ın AB ile yeni bir döneme girildiği mesajını vermesi işte bu pencereden okumalıdır. Nitekim Türkiye – ABD ilişkileri ne kadar gergin olsa da, hatta Türkiye’nin AB ülkeleriyle kriz yaşadığı söylense de bunun ekonomik ilişkilere çok da yansımadığı görülüyor. Öyle ki 2017 yılı itibariyle Türkiye’nin en çok ihracat yaptığı ülke 14,9 milyar dolarla Almanya oldu. İkinci 9,3 milyar dolarla İngiltere, üçüncü 8,3 milyar dolarla İtalya’ydı. Dördüncü ve beşinci ise 8,1 milyar dolarla ABD ve Irak oldular. Ayrıca Türkiye ihracatının neredeyse yarı yakınını AB ülkelerine yapıyor. Türkiye’nin AB ile ekonomideki bu ilişkilerini artık siyasete de taşıması gerekiyor. Erdoğan’ın Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile görüşmesi tüm bu durumlardan ötürü oldukça önemli.
Türkiye’nin özellikle son dönemdeki dış politikasını iyi anlamamız gerekiyor. Çok boyutlu diplomasi olarak adlandırdığımız bu dönemin temel taşları şu; Türkiye ulusal ve uluslararası ölçekte kendi çıkarları doğrultusunda hareket ederek, kendi doğrularını söylüyor, kırmızı çizgilerini de savunuyor. Türkiye bir eksene mahkûm durumda da değil, kendi eksenini kendi tayin etmeye çalışıyor. Başta Orta Doğu’daki krizlerin çözümünde Rusya ve İran ile ortak hareket etmeye çalışması, AB ile ilişkilerini özellikle ekonomik manada sağlıklı bir şekilde yürütmesi, İslam ülkelerine özgüven kazandırıp onlara uluslararası arenada öncülük etmeye uğraşması, Şanghay İşbirliği Örgütü gibi alternatif örgütlere de yönelmesi işte bu çok boyutlu diplomasi hamlelerinin gereğidir. Böyle de okunması gerekir…
Not: Geçen yıl İzmir’de teröristlerle kahramanca çatışarak şehit olan merhum polis memuru Fethi Sekin’in bugün ölüm yıl dönümü. Rahmetle anıyorum. Mekânı cennet olsun…
Erdem EREN

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
Suriye’de Irak’ta fırtına öncesi sessizlik olacak
Suriye’de Irak’ta fırtına öncesi sessizlik olacak
Ruhani'den ABD'ye sert eleştiri: Yanılıyorsunuz!
Ruhani'den ABD'ye sert eleştiri: Yanılıyorsunuz!
Loading Bars
Son Haberler
Erdoğan'dan İstanbul'u esir alan karla mücadele eleştirisi: Bu tam anlamıyla basiretsizliktir
BOTAŞ'tan doğal gaz açıklaması
Karadeniz’de yeni doğal gaz sondajı
Doğal gazda İran’a borç yok: Enerji Bakanı Dönmez'den iddialara yalanlama
Doğal gazda İran bilmecesi: İş dünyasıyla çözüm zirvesi
Günlerdir kar uyarısı yapan İBB, 'ani' bastıran kara yakalanmış! İmamoğlu'ndan iki farklı açıklama
Doğu Avrupa'ya 50 bin asker: ABD’nin Ukrayna krizini fırsata çevirme planı
Yeni Seçim Yasası masaya yatırılacak
DEAŞ yine sahnede: ABD tank sevk etti
Körfez ülkeleri Türkiye için hazırlık yapıyor: 50 milyar dolarlık yatırım yapacaklar
Sedef Kabaş gözaltına alındı
TCMB'den toplam 28 milyar dolarlık swap anlaşması
Selçuk Bayraktar sosyal medya hesabından paylaştı! TEKNOFEST heyecanı Azerbaycan'da
Sovyet Rusya ordusunun, Ermenileri korumak bahanesi ile Bakü ve diğer şehirlerde kadın ve çocuk ayrımı gözetmeksizin Azerbaycan halkına karşı işlediği “insanlık suçunun” adıdır - Yalçın Topçu
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 32. yıl dönümü anılıyor
İbrahim Kalın: Türkiye çözüm için hazır!
Sitelerde aidat kavgası büyüyor: Aidata itiraz için genel kurula katılın
Kahramanmaraş'taki boru hattı yangını tamamen söndürüldü
Ne edersek kendimize ediyoruz
Alman medyasından Türk SİHA'ları yasaklansın çağrısı: Erdoğan istediğini yapıyor
MHP Genel Başkanı Bahçeli'den Sezen Aksu'ya tepki: Serçeysen serçeliğini bil, kuzgunluğa heves etme
Bakan Varank duyurdu: Türk otomotiv endüstrisinde rekor ihracat
Oto yan sanayiinin tedariki Türkiye’den: Tedarikte yüzde 25 büyüdük
Yerli rüzgar türbini için geri sayım: EÜAŞ ve ASELSAN birlikte üretecek
Siber saldırılar 10 trilyon dolar zarar verecek
TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil: Her ay 2 Hürjet uçacak
Dünyayı inşa ettiler: Türk müteahhitler 67 ülkede 30 milyar dolarlık iş yaptı
AB'nin sorunlarını ancak Türkiye çözer
Bakan Akar'dan Azerbaycan'a taziye telefonu
Ne gerekiyorsa yapın
Kanada'da aşısız kişilere yeni sağlık vergisi geliyor
Azerbaycan uyruklu kişi tabancayla bacağından yaralandı
İDO ve BUDO'dan sefer iptal edildi
İçişleri Bakanı Soylu: Karayılan senin canını alacağız bilesin
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Kazakistan'a destek açıklaması
Ermenistan'dan Pegasus Havayolları'na sefer izni!
Türkiye; Devleti ve Milleti ile Kardeş ülke Kazakistan'ın bir an önce istikrara, barışa refah ve huzura tekrar kavuşmasını dilemektedir - Yalçın Topçu
Ambargolar Türkiye'yi durduramadı
Dışa bağımlılığı azaltıyoruz: Türkiye üretim ve tedarik altyapısını güçlendirdi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Milli Muharip Uçağımız 2023'te hangardan çıkacak
Yeni Şafak milli muharip uçağın tasarlandığı tesise girdi: Türkiye'yi uçuracak ekip 7/24 mesaide
Cumhurbaşkanı Erdoğan AK Partili vekillerle buluştu: Önceliğimiz enflasyonu düşürmek
HÜRKUŞ'tan müthiş haber! İlk ihracat haberi
TOGG Las Vegas'ta şov yapacak
HES kodu 6 milyon kişiyi izole etti
Antalya'da 5.3 büyüklüğünde deprem
BDDK'dan 13 bankaya 'kredi' cezası: Kontrol mekanizmasını zamanında oluşturmadılar
Hol Kampı cehennemi: PKK Kur'an okuyan 30 kadını katletti.
Bilim Kurulu üyesi Prof. Özlü uyardı: OMICRON bağışıklık dinlemiyor
İçişleri Bakanlığı İBB'de görev yapan PKK'lılarla ilgili özel teftiş başlattı
AK Parti’den sandıkta dijital takip
Sembol proje ‘sembol’ dolu: 1915’i hatırlatacak
Kalın: Karabağ'ın özgürleşmesiyle tarihte yeni bir sayfa açıldı
Bakan Muş: Fırsatçılara göz açtırmayacağız
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: Aile Hekimliklerimizde bugün itibariyle uygulamaya konuyor
Turkovac'a acil kullanım onayı verildi, seri üretim başladı: Gelecek haftadan itibaren kullanıma geçilecek
Türkiye'nin ilk deniz füzesi Atmaca Yunanistan’da endişeye neden oldu: Ordumuz için tehlike
Bakan Nebati: Fiyatları aşağı çekmeyenler Hazine ve Maliye Bakanlığının nasıl bir bakanlık olduğunu anlayacak
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu: Fondaşlar alenen casusluk yapıyor
TÜSİAD 28 Şubat’ta da aynısını yaptı
GZT editörlerine Rusya'da 'casusluk' suçlamasıyla gözaltı: Ağır şartlarda tutuluyorlar
Bakan Nebati TL mevduatın tüm ayrıntılarını paylaştı
Karadeniz doğal gazında sevindiren haber: Rekor keşfe rekor çıkarma
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'TÜSİAD ve yavruları'na seslendi: Millet size bu fırsatı vermez
Bunlar iş adamı değil tefeci
Bakan Karaismailoğlu'ndan Kayseri'ye hızlı tren müjdesi
Turizmde 2022 yılı için 10 milyon erken rezervasyon
İşte otodaki fiyat oyunları
Cumhurbaşkanı Erdoğan 2022 Asgari ücreti açıkladı... İşte yeni zam oranı
Bakan Dönmez 'Devlet 160 milyar TL'lik fedakarlık yaptı' diyerek duyurdu: Enerjideki fiyat artışını vatandaşa yansıtmıyoruz
Konut satışlarında hızlı artış: Geçen yıla göre yüzde 59 yükseldi
Binali Yıldırım: Sanal âlem yalan âlem değildir
Temel Karamollaoğlu: Kılıçdaroğlu bir babayiğit
Bakan Karaismailoğlu: Kanal İstanbul bütçeye yük olmayacak
Azerbaycan Milli Lider Haydar Aliyev'in ölümünün 18. yılını anıyor
Bakan Çavuşoğlu'ndan 'İnsan Hakları Günü' mesajı
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Avrupa'nın kardeşlerimiz için toplama kampına dönüşmesine izin veremeyiz
İletişim Zirvesi başlıyor
Bakan Nebati, İstanbul'da iş dünyasıyla buluşacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Büyük kalkınma hamlesinin önü bu defa kesilemeyecek
Savunma Sanayii Başkanı Demir ASELSAN iddialarını yalanladı
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İndirimli stopaj uygulaması mart sonuna kadar uzatıldı
Cumhurbaşkanı Erdoğan İranlı mevkidaşı Reisi ile görüştü
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar dönüşü gazetecilerin sorularını yanıtladı: Stokçuların ellerindeki mallara el koyacağız
İletişim Başkanı Altun: Anlaşmalar Türkiye'nin uluslararası arenada kazandığı güveni yansıtmakta
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Derdimiz düşük faizle yatırımı teşvik etmek
Sınırı geçmeye çalışan terörist yakalandı
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Afrika'ya 611 bin 200 doz aşı hibesi
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar'da
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar’da onuruna verilen yemeğe katıldı
MHP lideri Bahçeli: Türkiye Alparslan Türkeş Siyaset Akademisi Vakfı Başkanı ben olacağım
İsmail Demir açıkladı: Milli Muharip Uçak için Rusya ile görüşmeler olabilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: CHP İstanbul’da çivi çakmıyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan Atatürk Havalimanı'na yapılacak Millet Bahçesi'nde incelemelerde bulundu
Savunma sanayii için özel başkanlık
Türkiye'nin ilk metal çinko üretim tesisi açıldı
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na TÜİK tepkisi: Devlet kurumları şamaroğlanı değil
Rusya-Ukrayna analizlerinin vazgeçilmezi: Bayraktar TB2 SİHA
MSB: Üç adet Akıncı İHA Kara Kuvvetleri Komutanlığına teslim edildi
Erdoğan: Savunma sanayiinde gizli açık ambargo dönemi kapandı
Tüm haberler