Kan grupları nasıl oluşuyor?

Kan grupları nasıl oluşuyor?

1900'de kan gruplarını ilk bulan Avusturyalı doktor Karl Landteiner'dir. Bu konudaki araştırmaları nedeniyle 1930'da Nobel Tıp Ödülü ona verilmiş. Ancak bu belirlemenin üzerinden 100 yılı aşkın zaman geçmiş olsa da kan gruplarının neden var olduğunu hala bilmiyoruz.

Kan nakli karmaşası

Bugün farklı kan gruplarının olduğunu bildiğimiz için doktorlar hastalara doğru kanı naklederek hayat kurtarabiliyor. Fakat daha önceleri kan nakli hayalden ibaretti.

Bu fikri ilk tartışanlar Rönesans dönemi doktorları oldu. Daha sonra 1600'lerde doktorların ilk kan nakli deneyleri felaketle sonuçlandı. Bir Fransız doktor, bir akıl hastasını tedavi etmek için ona dana kanı enjekte etti. Hasta terleyip kustuğu gibi, idrarı simsiyah bir renk aldı. İkinci bir kan naklinin ardından adam öldü.

Bu tür başarısız denemeler nedeniyle kan nakli 150 yıl boyunca kötü bir ün kazandı.19. yüzyılda bile sadece birkaç doktor bu yönde çalışmalar yapıyordu. Bunlardan biri de James Blundell adlı İngiliz doktordu. Kadınların doğum sırasında kan kaybından ölmesine çare olarak kan naklini denemek istiyordu.

1817'de, canlı türlerinin farklı kan yapılarına sahip olduğunu, bu nedenle farklı türler arasında kan nakli yapılamayacağını, insana ancak insan kanı verilebileceğini söylüyordu. Daha önce kimse bunu denememişti. Birkaç kişiden alınan kanı tüpler ve enjektörlerden oluşan bir düzenekle kan kaybı yaşayan bir hastanın koluna nakletti. Adam önce baygınlık hissinin geçtiğini söylese de iki gün sonra öldü.

Fakat yine de Blundell an naklinin insanlığa büyük faydası olacağı kanısındaydı. Sonraki yıllarda da toplam 10 kan nakli yapmış, bunların sadece dördü hayatta kalmıştı. İnsana ancak insan kanı verilebileceği konusunda haklı olsa da Blundell insan kanının da farklı türleri olduğunu ve kişilere türdeş kanların verilmesi gerektiğini bilmiyordu. Bazı hastalarının ölüm nedeni de bu olabilirdi.

Pıhtılaşma sorunu

İlk denemelerin başarısız olmasına neden olan şey kan pıhtılarının oluşmasıydı. 1800'lerde bilim insanları deney tüplerindeki farklı insanlardan alınmış kanın karıştırılması sonrasında bazı kan hücrelerinin birbirine yapıştığını fark etmişti. Fakat bu kanlar genellikle hastalara ait olduğu için bunun hastalık nedeniyle olduğunu düşünmüşlerdi.

Sağlıklı insanların kanı karıştığında durumun ne olacağını merak eden Karl Landsteiner oldu. Deneylerde, karışan sağlıklı kanlarda da bazen pıhtılar oluştuğunu gördü. Kandaki kırmızı hücrelerle plazmayı ayırıp farklı kanların plazmasını karıştırdığında pıhtılaşmanın belli karışımlarda söz konusu olduğunu fark etti.

Bu plazmalara A, B, C gibi rastgele isimler verdi (Daha sonra C'nin adı O olarak değiştirildi; bir süre sonra da AB grubu bulundu. 20. yüzyıl ortalarında ise Amerikalı araştırmacı Philip Levine kanı Rhesus (Rh) faktörü içerip içermemesine göre Rh+ ve Rh- olarak da sınıflandırdı.)

BBC Future'un haberine göre; Lansteiner farklı insanların kanını karıştırdığında belli kurallar keşfetmişti. A grubunun plazmasını aynı gruptan başka birinin kırmızı kan hücreleriyle karıştırdığında karışımın sıvı hali bozulmuyor, pıhtılaşmıyordu. Aynı kural B için de geçerliydi; ama A ile B karıştırıldığında pıhtılaşma oluyordu.

O grubu ise farklıydı. A ya da B'nin kırmızı kan hücrelerini O grubunun plazmasıyla karıştırdığında hücreler topak hale geliyor, fakat A veya B plazması O grubunun hücrelerine eklendiğinde kan sıvı kalmaya devam ediyordu.

Kan naklini tehlikeli kılan şey işte bu pıhtılaşma tehlikesidir. Örneğin A grubundan birine B grubu kan verilirse pıhtılar oluşacak, kan dolaşımı duracak ve kanamalar başlayacak, solunum güçlüğü ve ölüm tehlikesi baş gösterecektir. Fakat A ve O grubundan kan verildiğinde sorun çıkmaz.

Bir ve iki katlı moleküller

Lansteiner bir kan grubunu diğerinden ayıran şeyin ne olduğunu bilmiyordu. Daha sonraki yıllarda bilim insanları her kan grubundaki kırmızı kan hücrelerinin yüzeylerinin farklı moleküllerle kaplı olduğunu buldu. Örneğin A grubu kan hücrelerinde bu moleküller iki katlıdır. İlk katta H antijeni, bunun üstünde ise A antijeni vardır (Antijenler vücuda girdiğinde bağışıklık sistemi tarafından antikor üretimine yol açan yabancı moleküllerdir). B grubunda ikinci kat daha farklı bir biçim almıştır. O grubunda ise tek kat halinde H antijeni vardır sadece.

Herkesin bağışıklık sistemi kendi kan grubuna aşinadır. Farklı bir gruptan kan nakli olduğunda bağışıklık sistemi bunları yabancı maddelerin vücuda girmesi şeklinde algılayarak saldırıya geçer. Bunun tek istisnası O grubudur. Ondaki H antijeni diğer gruplarda da olduğu için yabancı olarak görüp saldırıya geçme söz konusu olmaz. Bu nedenle O grubu herkese kan verebilir.

Lansteiner'ın bu keşfi güvenli kan naklinin yolunu açtı. Fakat onun araştırmaları bazı soruları cevaplarken bazı yeni sorular da doğurdu. Bu farklı kan grupları neden vardı? Kan hücrelerinin dışında neden moleküler yapılar yer alıyordu ve bu yapılar neden herkeste farklıydı?

ABO geni

1990'larda bilim insanları kan gruplarının moleküler biyolojisinin sırlarını çözmeye başladı. ABO adı verilen bir gen, kan gruplarında ikinci kat antijenlerin oluşmasından sorumluydu. Genin A versiyonu geçirdiği birkaç mutasyon sonucu B'den farklıydı. O kan grubu insanlarında ise ABO geni geçirdiği mutasyonlar nedeniyle A veya B antijenini oluşturan enzimin salgılanmasını engeller.

Daha sonra insanların ABO geni diğer primatlarınki ile karşılaştırıldı. İnsanınki çok daha eskiydi. Şebeklerle insanlarda A ve B kan grupları için farklı varyantlar vardı ve bu 20 milyon yıl öncesine dayanan ortak atadan kaynaklanıyordu.

İnsanın kan grupları belki de daha eskilere gidiyor, ama ne kadar eski olduğunu bulması zor. Bilim insanları henüz bütün primatların genlerini incelemediği için insandaki varyantların diğer türler arasında ne kadar yaygın olduğunu bilemiyoruz.

Fakat bugüne kadar elde edilen veriler kan gruplarının geçmişinin oldukça çalkantılı olduğunu gösteriyor. Bazı türlerde mutasyon sonucu bir kan grubunun yolu tümüyle kapanmış bulunuyor. İnsana en yakın primat olan şempanzelerde sadece A ve O kan grupları, gorillerde ise sadece B var. İnsanlarda bile mutasyonlar sonucu ABO proteini kan hücrelerinde ikinci kat antijenin oluşmasını engelliyor ve böylece A ve B kan gruplarının bazıları O'ya dönüşüyor. Uzmanlar O grubuna dönüşmenin yüzlerce yolu olabileceğini belirtiyor.

Kaynak*Gazetesiz

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
Ahmed Cevad Ahundzade
Ahmed Cevad Ahundzade
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
AZAL, Ermenistan hava sahasını kullanmaya başladı
AZAL, Ermenistan hava sahasını kullanmaya başladı
Loading Bars
Son Haberler
Bakan Akar, Sırbistanlı mevkidaşı Nebojsa Stefanoviç ile görüştü
İbrahim Kalın ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Sullivan ile görüştü
Cumhurbaşkanı Erdoğan Gıda Güvenliği Konferansında konuştu: 810 milyon insan temel gıdaya ulaşamıyor
Türkiye’nin gücünü gördüler
Cumhurbaşkanı Erdoğan Ermenistan'la normalleşme şartını Karabağ'da açıkladı: Azerbaycan konusunda samimi bir irade ortaya koymalı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan'da resmi törenle karşılandı
THY Sudan'daki seferlerini iptal etti
Rus basınından 10 ülkenin büyükelçinin geri adımı yorumu: Erdoğan'ın karşısında dize geldiler
Kırgızistan Türkiye'den SİHA satın aldığını açıkladı
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Musa Eroğlu'na taziye
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan 'kadına şiddete sıfır tolerans' mesajı: Yıllardır topyekûn bir mücadele içindeyiz
Türk İHA’larından PKK işgalindeki bölgelerde yoğun faaliyet
Rüzgarın gücünü hissedeceğiz
Kabine toplanıyor: Cumhurbaşkanı Erdoğan önemli kararları açıklayacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye'ye yatırım yapan kazanmaya devam edecektir
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan 10 büyükelçiye Kavala tepkisi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kimse görevini yapanların kılına dokunamaz
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İletişim meselesini başkalarına havale edemeyiz
İletişim Başkanı Altun: Karşımızda bir yalan endüstrisi var
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'Milli Görüş Sempozyumu'nda konuştu
Barış Pınarı bölgesinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Afrika ile ticaret hacim 25 milyar doları aştı: El ele kalkınma modeli
Soros ne ise Kavala odur
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan BAYKAR tesislerine taziye ziyareti
Cumhurbaşkanı Erdoğan 1. Su Şurası'nda konuştu: Artık zorunluluk haline geldi ;
7 kritik anlaşma
TRT World Forum 2021’de dünyanın yeni güç haritası masaya yatırıldı
TRT World Forum 2021 “Türkiye’de üretilen içerik dünyaya yayılıyor”
Fuat Oktay: Enflasyonu tek haneye düşüreceğiz
Bakan Çavuşoğlu Güney Kore'ye gidiyor
Son dakika! Ankara'da Maden Tetkik ve Arama (MTA) Yerleşkesinde korkutan patlama
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Afrika'da FETÖ mesajı: Beladan bu ülkelerin de kurtulmasını istiyoruz
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Altun: Küresel sorunlar, küresel çözümler gerektiriyor
Afganistan’daki son Yahudi İstanbul’da
Altun: Krizlere karşı iş birliğinde Türkiye örnek teşkil etmeyi amaçlıyor
Albayrak Grubu'nun sağladığı teşviklerden üreticiler memnun: Hedef 550 bin ton pancardan 82 bin ton şeker üretimi
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan dünyaya reform çağrısı
Bakan Muş 'Cumhuriyet tarihinde ilk' diyerek duyurdu: Türkiye'nin dünya ihracatından aldığı pay ilk kez yüzde 1'in üzerine çıktı
AK Parti'den büyükelçilerin 'Osman Kavala' çağrısına tepki: Yanlış beyanatları en güçlü şekilde reddediyoruz
Erdoğan’dan sömürge düzenine tepki: Korktukça zulüm Afrika’yı sarar
Afrika’yla daha fazla ticaret
Aliya İzzetbegoviç savaşta, siyasette, hayatın her alanında ve en zor şartlarda dahi insan olmanın,vicdanın ve ahlakın timsali olmuştu - Yalçın Topçu
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2021'i yüzde dokuzluk büyüme ile tamamlamayı öngörüyoruz
Motorine 23 kuruş zam
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: 7 alanda anlaşma imzaladık
Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Özdemir Bayraktar için taziye mesajları
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Bakan Bilgin'i kabul etti
Karadeniz'den sonra sıra Akdeniz'de: Altı ayrı sahada petrol aranacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan imzaladı: 109 ton altın için yeni adım
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: Resmi törenle karşılandı
Akkuyu NGS yalnızca inşaat sürecinde Türkiye ekonomisine 6 milyar liralık katkı sunacak
Bir günde bir yıllık ihracat
Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na tepki: Vesayet günleri geride kaldı
Ahmed Cevad Ahundzade
Merkel'in veda ziyareti: Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Almanya Başbakanı Merkel'den önemli açıklamalar
Bakan Muş açıkladı: Bir günde 1,5 milyar dolarlık ihracat yapıldı
Erdoğan-Merkel görüşmesi başladı
Yunanistan'a kaçmaya çalışan FETÖ mensupları yakalandı
Bakan Akar, Polonyalı mevkidaşı ile görüştü
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Topçu: “Bilim alanındaki gelişmeleri önemsiyorum”
Taliban heyetiyle görüşme sonrası Bakan Çavuşoğlu'ndan ilk açıklama: Beklentimiz güvenlik
Sürpriz görüşme: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Temel Karamollaoğlu bir araya gelecek
Dünyanın önde gelen teknoloji şirketi rotasını Türkiye’ye çevirdi
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
Türkiye ve Avrupa’ya ihraç ettiği doğalgazı 16 milyar metreküpe çıkaracak
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Savunma Sanayi Başkanı Demir İKA ACROB'un detaylarını açıkladı
Bakan Çavuşoğlu Alman mevkidaşı ile görüştü
Bakan Akar: Gereken ne varsa zamanı gelince yapılacak
Erdoğan Ankara'nın başkent oluşunun yıl dönümünü kutladı
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
Cumhurbaşkanı Erdoğan Endonezya Dışişleri Bakanını kabul etti
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay Boğaziçi'nde rektörün makam aracının üzerine çıkan vandala tepki: Öğrenci olamaz
Bakan Dönmez'den doğal gaz açıklaması: Fiyat artışı olacak mı?
Bakan Pakdemirli: 'Yanan alanlar tekrar ağaçlandırılır ve başka amaçla kullanılmaz' nokta!
Türkiye ile Endonezya aşı sertifikalarını karşılıklı tanıyacak
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan Türkiye'nin F-16 teklifiyle ilgili açıklama: Alternatif olarak değerlendirilebilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye yeni bir göç yükünü kaldıramaz
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'ndan dikkat çeken Afganistan açıklaması: Kabil'e gitmeyi planlıyoruz
Yunanistan'a kaçmaya çalışan 11 terörist yakalandı
Devlet Bahçeli: Sorulacak hesabımız büyüktür
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan mesleki eğitime iki yeni müjde
Fahrettin Altun'dan 'siyasi cinayetler olacak' iddialarına yanıt: Korku iklimi oluşturmaya çalışıyorlar
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye'de en kısa sürede gereken adımları atacağız
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan iklim değişikliği mesajı
AK Parti Sözcüsü Çelik: 'Siyasi cinayet' spekülasyonları ilkesiz ve utanç verici
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Rus mevkidaşı Lavrov ile görüştü
TÜMOSAN geliştirdi: Yüzde 100 yerli ve milli Pusat Konya Bilim Festivalinde sergileniyor
Ruanda Türkiye’den SİHA almak istiyor
Cumhurbaşkanlığı Kabinesi bugün toplanacak
Fırat Kalkanı Bölgesinde terör saldırısı: 2 şehit
Cumhurbaşkanı Erdoğan Adana'da gençlerle bir araya geldi: Bizimki TEKNOFEST kuşağı
Afrika çıkarması
Bahçeli'den Boğaziçi açıklaması: Öğrenci değil provokatörler
Bakan Çavuşoğlu'ndan Biden'a sert tepki: ABD Türkiye'yi suçlamak yerine kendi yanlış politikalarından vazgeçsin
Irak'ın kuzeyinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Bakan Dönmez: Cumhurbaşkanı Erdoğan Nijerya yolcusu
AKINCI'nın gözünden Bayraktar TB2: İstanbul kanatlarımın altında
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan milli elektrikli lokomotif müjdesi
Tüm haberler