Yeni İpek Yolu Çağında Şehir Medeniyeti

Yeni İpek Yolu Çağında Şehir Medeniyeti

19. yüzyılın sonu 1877 yılında Alman coğrafyacı Ferdinand von Richthofen, “Çin” adlı yazdığı kitabında M.Ö. 114 ve M.S. 127 yılları arasında Çin-Orta Asya ve Çin-Hindistan arasında ipek ticaretinin gerçekleştirildiği Çin’in batı bölgesinden ilgili ülkelere giden yolu “İpek Yolu” olarak adlandırmıştır. Böylece İpek Yolu terimi ilk defa kullanılmış olup kısa bir süre içerisinde uluslararası ilmi camia ve güzergahtaki milletler tarafından kabul edilip resmi olarak kullanılmaya başlandı. Daha sonra, Alman tarihçi Albert Herrmann, 20. yüzyılın başları 1910 yılında yayınlanan "Çin ile Suriye Arasındaki Antik İpek Yolu" kitabında, yeni keşfedilen kültürel kalıntılar ve arkeolojik veriler ışığında kadim İpek Yolu'nun Akdeniz ve Küçük Asya'nın Batı Kıyısına kadar uzandığını belirterek İpek Yolu teriminin temel güzergahını ve içeriğini bir ölçüde belirledi. Yani, Çin ve Asya arasındaki ticaretin Orta Asya'dan Güney ve Güneydoğu Asya'ya, Batı Asya'ya, Avrupa ve Kuzey Afrika'ya açılan yolu İpek Yolu olarak nitelendirildi.

Doğunun ipeği ile baharatının kervanlarla batıya taşınması, Çin'den Avrupa'ya ulaşan ticaret yollarını oluşturmuştur. Orta Çağda, ticaret kervanları, şimdiki Çin'in Şian (Xian) şehrinden hareket ederek Özbekistan'ın Kaşgar şehrine gelirler; burada ikiye ayrılan yollardan ilkini izleyerek Afganistan ovalarından Hazar Denizine; diğeri ile de Karakurum Dağlarını aşarak İran üzerinden Anadolu'ya ulaşırlardı. Anadolu'dan deniz yolu ile veya Trakya üzerinden karayolu ile Avrupa'ya giderlerdi. Doğudan batıya doğru gelişen bu ticari harekette, daha önceki çağlardan beri kullanılmakta olan bir yol şebekesinden yararlanılmıştır. Yoğun bir şekilde ipek, porselen, kağıt, baharat ve değerli taşların taşınmasının yanında kıtalar arasındaki medeniyet ve kültür alışverişine de imkan sağlayan bu binlerce kilometre uzunluğundaki kervan yolları, zaman içinde ''İpek Yolu'' olarak adlandırılmıştır.

Bugün ise geleneksel Kara ve Deniz ipek Yolu terimlerinin dışında özellikle Çin siyasi ve entelektüel camiası tarafından Hava İpek Yolu, Demir İpek Yolu, Enerji İpek Yolu, Kutup İpek Yolu, Data İpek Yolu, Yeşil İpek Yolu, Barış İpek Yolu gibi artık yeni İpek Yolu terimleri üretilmeye ve kullanılmaya başlanmıştır. Kadim İpek Yolu’nun yeniden ihyası hedefi çerçevesinde güzergahta bulunan ülkelerin yanı sıra bölge dışı bazı ülkeler de İpek Yolu politikaları geliştirmeye başladılar. Mesela Hindistan’ın “Mevsim Planı”, Kazakistan’ın “Nurlu Yol Projesi”, Rusya’nın “Trans Avrasya Koridoru Projesi”, Moğolistan’ın “Bozkır Yolu Projesi”, Çin’in “Kuşak ve Yol Stratejisi”, ABD’nin “Yeni İpek Yolu Önerisi” ve Türkiye’nin “Orta Koridor Projesi” gibi. Bütün bu politikalar kadim İpek Yolu’nun ihya edilmesiyle bölgesel ortak kalkınmayı hedefleyen politikalardır.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Mart 2016’da Kuşak ve Yol İnisiyatifi’nin teşvik edilmesini içeren S / 2274 sayılı kararı kabul ettikten sonra, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da oybirliğiyle Kuşak ve Yol İnisiyatifi A / 71/9 sayılı karara ilk defa yazıldı ve 193 üye devlet tarafından oybirliği ile onaylandı. Özellikle 2017 yılında Çin’in ilk defa uluslararası düzeyde 1. Kuşak ve Yol Uluslararası İşbirliği Zirve Forumu’na ev sahipliği yapmasıyla birlikte Yeni İpek Yolu’nun artık tamamen küresel bir düzeyde kabul gördüğü söylenebilir. Nitekim bu zirve kapsamında Pekin’de bulunduğum sırada Sn. Başkan Recep Tayyip Erdoğan’a bu zirve ile birlikte artık Yeni İpek Yolu çağına resmen girmiş olunduğu söylenebilir mi sorusunu yönelttiğimde “Evet! Yeni İpek Yolu çağı resmen başlamıştır.” cevabını almıştım. Dolayısıyla artık Yeni İpek Yolu çağının başladığını ve 21.yy’ın Yeni İpek Yolu çağı olacağını artık kabul edebiliriz.

Yeni İpek Yolu şehirleri hedefleri kapsamında güzergah ülkelerinde özellikle Asya bölgesinin birçok ülkesinde artık neredeyse her ay seminerler, konferanslar, forumlar vs. düzenlenmektedir. Örneğin; 2-3 Temmuz 2018 tarihinde, Kazakistan'ın başkenti Astana'da “Küresel İpek Yolu Belediye Başkanları Forumu” ve 18 Eylül 2018 tarihinde "Birlik Yolunda" temalı “İpek Yolu ülkeleri Uluslararası Turizm Forumu”, 21 Ekim 2018 tarihinde Antalya Büyükşehir Belediyesinin ev sahipliğinde “13. İpek Yolu Belediye Başkanları Forumu”, 18-19 Haziran 2015 tarihinde Yi Wu Belediyesi, Çin Halk Üniversitesi ve Global Times’ın ev sahipliğinde Çin’in Yi Wu kentinde “İpek Yolu Ekonomi Kuşağı Şehirleri Uluslararası Forumu” düzenlendi. Bütün bu toplantıların amacı yeni İpek Yolu şehirlerinin geleceği çerçevesinde şekillenmektedir.

Bunlara ilaveten, son yıllarda hızla gündem kazanan şehir diplomasisi, kamu diplomasisinin gelişmesinin en önemli konularından biri haline gelmiştir. Bu çerçevede uluslararası kardeş şehir çalışmaları yoğun bir çabayla gerçekleştirilmeye devam etmekte ve İpek Yolu ülkeleri arasında yerel yönetimler arası değişim programları teşvik edilmektedir. Şehir diplomasisi kavramı daha da derinleştirilmekte, yerel yönetimlerin uluslararası kurumsal girişimleri arttırılmaktadır. Şehir diplomasisinin başarısı, kamu diplomasisi çalışmalarının geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için öğretici ve ilham verici niteliktedir.

İpek Yolu politikaları ve stratejilerinin hızla gelişmesiyle birlikte ilgili güzergahta bulunan bütün ülkeler de yeni bir “İpek Yolu bölgesi” ve buna paralel olarak “İpek Yolu şehirleri” bakış açısı geliştirmektedirler. İpek Yolu Şehirleri ağı, dünya şehirler ağının hızla kalkınan yeni bir bölümü olarak yeniden ilgili ülkelerin gündeminde yer almaktadır. İpek Yolu medeniyetinin gelişimine adanmış güzergahtaki bütün kadim ve yeni bütün şehirlere “İpek Yolu Şehri” denir. Kadim İpek Yolu güzergahındaki Şian, Kaşgar, Semerkant, Buhara, Kalküta, Şam, Şanlıurfa gibi önemli şehirler, birer ticaret merkeziydiler. Bu şehirler aynı zamanda akademisyenler, öğretmenler, teorisyenler, filozoflar, seyyahlar, misyonerler ve diğer bütün gruplar için de birer kültür alışverişi merkeziydi. Bütün bu farklı şehirlerin kültürel etkileşimi ile İpek Yolu medeniyeti şekillenmekteydi.

Yeni İpek Yolu stratejilerinin istikrarla uygulanmasıyla güzergah boyunca yer alan bütün bölgeler belirli ölçülerde kalkınacaktır. İpek Yolu stratejisinin uygulanması ve çekirdek İpek Yolu kentlerinin stratejik bir dayanak noktası olarak yükselişi sürecinde, bölgesel ekonomi, ticari faaliyetler, altyapı ve nüfus arasındaki yakın ilişkiler nedeniyle, Yeni İpek Yolu bölgesi şehirlerinin fonksiyonel sistemleri ve kentsel dönüşüm odaklı coğrafyanın yeniden yapılandırılması ile dünya şehir ağının yeni bir bölümü oluşturulmaktadır. Fakat bu yeni bölümün oluşumu eşit olarak gelişmemektedir. Oluşum süreci tek tip bir gelişme olarak değil, önce bir “pilot şehirler” (çekirdek şehir, şehir grupları) ve sonra “güzergah şehirleri” (şehir koridorları) ve daha sonra da “bölge şehirleri” (İpek Yolu alt bölgesi şehirleri) olarak gerçekleşmektedir. Bu yeni gelişmekte olan şehir koridorları, sınır ötesi bir niteliğe sahip olmaları ve İpek Yolu güzergahının uluslararası şehir koridorlarında yer almaları nedeniyle Çinli uzmanlar tarafından “İpek Yolu Şehir Koridoru” olarak adlandırılmaktadır.

Şehir diplomasisi, İpek Yolu Şehir Koridorları, akıllı şehirler gibi kulağa hoş gelen teorik söylemler hızla yayılmaktadır. Ancak teknoloji temelinde dile getirilen bu yeni şehir tasavvurları değil şehir medeniyeti şehir kültürü için bile ilham kaynağı olmaktan tamamen uzaktır. Sözde modern şehirler son teknolojiyle akıllaştırılıp “akıllı şehir” olurken, şehrin sakinleri de betonlar içinde aptallaştırılıp “aptal insan” haline getirilmektedir. Dolayısıyla akıllı şehir ve aptal insan uyumsuzluğu şehirleri tamamen ruhsuzlaştırmaktadır. Çünkü şehirlerin yapısı insanın doğasına aykırı bir şekilde imar edilmektedir. Şehirler sanki birer açık hava hapishanesine dönüştürülmekte. Bağsız ve bahçesiz, otsuz ve böceksiz, çiçeksiz ve kelebeksiz bir şehir yaşamı insanın tabiatıyla uyumlu olmayan bir yaşamdır. Sözde insan için yapılan yeni şehirlerde bağlara, bahçelere, otlara, böceklere, çiçeklere, kelebeklere vs. yer verilmemektedir. Var olan alanlarda şehrin nüfusuna oranla neredeyse yok hükmündedir.

Bir tarafta şehir inşa ederken yaptığı eserlerde kuşlara dahi yuva yapmayı düşünen bir şehir medeniyetinin mimarları, diğer tarafta ise ikili veya çoklu siyasi ilişkileri ile ihale alarak inşa sürecinde zerre kadar medeniyet zaviyesinden bakmayan şehirlerin medeniyetsiz müteahhitleri. Müteahhit demek mimar demek değildir. Bir şehrin geleceği medeniyet tasavvuru, tarihi ilham kaynakları olmayan müteahhitlere ve onlara ihale verip alan açan basiretsiz belediye reislerine emanet edilemez. Maalesef geldiğimiz nokta göstermektedir ki, şehirlerimiz, sokaklarımız sahipsiz kalmıştır. Şehrin gerçek mimarları ve mihmandarları olması gereken belediye reisleri siyasi kariyer peşine düşmüş olup ecdadının mirasından ilham alması gerektiği yerde ihanet eder olmuştur. Şanlı ecdadımızın kanlarıyla alıp emanet bıraktığı sahipsiz kalan şehirlerimiz, çarpık yapılaşma, rastgele betonlaştırma, zaman ve mekan tasavvurundan yoksun idareciler gibi nedenlerden dolayı ne yazık ki gittikçe medeniyetsizleşmektedir.

Yeni İpek Yolu şehirlerinin ekonomik açıdan nasıl kalkınacağından ziyade bu yeni şehirlerin nasıl bir şehir medeniyeti tasavvuruyla ruhlandırılacağıdır. Nitekim, metropolleşmenin ve betonlaşmanın hızla yayıldığı bu yüzyılda yeni İpek Yolu çağının şehir medeniyetinin nasıl şekillenmesi gerektiğini tarihi bir sorumluluk ve derin bir ciddiyetle tasavvur etme zamanı artık geldi ve geçiyor. Şehirdeki evler ailelerin yuvası olduğu gibi şehrin kendisi de toplumun yuvasıdır. Toplumun yuvası olan şehirler inşa edilirken milletin öz mimari değerlerinden ilham alınarak imar yol haritası belirlenmelidir. İnsanın tabiatıyla uyumlu olmayan şehirler için, şehir medeniyetinden söz etmek zihin ve zaman israfıdır. Her şeyden önce doğa ile iç içe inşa edilen evlerden oluşan şehirler inşa edilmelidir. Daha sonra şehre ruh kazandıran ibadethaneler, kütüphaneler gibi şehrin manevi değerleri ile bu şehirler ruhlandırılmalıdır. Bedeni, zihni ve ruhu betonlar arasına hapsedilmiş şehir sakinleri ancak o zaman azad edilmiş sayılabilir. Sakinleri azad olmayan bir şehrin medeni olmasından bahsedilemez. Yeni İpek Yolu çağında şehir medeniyeti ancak bedeni, zihni ve ruhu doğayla bütünleşmiş sakinlerden oluşan bir toplumla inşa edilebilir.

Fatih Öztosun, Çin Uzmanı, TRT Çince

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
Bakan Çavuşoğlu: 'Atılacak adımları Azerbaycan ile birlikte koordine ederiz'
Bakan Çavuşoğlu: 'Atılacak adımları Azerbaycan ile birlikte koordine ederiz'
Azerbaycan'da Karabağ şehitlerini anma yürüyüşü
Azerbaycan'da Karabağ şehitlerini anma yürüyüşü
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev 2. Karabağ Savaşı'nın 1. yılında AA'ya konuştu
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev 2. Karabağ Savaşı'nın 1. yılında AA'ya konuştu
Loading Bars
Son Haberler
Erdoğan'dan İstanbul'u esir alan karla mücadele eleştirisi: Bu tam anlamıyla basiretsizliktir
BOTAŞ'tan doğal gaz açıklaması
Karadeniz’de yeni doğal gaz sondajı
Doğal gazda İran’a borç yok: Enerji Bakanı Dönmez'den iddialara yalanlama
Doğal gazda İran bilmecesi: İş dünyasıyla çözüm zirvesi
Günlerdir kar uyarısı yapan İBB, 'ani' bastıran kara yakalanmış! İmamoğlu'ndan iki farklı açıklama
Doğu Avrupa'ya 50 bin asker: ABD’nin Ukrayna krizini fırsata çevirme planı
Yeni Seçim Yasası masaya yatırılacak
DEAŞ yine sahnede: ABD tank sevk etti
Körfez ülkeleri Türkiye için hazırlık yapıyor: 50 milyar dolarlık yatırım yapacaklar
Sedef Kabaş gözaltına alındı
TCMB'den toplam 28 milyar dolarlık swap anlaşması
Selçuk Bayraktar sosyal medya hesabından paylaştı! TEKNOFEST heyecanı Azerbaycan'da
Sovyet Rusya ordusunun, Ermenileri korumak bahanesi ile Bakü ve diğer şehirlerde kadın ve çocuk ayrımı gözetmeksizin Azerbaycan halkına karşı işlediği “insanlık suçunun” adıdır - Yalçın Topçu
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 32. yıl dönümü anılıyor
İbrahim Kalın: Türkiye çözüm için hazır!
Sitelerde aidat kavgası büyüyor: Aidata itiraz için genel kurula katılın
Kahramanmaraş'taki boru hattı yangını tamamen söndürüldü
Ne edersek kendimize ediyoruz
Alman medyasından Türk SİHA'ları yasaklansın çağrısı: Erdoğan istediğini yapıyor
MHP Genel Başkanı Bahçeli'den Sezen Aksu'ya tepki: Serçeysen serçeliğini bil, kuzgunluğa heves etme
Bakan Varank duyurdu: Türk otomotiv endüstrisinde rekor ihracat
Oto yan sanayiinin tedariki Türkiye’den: Tedarikte yüzde 25 büyüdük
Yerli rüzgar türbini için geri sayım: EÜAŞ ve ASELSAN birlikte üretecek
Siber saldırılar 10 trilyon dolar zarar verecek
TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil: Her ay 2 Hürjet uçacak
Dünyayı inşa ettiler: Türk müteahhitler 67 ülkede 30 milyar dolarlık iş yaptı
AB'nin sorunlarını ancak Türkiye çözer
Bakan Akar'dan Azerbaycan'a taziye telefonu
Ne gerekiyorsa yapın
Kanada'da aşısız kişilere yeni sağlık vergisi geliyor
Azerbaycan uyruklu kişi tabancayla bacağından yaralandı
İDO ve BUDO'dan sefer iptal edildi
İçişleri Bakanı Soylu: Karayılan senin canını alacağız bilesin
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Kazakistan'a destek açıklaması
Ermenistan'dan Pegasus Havayolları'na sefer izni!
Türkiye; Devleti ve Milleti ile Kardeş ülke Kazakistan'ın bir an önce istikrara, barışa refah ve huzura tekrar kavuşmasını dilemektedir - Yalçın Topçu
Ambargolar Türkiye'yi durduramadı
Dışa bağımlılığı azaltıyoruz: Türkiye üretim ve tedarik altyapısını güçlendirdi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Milli Muharip Uçağımız 2023'te hangardan çıkacak
Yeni Şafak milli muharip uçağın tasarlandığı tesise girdi: Türkiye'yi uçuracak ekip 7/24 mesaide
Cumhurbaşkanı Erdoğan AK Partili vekillerle buluştu: Önceliğimiz enflasyonu düşürmek
HÜRKUŞ'tan müthiş haber! İlk ihracat haberi
TOGG Las Vegas'ta şov yapacak
HES kodu 6 milyon kişiyi izole etti
Antalya'da 5.3 büyüklüğünde deprem
BDDK'dan 13 bankaya 'kredi' cezası: Kontrol mekanizmasını zamanında oluşturmadılar
Hol Kampı cehennemi: PKK Kur'an okuyan 30 kadını katletti.
Bilim Kurulu üyesi Prof. Özlü uyardı: OMICRON bağışıklık dinlemiyor
İçişleri Bakanlığı İBB'de görev yapan PKK'lılarla ilgili özel teftiş başlattı
AK Parti’den sandıkta dijital takip
Sembol proje ‘sembol’ dolu: 1915’i hatırlatacak
Kalın: Karabağ'ın özgürleşmesiyle tarihte yeni bir sayfa açıldı
Bakan Muş: Fırsatçılara göz açtırmayacağız
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: Aile Hekimliklerimizde bugün itibariyle uygulamaya konuyor
Turkovac'a acil kullanım onayı verildi, seri üretim başladı: Gelecek haftadan itibaren kullanıma geçilecek
Türkiye'nin ilk deniz füzesi Atmaca Yunanistan’da endişeye neden oldu: Ordumuz için tehlike
Bakan Nebati: Fiyatları aşağı çekmeyenler Hazine ve Maliye Bakanlığının nasıl bir bakanlık olduğunu anlayacak
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu: Fondaşlar alenen casusluk yapıyor
TÜSİAD 28 Şubat’ta da aynısını yaptı
GZT editörlerine Rusya'da 'casusluk' suçlamasıyla gözaltı: Ağır şartlarda tutuluyorlar
Bakan Nebati TL mevduatın tüm ayrıntılarını paylaştı
Karadeniz doğal gazında sevindiren haber: Rekor keşfe rekor çıkarma
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'TÜSİAD ve yavruları'na seslendi: Millet size bu fırsatı vermez
Bunlar iş adamı değil tefeci
Bakan Karaismailoğlu'ndan Kayseri'ye hızlı tren müjdesi
Turizmde 2022 yılı için 10 milyon erken rezervasyon
İşte otodaki fiyat oyunları
Cumhurbaşkanı Erdoğan 2022 Asgari ücreti açıkladı... İşte yeni zam oranı
Bakan Dönmez 'Devlet 160 milyar TL'lik fedakarlık yaptı' diyerek duyurdu: Enerjideki fiyat artışını vatandaşa yansıtmıyoruz
Konut satışlarında hızlı artış: Geçen yıla göre yüzde 59 yükseldi
Binali Yıldırım: Sanal âlem yalan âlem değildir
Temel Karamollaoğlu: Kılıçdaroğlu bir babayiğit
Bakan Karaismailoğlu: Kanal İstanbul bütçeye yük olmayacak
Azerbaycan Milli Lider Haydar Aliyev'in ölümünün 18. yılını anıyor
Bakan Çavuşoğlu'ndan 'İnsan Hakları Günü' mesajı
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Avrupa'nın kardeşlerimiz için toplama kampına dönüşmesine izin veremeyiz
İletişim Zirvesi başlıyor
Bakan Nebati, İstanbul'da iş dünyasıyla buluşacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Büyük kalkınma hamlesinin önü bu defa kesilemeyecek
Savunma Sanayii Başkanı Demir ASELSAN iddialarını yalanladı
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İndirimli stopaj uygulaması mart sonuna kadar uzatıldı
Cumhurbaşkanı Erdoğan İranlı mevkidaşı Reisi ile görüştü
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar dönüşü gazetecilerin sorularını yanıtladı: Stokçuların ellerindeki mallara el koyacağız
İletişim Başkanı Altun: Anlaşmalar Türkiye'nin uluslararası arenada kazandığı güveni yansıtmakta
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Derdimiz düşük faizle yatırımı teşvik etmek
Sınırı geçmeye çalışan terörist yakalandı
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Afrika'ya 611 bin 200 doz aşı hibesi
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar'da
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar’da onuruna verilen yemeğe katıldı
MHP lideri Bahçeli: Türkiye Alparslan Türkeş Siyaset Akademisi Vakfı Başkanı ben olacağım
İsmail Demir açıkladı: Milli Muharip Uçak için Rusya ile görüşmeler olabilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: CHP İstanbul’da çivi çakmıyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan Atatürk Havalimanı'na yapılacak Millet Bahçesi'nde incelemelerde bulundu
Savunma sanayii için özel başkanlık
Türkiye'nin ilk metal çinko üretim tesisi açıldı
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na TÜİK tepkisi: Devlet kurumları şamaroğlanı değil
Rusya-Ukrayna analizlerinin vazgeçilmezi: Bayraktar TB2 SİHA
MSB: Üç adet Akıncı İHA Kara Kuvvetleri Komutanlığına teslim edildi
Erdoğan: Savunma sanayiinde gizli açık ambargo dönemi kapandı
Tüm haberler