Yeni İpek Yolu Çağında Şehir Medeniyeti

Yeni İpek Yolu Çağında Şehir Medeniyeti

19. yüzyılın sonu 1877 yılında Alman coğrafyacı Ferdinand von Richthofen, “Çin” adlı yazdığı kitabında M.Ö. 114 ve M.S. 127 yılları arasında Çin-Orta Asya ve Çin-Hindistan arasında ipek ticaretinin gerçekleştirildiği Çin’in batı bölgesinden ilgili ülkelere giden yolu “İpek Yolu” olarak adlandırmıştır. Böylece İpek Yolu terimi ilk defa kullanılmış olup kısa bir süre içerisinde uluslararası ilmi camia ve güzergahtaki milletler tarafından kabul edilip resmi olarak kullanılmaya başlandı. Daha sonra, Alman tarihçi Albert Herrmann, 20. yüzyılın başları 1910 yılında yayınlanan "Çin ile Suriye Arasındaki Antik İpek Yolu" kitabında, yeni keşfedilen kültürel kalıntılar ve arkeolojik veriler ışığında kadim İpek Yolu'nun Akdeniz ve Küçük Asya'nın Batı Kıyısına kadar uzandığını belirterek İpek Yolu teriminin temel güzergahını ve içeriğini bir ölçüde belirledi. Yani, Çin ve Asya arasındaki ticaretin Orta Asya'dan Güney ve Güneydoğu Asya'ya, Batı Asya'ya, Avrupa ve Kuzey Afrika'ya açılan yolu İpek Yolu olarak nitelendirildi.

Doğunun ipeği ile baharatının kervanlarla batıya taşınması, Çin'den Avrupa'ya ulaşan ticaret yollarını oluşturmuştur. Orta Çağda, ticaret kervanları, şimdiki Çin'in Şian (Xian) şehrinden hareket ederek Özbekistan'ın Kaşgar şehrine gelirler; burada ikiye ayrılan yollardan ilkini izleyerek Afganistan ovalarından Hazar Denizine; diğeri ile de Karakurum Dağlarını aşarak İran üzerinden Anadolu'ya ulaşırlardı. Anadolu'dan deniz yolu ile veya Trakya üzerinden karayolu ile Avrupa'ya giderlerdi. Doğudan batıya doğru gelişen bu ticari harekette, daha önceki çağlardan beri kullanılmakta olan bir yol şebekesinden yararlanılmıştır. Yoğun bir şekilde ipek, porselen, kağıt, baharat ve değerli taşların taşınmasının yanında kıtalar arasındaki medeniyet ve kültür alışverişine de imkan sağlayan bu binlerce kilometre uzunluğundaki kervan yolları, zaman içinde ''İpek Yolu'' olarak adlandırılmıştır.

Bugün ise geleneksel Kara ve Deniz ipek Yolu terimlerinin dışında özellikle Çin siyasi ve entelektüel camiası tarafından Hava İpek Yolu, Demir İpek Yolu, Enerji İpek Yolu, Kutup İpek Yolu, Data İpek Yolu, Yeşil İpek Yolu, Barış İpek Yolu gibi artık yeni İpek Yolu terimleri üretilmeye ve kullanılmaya başlanmıştır. Kadim İpek Yolu’nun yeniden ihyası hedefi çerçevesinde güzergahta bulunan ülkelerin yanı sıra bölge dışı bazı ülkeler de İpek Yolu politikaları geliştirmeye başladılar. Mesela Hindistan’ın “Mevsim Planı”, Kazakistan’ın “Nurlu Yol Projesi”, Rusya’nın “Trans Avrasya Koridoru Projesi”, Moğolistan’ın “Bozkır Yolu Projesi”, Çin’in “Kuşak ve Yol Stratejisi”, ABD’nin “Yeni İpek Yolu Önerisi” ve Türkiye’nin “Orta Koridor Projesi” gibi. Bütün bu politikalar kadim İpek Yolu’nun ihya edilmesiyle bölgesel ortak kalkınmayı hedefleyen politikalardır.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin Mart 2016’da Kuşak ve Yol İnisiyatifi’nin teşvik edilmesini içeren S / 2274 sayılı kararı kabul ettikten sonra, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu da oybirliğiyle Kuşak ve Yol İnisiyatifi A / 71/9 sayılı karara ilk defa yazıldı ve 193 üye devlet tarafından oybirliği ile onaylandı. Özellikle 2017 yılında Çin’in ilk defa uluslararası düzeyde 1. Kuşak ve Yol Uluslararası İşbirliği Zirve Forumu’na ev sahipliği yapmasıyla birlikte Yeni İpek Yolu’nun artık tamamen küresel bir düzeyde kabul gördüğü söylenebilir. Nitekim bu zirve kapsamında Pekin’de bulunduğum sırada Sn. Başkan Recep Tayyip Erdoğan’a bu zirve ile birlikte artık Yeni İpek Yolu çağına resmen girmiş olunduğu söylenebilir mi sorusunu yönelttiğimde “Evet! Yeni İpek Yolu çağı resmen başlamıştır.” cevabını almıştım. Dolayısıyla artık Yeni İpek Yolu çağının başladığını ve 21.yy’ın Yeni İpek Yolu çağı olacağını artık kabul edebiliriz.

Yeni İpek Yolu şehirleri hedefleri kapsamında güzergah ülkelerinde özellikle Asya bölgesinin birçok ülkesinde artık neredeyse her ay seminerler, konferanslar, forumlar vs. düzenlenmektedir. Örneğin; 2-3 Temmuz 2018 tarihinde, Kazakistan'ın başkenti Astana'da “Küresel İpek Yolu Belediye Başkanları Forumu” ve 18 Eylül 2018 tarihinde "Birlik Yolunda" temalı “İpek Yolu ülkeleri Uluslararası Turizm Forumu”, 21 Ekim 2018 tarihinde Antalya Büyükşehir Belediyesinin ev sahipliğinde “13. İpek Yolu Belediye Başkanları Forumu”, 18-19 Haziran 2015 tarihinde Yi Wu Belediyesi, Çin Halk Üniversitesi ve Global Times’ın ev sahipliğinde Çin’in Yi Wu kentinde “İpek Yolu Ekonomi Kuşağı Şehirleri Uluslararası Forumu” düzenlendi. Bütün bu toplantıların amacı yeni İpek Yolu şehirlerinin geleceği çerçevesinde şekillenmektedir.

Bunlara ilaveten, son yıllarda hızla gündem kazanan şehir diplomasisi, kamu diplomasisinin gelişmesinin en önemli konularından biri haline gelmiştir. Bu çerçevede uluslararası kardeş şehir çalışmaları yoğun bir çabayla gerçekleştirilmeye devam etmekte ve İpek Yolu ülkeleri arasında yerel yönetimler arası değişim programları teşvik edilmektedir. Şehir diplomasisi kavramı daha da derinleştirilmekte, yerel yönetimlerin uluslararası kurumsal girişimleri arttırılmaktadır. Şehir diplomasisinin başarısı, kamu diplomasisi çalışmalarının geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için öğretici ve ilham verici niteliktedir.

İpek Yolu politikaları ve stratejilerinin hızla gelişmesiyle birlikte ilgili güzergahta bulunan bütün ülkeler de yeni bir “İpek Yolu bölgesi” ve buna paralel olarak “İpek Yolu şehirleri” bakış açısı geliştirmektedirler. İpek Yolu Şehirleri ağı, dünya şehirler ağının hızla kalkınan yeni bir bölümü olarak yeniden ilgili ülkelerin gündeminde yer almaktadır. İpek Yolu medeniyetinin gelişimine adanmış güzergahtaki bütün kadim ve yeni bütün şehirlere “İpek Yolu Şehri” denir. Kadim İpek Yolu güzergahındaki Şian, Kaşgar, Semerkant, Buhara, Kalküta, Şam, Şanlıurfa gibi önemli şehirler, birer ticaret merkeziydiler. Bu şehirler aynı zamanda akademisyenler, öğretmenler, teorisyenler, filozoflar, seyyahlar, misyonerler ve diğer bütün gruplar için de birer kültür alışverişi merkeziydi. Bütün bu farklı şehirlerin kültürel etkileşimi ile İpek Yolu medeniyeti şekillenmekteydi.

Yeni İpek Yolu stratejilerinin istikrarla uygulanmasıyla güzergah boyunca yer alan bütün bölgeler belirli ölçülerde kalkınacaktır. İpek Yolu stratejisinin uygulanması ve çekirdek İpek Yolu kentlerinin stratejik bir dayanak noktası olarak yükselişi sürecinde, bölgesel ekonomi, ticari faaliyetler, altyapı ve nüfus arasındaki yakın ilişkiler nedeniyle, Yeni İpek Yolu bölgesi şehirlerinin fonksiyonel sistemleri ve kentsel dönüşüm odaklı coğrafyanın yeniden yapılandırılması ile dünya şehir ağının yeni bir bölümü oluşturulmaktadır. Fakat bu yeni bölümün oluşumu eşit olarak gelişmemektedir. Oluşum süreci tek tip bir gelişme olarak değil, önce bir “pilot şehirler” (çekirdek şehir, şehir grupları) ve sonra “güzergah şehirleri” (şehir koridorları) ve daha sonra da “bölge şehirleri” (İpek Yolu alt bölgesi şehirleri) olarak gerçekleşmektedir. Bu yeni gelişmekte olan şehir koridorları, sınır ötesi bir niteliğe sahip olmaları ve İpek Yolu güzergahının uluslararası şehir koridorlarında yer almaları nedeniyle Çinli uzmanlar tarafından “İpek Yolu Şehir Koridoru” olarak adlandırılmaktadır.

Şehir diplomasisi, İpek Yolu Şehir Koridorları, akıllı şehirler gibi kulağa hoş gelen teorik söylemler hızla yayılmaktadır. Ancak teknoloji temelinde dile getirilen bu yeni şehir tasavvurları değil şehir medeniyeti şehir kültürü için bile ilham kaynağı olmaktan tamamen uzaktır. Sözde modern şehirler son teknolojiyle akıllaştırılıp “akıllı şehir” olurken, şehrin sakinleri de betonlar içinde aptallaştırılıp “aptal insan” haline getirilmektedir. Dolayısıyla akıllı şehir ve aptal insan uyumsuzluğu şehirleri tamamen ruhsuzlaştırmaktadır. Çünkü şehirlerin yapısı insanın doğasına aykırı bir şekilde imar edilmektedir. Şehirler sanki birer açık hava hapishanesine dönüştürülmekte. Bağsız ve bahçesiz, otsuz ve böceksiz, çiçeksiz ve kelebeksiz bir şehir yaşamı insanın tabiatıyla uyumlu olmayan bir yaşamdır. Sözde insan için yapılan yeni şehirlerde bağlara, bahçelere, otlara, böceklere, çiçeklere, kelebeklere vs. yer verilmemektedir. Var olan alanlarda şehrin nüfusuna oranla neredeyse yok hükmündedir.

Bir tarafta şehir inşa ederken yaptığı eserlerde kuşlara dahi yuva yapmayı düşünen bir şehir medeniyetinin mimarları, diğer tarafta ise ikili veya çoklu siyasi ilişkileri ile ihale alarak inşa sürecinde zerre kadar medeniyet zaviyesinden bakmayan şehirlerin medeniyetsiz müteahhitleri. Müteahhit demek mimar demek değildir. Bir şehrin geleceği medeniyet tasavvuru, tarihi ilham kaynakları olmayan müteahhitlere ve onlara ihale verip alan açan basiretsiz belediye reislerine emanet edilemez. Maalesef geldiğimiz nokta göstermektedir ki, şehirlerimiz, sokaklarımız sahipsiz kalmıştır. Şehrin gerçek mimarları ve mihmandarları olması gereken belediye reisleri siyasi kariyer peşine düşmüş olup ecdadının mirasından ilham alması gerektiği yerde ihanet eder olmuştur. Şanlı ecdadımızın kanlarıyla alıp emanet bıraktığı sahipsiz kalan şehirlerimiz, çarpık yapılaşma, rastgele betonlaştırma, zaman ve mekan tasavvurundan yoksun idareciler gibi nedenlerden dolayı ne yazık ki gittikçe medeniyetsizleşmektedir.

Yeni İpek Yolu şehirlerinin ekonomik açıdan nasıl kalkınacağından ziyade bu yeni şehirlerin nasıl bir şehir medeniyeti tasavvuruyla ruhlandırılacağıdır. Nitekim, metropolleşmenin ve betonlaşmanın hızla yayıldığı bu yüzyılda yeni İpek Yolu çağının şehir medeniyetinin nasıl şekillenmesi gerektiğini tarihi bir sorumluluk ve derin bir ciddiyetle tasavvur etme zamanı artık geldi ve geçiyor. Şehirdeki evler ailelerin yuvası olduğu gibi şehrin kendisi de toplumun yuvasıdır. Toplumun yuvası olan şehirler inşa edilirken milletin öz mimari değerlerinden ilham alınarak imar yol haritası belirlenmelidir. İnsanın tabiatıyla uyumlu olmayan şehirler için, şehir medeniyetinden söz etmek zihin ve zaman israfıdır. Her şeyden önce doğa ile iç içe inşa edilen evlerden oluşan şehirler inşa edilmelidir. Daha sonra şehre ruh kazandıran ibadethaneler, kütüphaneler gibi şehrin manevi değerleri ile bu şehirler ruhlandırılmalıdır. Bedeni, zihni ve ruhu betonlar arasına hapsedilmiş şehir sakinleri ancak o zaman azad edilmiş sayılabilir. Sakinleri azad olmayan bir şehrin medeni olmasından bahsedilemez. Yeni İpek Yolu çağında şehir medeniyeti ancak bedeni, zihni ve ruhu doğayla bütünleşmiş sakinlerden oluşan bir toplumla inşa edilebilir.

Fatih Öztosun, Çin Uzmanı, TRT Çince

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Loading Bars
Son Haberler
Ahmed Cevad Ahundzade
Merkel'in veda ziyareti: Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Almanya Başbakanı Merkel'den önemli açıklamalar
Bakan Muş açıkladı: Bir günde 1,5 milyar dolarlık ihracat yapıldı
Erdoğan-Merkel görüşmesi başladı
Yunanistan'a kaçmaya çalışan FETÖ mensupları yakalandı
Bakan Akar, Polonyalı mevkidaşı ile görüştü
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Topçu: “Bilim alanındaki gelişmeleri önemsiyorum”
Taliban heyetiyle görüşme sonrası Bakan Çavuşoğlu'ndan ilk açıklama: Beklentimiz güvenlik
Sürpriz görüşme: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Temel Karamollaoğlu bir araya gelecek
Dünyanın önde gelen teknoloji şirketi rotasını Türkiye’ye çevirdi
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
Türkiye ve Avrupa’ya ihraç ettiği doğalgazı 16 milyar metreküpe çıkaracak
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Savunma Sanayi Başkanı Demir İKA ACROB'un detaylarını açıkladı
Bakan Çavuşoğlu Alman mevkidaşı ile görüştü
Bakan Akar: Gereken ne varsa zamanı gelince yapılacak
Erdoğan Ankara'nın başkent oluşunun yıl dönümünü kutladı
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
Cumhurbaşkanı Erdoğan Endonezya Dışişleri Bakanını kabul etti
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay Boğaziçi'nde rektörün makam aracının üzerine çıkan vandala tepki: Öğrenci olamaz
Bakan Dönmez'den doğal gaz açıklaması: Fiyat artışı olacak mı?
Bakan Pakdemirli: 'Yanan alanlar tekrar ağaçlandırılır ve başka amaçla kullanılmaz' nokta!
Türkiye ile Endonezya aşı sertifikalarını karşılıklı tanıyacak
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan Türkiye'nin F-16 teklifiyle ilgili açıklama: Alternatif olarak değerlendirilebilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye yeni bir göç yükünü kaldıramaz
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'ndan dikkat çeken Afganistan açıklaması: Kabil'e gitmeyi planlıyoruz
Yunanistan'a kaçmaya çalışan 11 terörist yakalandı
Devlet Bahçeli: Sorulacak hesabımız büyüktür
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan mesleki eğitime iki yeni müjde
Fahrettin Altun'dan 'siyasi cinayetler olacak' iddialarına yanıt: Korku iklimi oluşturmaya çalışıyorlar
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye'de en kısa sürede gereken adımları atacağız
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan iklim değişikliği mesajı
AK Parti Sözcüsü Çelik: 'Siyasi cinayet' spekülasyonları ilkesiz ve utanç verici
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Rus mevkidaşı Lavrov ile görüştü
TÜMOSAN geliştirdi: Yüzde 100 yerli ve milli Pusat Konya Bilim Festivalinde sergileniyor
Ruanda Türkiye’den SİHA almak istiyor
Cumhurbaşkanlığı Kabinesi bugün toplanacak
Fırat Kalkanı Bölgesinde terör saldırısı: 2 şehit
Cumhurbaşkanı Erdoğan Adana'da gençlerle bir araya geldi: Bizimki TEKNOFEST kuşağı
Afrika çıkarması
Bahçeli'den Boğaziçi açıklaması: Öğrenci değil provokatörler
Bakan Çavuşoğlu'ndan Biden'a sert tepki: ABD Türkiye'yi suçlamak yerine kendi yanlış politikalarından vazgeçsin
Irak'ın kuzeyinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Bakan Dönmez: Cumhurbaşkanı Erdoğan Nijerya yolcusu
AKINCI'nın gözünden Bayraktar TB2: İstanbul kanatlarımın altında
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan milli elektrikli lokomotif müjdesi
Bakan Akar'dan Yunanistan'a: Türkiye'ye karşı üstünlük sağlayamazsınız
Dışişleri'nden İsrail'e kınama
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BBP Genel Başkanı Mustafa Destici’yi kabul etti
Türkiye'den F-16 adımı: ABD'ye teklif mektubu iletildi
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 3600 ek göstergeyi 2022 sonuna kadar çözeceğiz
Cumhurbaşkanı Erdoğan Putin ile görüştü
Kuzey Irak'ta hava hareketliliği: Türk SİHA'ları kanatlandı
İhracat beklentisi dördüncü çeyrekte arttı
Dışişleri Bakanlığı'ndan Pakistan'a taziye mesajı
Paris Anlaşması Meclis'ten geçti BM'den ilk mesaj geldi: Memnuniyetle karşılıyoruz
Hedef sınır güvenliğinde dünya pazarı
Bakan Soylu: Önümüzde bir sonbahar-kış operasyonu var
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Yasama yılı bitmeden yeni anayasayı neticeye ulaştırabiliriz
İstanbul Havalimanı başarılarına başarı ekledi: Dünyanın en iyilerinde 2’nci sırada
Bakan Çavuşoğlu Ukrayna'ya gidiyor
İçişleri Bakanı Soylu: 127 teröristi etkisiz hale getirdik, bunların 39'u üst düzey
AZAL, Ermenistan hava sahasını kullanmaya başladı
Bakan Akar'dan Yunanistan'a çağrı: Diyalogla çözebiliriz
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İlçe veya il çapında bir kapanma kesinlikle düşünmüyoruz
Bakan Soylu: Yurt içindeki terörist sayısı 181'e indi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 'Batı'nın üstün olduğu’ anlayışın sonuna geldik
İsmail Demir: SGRS projesi geliştirme faaliyetinde son aşamaya geldik
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Doğu Akdeniz çıkışı: Haritaları kabul mu edeceğiz?
MHP Genel Başkanı Bahçeli: Türkiye'de Kürt sorunu yoktur
Bakan Çavuşoğlu: Bizim ne zaman sahaya ineceğimiz bellidir
Bakan Akar, Gürcistan Başbakanı Garibaşvili ile görüştü
Selçuk Bayraktar: AKINCI'nın kavramsal görüntüsü babama ait
Türk şirketlerden göğsümüzü kabartan başarı: Türkmenistan'da gövde gösterisi yaptılar
1915 Çanakkale Köprüsü dünya basınında: ENR dünya inşaat sektörü dergisi 10 sayfalık özel bölüm hazırladı
Akdeniz'de provokasyon: Fransa Yunanistan’ın kartvizitiyle Doğu Akdeniz’de gerginlik çıkarıyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Bahçeli'ye taziye telefonu
2021’in finali zirvelerle olacak
Pazar çeşitliliği zirveye taşıdı: Çelik ihracatı Eylül'de yüzde 141 artış gösterdi
Cumhurbaşkanı Erdoğan Varlık Fonu toplantısına katıldı
Bakan Akar ABD’li mevkidaşıyla görüştü
Dışişleri Bakanlığı'ndan Doğu Akdeniz uyarısı: Bu eylemlere alet olmayın
Cumhurbaşkanı Erdoğan imzaladı: Çok sayıda vali ve emniyet müdürünün ataması yapıldı
Eylül ayı ihracat rakamları açıklandı: Cumhuriyet tarihinde rekor
Galataport’a ilk gemi: Yılda 1,5 milyon yolcu gelecek
Krizin Türkiye’ye etkisi sınırlı olur
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın, Alman basınına değerlendirmelerde bulundu
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2021'i yüzde 9'luk bir büyüme ile kapatacağız
Erdoğan, Soçi zirvesini değerlendirdi: Suriye’de kalıcı çözüm vakti
Türkiye'den Yunanistan'a sert cevap!
1,9 milyon hanenin elektriği yaz saatinden
Cumhurbaşkanı Erdoğan: ABD ya F-35'lerimizi verecek ya da parayı
Bayraktar DİHA ihracat rekoru kırabilir
Milli Güvenlik Kurulu Beştepe'de toplanacak
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Bilgin açıkladı: Türkiye yüzde 10 büyüyecek
Bakan Karaismailoğlu: Ankara-İstanbul Hızlı Tren hattındaki çalışmalar önümüzdeki yıl bitecek
Türkmenistan'a savunma ihracatı yeni kapılar açacak
Irak ve Suriye'nin kuzeyinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Tüm haberler