Türkiye'de Haksızlığa Uğrayanlar, Hakkını Nasıl Arayacak?

Türkiye'de Haksızlığa Uğrayanlar, Hakkını Nasıl Arayacak?

Devlet ve hükümetler, yaratılmışların en şereflisi olan insana hizmet etmek, güvenliğini sağlamak ve ihtiyaçlarını karşılamak üzere meydana getirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu olan Ombudsmanlık'da vergisini veren, yasalara bağlı olan her vatandaşın kamu kurum ve kuruluşlarında karşılaştığı zorluk ve sıkıntılarının giderilmesi için tesis edilmiş bir kurumdur. Ombudsmanlık, yani Kamu Denetçiliği, idari mekanizmaları vatandaş adına sorgulayan bir yapıya sahiptir. Bu özelliği nedeniyle de dünyada hızla yayılan ve kabul gören bir denetim aracıdır.

Ombudsmanlık kurumunun resmi olarak İsveç'te başladığı kabul edilsede, esasında ilk örnekleri İslam toplumlarına dayanır. Çünkü benzer uygulamalar ikinci Halife olan Hz. Ömer tarafından oluşturulup devam ettirilmiştir. Ombudsmanlık tarihçesi Osmanlı Devleti'ne de uzanır. Osmanlı zamanında halkın idareye yönelik şikayetlerini incelemek üzere, "Kadıûl-Kudat" adıyla özel görevli bir kadı (hâkim) tayin edilmiştir. Türkiye'de ise, Avrupa Birliği Uyum Müktesebatı çerçevesinde, anayasal bir kurum olarak 2012 yılında kurulmuştur. Dolayısıyla yaklaşık 5 yıldır faaliyet gösteren kurumun, işlerlik kazandırıldığı takdirde faydaları saymakla bitmez.

Bağımsız ve tarafsız olması, bireysel başvuruya imkan vermesi, geniş bir inceleme, araştırma, soruşturma ve denetleme yetkisi ile donatılmış olması, kurumun ne kadar ayrıcalıklı olduğunu göstermektedir. Yurttaş ile yönetim arasında bir çeşit hakem rolü oynayan, vatandaşın şikayeti üzerine işlem başlatan, onlar adına hareket eden, haklarını koruyan, düzeltici önerilerde bulunan, raporlayan, elde ettiği bulguları açıklayan ve tüm bunları sonuçlandıran özerk bir anayasal kurumdur.

Hukuka uygunluk ve yerindelik denetimi yapmaya, işlem ve eylemleri eleştirmeye, ilgililerle görüşmeye tam yetkilidir. Yönetilenleri, idarenin hukuka aykırı fiillerine karşı korumayı ve sakıncalı ve mahzurlu yönetim uygulamalarını ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. İnsan haklarını geliştirmek, kamu bürokrasisini denetlemek, kötü kamu yönetimine karşı bireysel yakınmaları gidermek gibi geniş bir yetki alanı vardır.

Kamu Denetçisi'ne, ek bir maliyet olmadan, masrafsızca, kolayca, doğrudan ulaşılabilir. Başvuru için şikayetin nedenini ve ilgili dokümanları içeren bir e-mail, telefon veya mektup, yahut ikamet edilen yer ilçe ise kaymakamlığa, vilayet ise valiliğe şahsen gitmek yeterlidir. Hızlı işleyen, aşırı formalitelere bağlı olmayan, mahkemeye gitmeye, avukat bulmaya ihtiyaç duyulmayan bir organdır. Seçilen Ombudsmanlar yüksek düzeyde profesyonel yetkinlik içinde görevlerini yaparlar. Klasik Ombudsman, idarenin dışındadır belki ama çalışması bakımından yasama ve yürütmeden bağımsızdır. Fakat bağlayıcı karar alma ve yaptırım yetkisi yoktur. Bu durum, Ombudsmanları yargı organlarından ayıran en temel özelliğidir.

Kurumun haksız telakki edilen bir eylem veya işlemi re'sen ortadan kaldırması veya geçersiz kılması mümkün değildir. Ayrıca vereceği kararlar icrai değil istişari mahiyettedir. Bu anlamda hukuki bağlayıcılığı yoktur. Fakat idare üzerinde çok önemli etkileri vardır, kararlarına idare genellikle uyar ve son derece dikkate alır.

Klasik anlamda devlet kurumları, yerel yönetimler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve kamu görevi gören tüm diğer kuruluşlar Ombudsman'ın yetki alanı kapsamındadır.

Ombudsmanların genelde inceledikleri husus; "kötü yönetim" olgusudur. Kötü yönetim kavramından anlaşılması gereken, genel olarak, önyargılı, taraflı davranmak, ihmal, liyakatsizlik, ehliyetsizlik, gecikme, bilgisizlik, kötü muamele, kötü niyet, keyfi, yersiz tutum ve davranışlar, mobbinge maruz kalmak, kamu menfaatini hiçe sayan veya keyfi davranan personelin tutum ve davranışlarından dolayı meydana gelen mağduriyetin ivedilikli olarak giderilmesi için vatandaşın lehinde çalışmaktır.

Ombudsman vatandaşla idare arasında bir taraf değildir. Yapılan şikayetlerde halkın avukatı veya kamu idaresini otomatik olarak suçlayan veya bunu ispatlamaya çalışan bir kurum da değildir. Temel amacı; doğrunun, adaletin, hukukun gerçekleşmesini sağlamaktır. Vatandaşla birey arasında tarafsız olarak görev üstlenen arabulucu bir kurumdur.

Günümüzde gittikçe artan ve karmaşık bir yapıya bürünen kamusal hizmetlerin sunumunda zaman zaman aksamalar olmakta, hukuka aykırı işlemler meydana gelebilmektedir. Kamusal hizmetlerin etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için denetim mekanizmalarından yararlanılmaktadır. Kamu yönetimlerinin denetlenmesi çoğunlukla idari, yargısal, denetimleri kapsamakla birlikte bütün bu yöntemlerin dışında çağdaş bir denetim aracı olan Ombudsmanlık önemli bir işlev görmektedir. Çünkü vatandaşların temel hak ve özgürlüklerinin kamu idarelerine karşı korunması ve güvence altına alınması da günümüz demokratik toplumlarının temel özelliklerindendir.

Ülkemizde tarafsızlığı ve bağımsızlığı güvence altına alınan ve sağlıklı bir şekilde yürüyen Kamu Denetçiliği Kurumu; vatandaşları hakkını aramaya yönelterek, yargının diğer denetim mekanizmalarının üstündeki yükünü önemli ölçüde azaltacaktır. Denetime tabi tutulacağını bilen idare, işlem ve davranışlarında daha dikkatli olacaktır.

Devlet yönetiminde görev alanların bir kısmının yetki ve olanakları sonuna kadar kullandığı, görev ve sorumluluklarını ise zorunlu oldukça hatırladıkları bir gerçektir. Başka bir gerçek ise halkımızın, devleti ve memurlarını şikayet etmek, onlar karşısında hak aramak gibi toplumsal kültürümüzde yerleşik bir davranış şeklinin olmadığı hakikatidir. Kuruma önyargıyla yaklaşanlar, Türkiye'de hak arama kültürünün yeterince oluşmadığı, dolayısıyla Ombudsmanlık kurumunun bu nedenle yeterince gelişemeyeceği hipotezini öne sürebilirler. Bu paradoksal sorundan kurtulmanın yolu da, toplumda hak aramanın bir görev ve sorumluluk olduğu bilincinin yaygınlaştırılmasıyla aşılabileceğinin bilinmesidir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, Türk toplumunun idareye olumsuz bakışına set çekebilecek, verimliliği artıracak, kötü yönetimi önlemeye katkı sağlayacak, kalite anlayışı ve verilen hizmet standartlarını yükseltecek, yönetime halkın desteğini sağlayacak ve toplumsal barışın tesis edilmesine önemli katkılar sunacak olan önemli bir kurumdur.

Kamu Denetçiliği Kurumu'nu mucizevi bir kurtarıcı olarak nitelendirmek de sağlıklı olmayacaktır. Çünkü mevcut denetim mekanizmalarına alternatif bir yönü yoktur. Bilakis ek bir denetim mekanizmasıdır. Bireylerin hâkime değil, hakeme giderek sorunların çözümüne katkı sağlayan, mahkemelerin dava ve dosya yükünü hafifleten bir kurumdur. Çözümü daha hızlı ve daha az bürokrasi yoğunluğu olan yönü vardır.

Bu kurumun vatandaşlar tarafından daha etkin kullanılabilmesi için tanıtılması büyük öneme haizdir. Türkiye için hala yeterince tanınmamış ve üzerinde yeterince tartışma yapılmamış bir kurumdur. Kurumla ilgili haberlerin medyada daha fazla yer alması ve bilgilendirme amaçlı yayın içerikleri, kurumun her kesim tarafından tanınması bakımından önemlidir. Farkındalığın artması, Ombudsmanlık ile ilgili bilincin ve duyarlılığın artmasına ve Ombudsmanlığın etkin bir denetim metodu olarak kullanılmasına vesile olacaktır.

Bu bağlamda Ombudsmanlık kurumunu kurmak işin en kolay olan tarafıdır. Zor olan yönü ise, onu işlevsel kılmak, taleplerle çalışır hale getirmek, faydalanmayı istemek, bunun için gerekli koşulları oluşturmaktır. Stratejik olarak çok yararlar sağlayan bu kuruluşun hem gücünün artırılması, hem de kullanılmasının yaygınlaştırılması son derece önemlidir.

Güngör Gökdağ

Şenocak:Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in Türkiye’ye verdiği destek Türk Dünyasında güç birliği için örnek teşkil etmeli
Şenocak:Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in Türkiye’ye verdiği destek Türk Dünyasında güç birliği için örnek teşkil etmeli
Doğu Akdeniz’de: Güçlü Türkiye, Güçlü Azerbaycan
Doğu Akdeniz’de: Güçlü Türkiye, Güçlü Azerbaycan
Muharrem İnce: Haklı mücadelede mi yoksa Cumhurbaşkanlığı adaylığını kazanılmış hakkı olarak gören bir siyasetçi mi?
Muharrem İnce: Haklı mücadelede mi yoksa Cumhurbaşkanlığı adaylığını kazanılmış hakkı olarak gören bir siyasetçi mi?
Loading Bars
Son Haberler
Çin'in Şeffaflık Yoksunluğu Antisinopati Yaratıyor
Şenocak:Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in Türkiye’ye verdiği destek Türk Dünyasında güç birliği için örnek teşkil etmeli
Doğu Akdeniz’de: Güçlü Türkiye, Güçlü Azerbaycan
Muharrem İnce: Haklı mücadelede mi yoksa Cumhurbaşkanlığı adaylığını kazanılmış hakkı olarak gören bir siyasetçi mi?
İyi mi Böyle? : Türk Siyasi Yaşamından Son Esintiler
MİT’in İkinci “Kalesi” İstanbul’da Açıldı
ÇİN’İN SAĞLIK İPEK YOLU STRATEJİSİ, KOVİD-19 VE JACK MA VAKFI’NIN ROLÜ
Çoklu Baro Sistemi Nasıl Getirildi? -Baro Başkanları versus Metin Feyzioğlu-
Çoklu Baro Sistemi Nasıl Getirildi? : Ali Erbaş versus Ankara Barosu -I-
3 vekilin milletvekilliğinin düşürülmesi; olması gereken mi yoksa darbe mi?
Azerbaycan'la vizeler karşılıklı olarak kaldırıldı
Bakan Karaismailoğlu: “Insan sağliği ön planda tutularak, gemilerde yolcu taşımacılığını başlatiyoruz”
THY uçaklarında ikram kapalı kutuda dağıtılacak
İktidarla Yolu Ayrılanlar: Gelecek Partisi
Renault duyurdu! 15 bin kişiyi işten çıkaracak
Deva Partisi: İktidarla Yolları Ayrılanlar..
Fahrettin Altun: Türkiye barışın ve güvenliğin teminatı
Kazakistan’ın ‘giriş kapısına’ TAV imzası
150 bin kişiye bağışıklık testi
Kanada'da Kovid-19'a karşı yeni tedavi umudu
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay corona virüs sonrası normale dönüş planını anlattı
Trump 1915 olayları için bu yıl da 'Büyük Felaket' dedi
Türkiye bu yalan ve iftira kampanyalarına prim vermeyecektir
İstanbul Türkiye’nin 'Vuhan'ı oldu!
THY duyurdu! Dev tahliye operasyonu başlıyor
Avrupa Parlamentosu Türkiye'ye desteğini açıkladı
Son söz Erdoğan'da! 23 Nisan’dan itibaren dört gün süreyle sokağa çıkma yasağı kararı alınacak mı?
Plazma tedavisi umut oldu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Moldovalı mevkidaşıyla görüştü
TBMM Başkanı Mustafa Şentop'dan '23 Nisan' çağrısı
Son dakika! Bakan Akar duyurdu! Üretim başladı
Dışişleri: Yukarı Karabağ bölgesindeki gayrimeşru seçimleri tanımıyoruz
Boris Johnson'ın corona virüs testi pozitif çıktı
Bakan Çavuşoğlu: Yurt dışında 32 vatandaşımız virüsten hayatını kaybetti
Sağlık Bakanlığı'ndan yeni corona virüs kararı!
Türkiye'nin koronayla mücadelesinde sıcak gelişme!
Azerbaycan’da yeni petrol yatağı bulundu
İbrahim Kalın'dan Koronavirüs açıklaması
Ankara’ya inen uçaktakiler corona virüs karantinasına alındı!
Formula 1'de yeni sezon heyecanı başlıyor!
Çin’deki ölümcül salgında son rakamlar şaşırttı
KKTC Sağlık Bakanı açıkladı: Alman turistte corona virüs tespit edildi
Fuat Oktay'dan 'Milli ilaç' vurgusu
Bir İranlı general daha Suriye'de öldürüldü!
Azerbaycan'ın Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim'den Türkiye'ye destek
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
Yunanistan'da mülteci paniği!
Kemal Kılıçdaroğlu, Ankara dışındaki tüm programlarını iptal etti
THY, koronavirüs nedeniyle Nahçıvan uçuşlarını durdurdu
Corona virüs bir ülkeye daha sıçradı
Erdoğan'dan son dakika patriot açıklaması
Dışişleri'nden Hocalı mesajı
20. yüzyılın en kanlı faciası Hocalı Soykırımı'ndan 28 yıl geçiyor
Erdoğan: Rusya inkar ediyor! Koronavirüs için önemli açıklama
Ermenistan ordusu Azerbaycan askerini şehit etti
İki depremin vurduğu mahallede sağlam ev kalmadı
Koronavirüsle ilgili peş peşe kötü haberler
Dünya devlerini geride bırakan THY rekora uçacak!
Erdoğan'dan son dakika açıklaması: 'An meselesi!'
İstanbul'da sabaha karşı korkutan yangın!
Türkiye'den Yunan'a sert tepki: Batı Trakya Türk'tür Türk kalacak
Gül:Tercihim parlamenter sistemden yana
Serdar Ünsal, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan’a gereken cevabı vermiştir
Türkiye'nin yüzde 52,4'ü mutlu, yüzde 70'i umutlu
Çanakkale Boğazın'da korkutan görüntü! Ne olduğu daha bilinmiyor
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: 8 bin 844 sözleşmeli personeli alıyoruz
14 günlük karantina sona erdi! Sonuçlarında da virüs çıkmadı
Cumhurbaşkanı Erdoğan :Türkiye - Pakistan arasında hakiki bir kardeşlik vardır
Koronavirüs dünyayı sarsıyor
Tüpraş 2019'da 236 milyon dolar yatırım, 29.2 milyon ton satış yaptı
Markette kalp krizi geçiren AK Partili Başkan hayatını kaybetti
'Hayalet Şehir' Kapalı Maraş için tarihi adım
Zorlu Enerji Kazakistan'a şube açıyor
Dolar kritik seviyenin üzerinde
İstanbul'da dev operasyon: 44 gözaltı
SOCAR Türkiye CEO’su Zaur Gahramanov: 2019 bizim için yatırımlarımızın sonuçlarını almaya başladığımız bir yıl olarak özel bir öneme sahip (ÖZEL)
“Kapan-5 Gabar Operasyonu” Başlatıldı
Türkiye'den Fransa Cumhurbaşkanı Macron'a çok sert tepki
35 Türk ve 10 Azerbaycan vatandaşı, Çin'den 'Koca Yusuf'la tahliye edilecek
METRO İSTANBUL SANAYİ VE TİCARET A.Ş açık ihale usulü ile ihale edilecektir
Akdeniz'de en büyüğü 5.4 olmak üzere 11 deprem meydana geldi
Türkiye de alarmda! Koronavirüs ile ilgili korkutan gelişme
Cumhurbaşkanı Aliyev'den, Erdoğan'a başsağlığı mesajı
Diyarbakır belediyesi mali hizmetler müdürlüğü akaryakıt satın alacaktır
Cumhurbaşkanlığı'ndan deprem açıklaması: Yaralar en kısa zamanda sarılacak
THY, Elazığ ve Malatya biletlerini ücretsiz değiştirecek
Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi ihlal etti
İstanbul'da 6 teknede yangın
Elazığ’da 6,8 büyüklüğünde deprem! AFAD: 20 kişi hayatını kaybetti
Zehra Zümrüt Selçuk, memur emeklilerinin maaş farklarının ödeneceğini duyurdu
Ankara'da peş peşe depremler.. 4.5 ve 3.8'in ardından 3.6'lık deprem
Türkiye'den Yunanistan'a sert mesaj: Bu bir tehdit değil ama...
Azerbaycan Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim AKŞAM için yazdı: Bağımsızlığa giden yolda kanlı 20 Ocak olayları
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 30. yıl dönümü anılıyor
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev: "AB'nin Türkiye'ye yaptığı büyük adaletsizlik"
Erdoğan dünyaya duyurdu: Biz de ABD'ye yaptırım uygularız
Hocalı katliamı Azerbaycan’a karşı olduğu gibi bize karşı da işlenmiş bir insanlık suçudur- Mustafa Şentop (ÖZEL)
Türkiye ve Azerbaycan’ın Enerji Diplomasisindeki Başarı Örneği: TANAP
Şenocak: “Türk Konseyi önümüzdeki dönem daha da güçlendirilerek Dünya’da önemli bir güç merkezi haline gelecektir”
Başkan Erdoğan'ın Bakü ziyaretinden ilk kareler
Tüm haberler