Türkiye'de Haksızlığa Uğrayanlar, Hakkını Nasıl Arayacak?

Türkiye'de Haksızlığa Uğrayanlar, Hakkını Nasıl Arayacak?

Devlet ve hükümetler, yaratılmışların en şereflisi olan insana hizmet etmek, güvenliğini sağlamak ve ihtiyaçlarını karşılamak üzere meydana getirilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu olan Ombudsmanlık'da vergisini veren, yasalara bağlı olan her vatandaşın kamu kurum ve kuruluşlarında karşılaştığı zorluk ve sıkıntılarının giderilmesi için tesis edilmiş bir kurumdur. Ombudsmanlık, yani Kamu Denetçiliği, idari mekanizmaları vatandaş adına sorgulayan bir yapıya sahiptir. Bu özelliği nedeniyle de dünyada hızla yayılan ve kabul gören bir denetim aracıdır.

Ombudsmanlık kurumunun resmi olarak İsveç'te başladığı kabul edilsede, esasında ilk örnekleri İslam toplumlarına dayanır. Çünkü benzer uygulamalar ikinci Halife olan Hz. Ömer tarafından oluşturulup devam ettirilmiştir. Ombudsmanlık tarihçesi Osmanlı Devleti'ne de uzanır. Osmanlı zamanında halkın idareye yönelik şikayetlerini incelemek üzere, "Kadıûl-Kudat" adıyla özel görevli bir kadı (hâkim) tayin edilmiştir. Türkiye'de ise, Avrupa Birliği Uyum Müktesebatı çerçevesinde, anayasal bir kurum olarak 2012 yılında kurulmuştur. Dolayısıyla yaklaşık 5 yıldır faaliyet gösteren kurumun, işlerlik kazandırıldığı takdirde faydaları saymakla bitmez.

Bağımsız ve tarafsız olması, bireysel başvuruya imkan vermesi, geniş bir inceleme, araştırma, soruşturma ve denetleme yetkisi ile donatılmış olması, kurumun ne kadar ayrıcalıklı olduğunu göstermektedir. Yurttaş ile yönetim arasında bir çeşit hakem rolü oynayan, vatandaşın şikayeti üzerine işlem başlatan, onlar adına hareket eden, haklarını koruyan, düzeltici önerilerde bulunan, raporlayan, elde ettiği bulguları açıklayan ve tüm bunları sonuçlandıran özerk bir anayasal kurumdur.

Hukuka uygunluk ve yerindelik denetimi yapmaya, işlem ve eylemleri eleştirmeye, ilgililerle görüşmeye tam yetkilidir. Yönetilenleri, idarenin hukuka aykırı fiillerine karşı korumayı ve sakıncalı ve mahzurlu yönetim uygulamalarını ortadan kaldırmayı amaçlamaktadır. İnsan haklarını geliştirmek, kamu bürokrasisini denetlemek, kötü kamu yönetimine karşı bireysel yakınmaları gidermek gibi geniş bir yetki alanı vardır.

Kamu Denetçisi'ne, ek bir maliyet olmadan, masrafsızca, kolayca, doğrudan ulaşılabilir. Başvuru için şikayetin nedenini ve ilgili dokümanları içeren bir e-mail, telefon veya mektup, yahut ikamet edilen yer ilçe ise kaymakamlığa, vilayet ise valiliğe şahsen gitmek yeterlidir. Hızlı işleyen, aşırı formalitelere bağlı olmayan, mahkemeye gitmeye, avukat bulmaya ihtiyaç duyulmayan bir organdır. Seçilen Ombudsmanlar yüksek düzeyde profesyonel yetkinlik içinde görevlerini yaparlar. Klasik Ombudsman, idarenin dışındadır belki ama çalışması bakımından yasama ve yürütmeden bağımsızdır. Fakat bağlayıcı karar alma ve yaptırım yetkisi yoktur. Bu durum, Ombudsmanları yargı organlarından ayıran en temel özelliğidir.

Kurumun haksız telakki edilen bir eylem veya işlemi re'sen ortadan kaldırması veya geçersiz kılması mümkün değildir. Ayrıca vereceği kararlar icrai değil istişari mahiyettedir. Bu anlamda hukuki bağlayıcılığı yoktur. Fakat idare üzerinde çok önemli etkileri vardır, kararlarına idare genellikle uyar ve son derece dikkate alır.

Klasik anlamda devlet kurumları, yerel yönetimler, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve kamu görevi gören tüm diğer kuruluşlar Ombudsman'ın yetki alanı kapsamındadır.

Ombudsmanların genelde inceledikleri husus; "kötü yönetim" olgusudur. Kötü yönetim kavramından anlaşılması gereken, genel olarak, önyargılı, taraflı davranmak, ihmal, liyakatsizlik, ehliyetsizlik, gecikme, bilgisizlik, kötü muamele, kötü niyet, keyfi, yersiz tutum ve davranışlar, mobbinge maruz kalmak, kamu menfaatini hiçe sayan veya keyfi davranan personelin tutum ve davranışlarından dolayı meydana gelen mağduriyetin ivedilikli olarak giderilmesi için vatandaşın lehinde çalışmaktır.

Ombudsman vatandaşla idare arasında bir taraf değildir. Yapılan şikayetlerde halkın avukatı veya kamu idaresini otomatik olarak suçlayan veya bunu ispatlamaya çalışan bir kurum da değildir. Temel amacı; doğrunun, adaletin, hukukun gerçekleşmesini sağlamaktır. Vatandaşla birey arasında tarafsız olarak görev üstlenen arabulucu bir kurumdur.

Günümüzde gittikçe artan ve karmaşık bir yapıya bürünen kamusal hizmetlerin sunumunda zaman zaman aksamalar olmakta, hukuka aykırı işlemler meydana gelebilmektedir. Kamusal hizmetlerin etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirilebilmesi için denetim mekanizmalarından yararlanılmaktadır. Kamu yönetimlerinin denetlenmesi çoğunlukla idari, yargısal, denetimleri kapsamakla birlikte bütün bu yöntemlerin dışında çağdaş bir denetim aracı olan Ombudsmanlık önemli bir işlev görmektedir. Çünkü vatandaşların temel hak ve özgürlüklerinin kamu idarelerine karşı korunması ve güvence altına alınması da günümüz demokratik toplumlarının temel özelliklerindendir.

Ülkemizde tarafsızlığı ve bağımsızlığı güvence altına alınan ve sağlıklı bir şekilde yürüyen Kamu Denetçiliği Kurumu; vatandaşları hakkını aramaya yönelterek, yargının diğer denetim mekanizmalarının üstündeki yükünü önemli ölçüde azaltacaktır. Denetime tabi tutulacağını bilen idare, işlem ve davranışlarında daha dikkatli olacaktır.

Devlet yönetiminde görev alanların bir kısmının yetki ve olanakları sonuna kadar kullandığı, görev ve sorumluluklarını ise zorunlu oldukça hatırladıkları bir gerçektir. Başka bir gerçek ise halkımızın, devleti ve memurlarını şikayet etmek, onlar karşısında hak aramak gibi toplumsal kültürümüzde yerleşik bir davranış şeklinin olmadığı hakikatidir. Kuruma önyargıyla yaklaşanlar, Türkiye'de hak arama kültürünün yeterince oluşmadığı, dolayısıyla Ombudsmanlık kurumunun bu nedenle yeterince gelişemeyeceği hipotezini öne sürebilirler. Bu paradoksal sorundan kurtulmanın yolu da, toplumda hak aramanın bir görev ve sorumluluk olduğu bilincinin yaygınlaştırılmasıyla aşılabileceğinin bilinmesidir.

Kamu Denetçiliği Kurumu, Türk toplumunun idareye olumsuz bakışına set çekebilecek, verimliliği artıracak, kötü yönetimi önlemeye katkı sağlayacak, kalite anlayışı ve verilen hizmet standartlarını yükseltecek, yönetime halkın desteğini sağlayacak ve toplumsal barışın tesis edilmesine önemli katkılar sunacak olan önemli bir kurumdur.

Kamu Denetçiliği Kurumu'nu mucizevi bir kurtarıcı olarak nitelendirmek de sağlıklı olmayacaktır. Çünkü mevcut denetim mekanizmalarına alternatif bir yönü yoktur. Bilakis ek bir denetim mekanizmasıdır. Bireylerin hâkime değil, hakeme giderek sorunların çözümüne katkı sağlayan, mahkemelerin dava ve dosya yükünü hafifleten bir kurumdur. Çözümü daha hızlı ve daha az bürokrasi yoğunluğu olan yönü vardır.

Bu kurumun vatandaşlar tarafından daha etkin kullanılabilmesi için tanıtılması büyük öneme haizdir. Türkiye için hala yeterince tanınmamış ve üzerinde yeterince tartışma yapılmamış bir kurumdur. Kurumla ilgili haberlerin medyada daha fazla yer alması ve bilgilendirme amaçlı yayın içerikleri, kurumun her kesim tarafından tanınması bakımından önemlidir. Farkındalığın artması, Ombudsmanlık ile ilgili bilincin ve duyarlılığın artmasına ve Ombudsmanlığın etkin bir denetim metodu olarak kullanılmasına vesile olacaktır.

Bu bağlamda Ombudsmanlık kurumunu kurmak işin en kolay olan tarafıdır. Zor olan yönü ise, onu işlevsel kılmak, taleplerle çalışır hale getirmek, faydalanmayı istemek, bunun için gerekli koşulları oluşturmaktır. Stratejik olarak çok yararlar sağlayan bu kuruluşun hem gücünün artırılması, hem de kullanılmasının yaygınlaştırılması son derece önemlidir.

Güngör Gökdağ

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Kazakistan'a destek açıklaması
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Kazakistan'a destek açıklaması
''Tarihi İpek Yolu'nun yeniden canlanacağına inanıyorum''
''Tarihi İpek Yolu'nun yeniden canlanacağına inanıyorum''
Hocalı katliamı Azerbaycan’a karşı olduğu gibi bize karşı da işlenmiş bir insanlık suçudur- Mustafa Şentop  (ÖZEL)
Hocalı katliamı Azerbaycan’a karşı olduğu gibi bize karşı da işlenmiş bir insanlık suçudur- Mustafa Şentop (ÖZEL)
Loading Bars
Son Haberler
Erdoğan'dan İstanbul'u esir alan karla mücadele eleştirisi: Bu tam anlamıyla basiretsizliktir
BOTAŞ'tan doğal gaz açıklaması
Karadeniz’de yeni doğal gaz sondajı
Doğal gazda İran’a borç yok: Enerji Bakanı Dönmez'den iddialara yalanlama
Doğal gazda İran bilmecesi: İş dünyasıyla çözüm zirvesi
Günlerdir kar uyarısı yapan İBB, 'ani' bastıran kara yakalanmış! İmamoğlu'ndan iki farklı açıklama
Doğu Avrupa'ya 50 bin asker: ABD’nin Ukrayna krizini fırsata çevirme planı
Yeni Seçim Yasası masaya yatırılacak
DEAŞ yine sahnede: ABD tank sevk etti
Körfez ülkeleri Türkiye için hazırlık yapıyor: 50 milyar dolarlık yatırım yapacaklar
Sedef Kabaş gözaltına alındı
TCMB'den toplam 28 milyar dolarlık swap anlaşması
Selçuk Bayraktar sosyal medya hesabından paylaştı! TEKNOFEST heyecanı Azerbaycan'da
Sovyet Rusya ordusunun, Ermenileri korumak bahanesi ile Bakü ve diğer şehirlerde kadın ve çocuk ayrımı gözetmeksizin Azerbaycan halkına karşı işlediği “insanlık suçunun” adıdır - Yalçın Topçu
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 32. yıl dönümü anılıyor
İbrahim Kalın: Türkiye çözüm için hazır!
Sitelerde aidat kavgası büyüyor: Aidata itiraz için genel kurula katılın
Kahramanmaraş'taki boru hattı yangını tamamen söndürüldü
Ne edersek kendimize ediyoruz
Alman medyasından Türk SİHA'ları yasaklansın çağrısı: Erdoğan istediğini yapıyor
MHP Genel Başkanı Bahçeli'den Sezen Aksu'ya tepki: Serçeysen serçeliğini bil, kuzgunluğa heves etme
Bakan Varank duyurdu: Türk otomotiv endüstrisinde rekor ihracat
Oto yan sanayiinin tedariki Türkiye’den: Tedarikte yüzde 25 büyüdük
Yerli rüzgar türbini için geri sayım: EÜAŞ ve ASELSAN birlikte üretecek
Siber saldırılar 10 trilyon dolar zarar verecek
TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil: Her ay 2 Hürjet uçacak
Dünyayı inşa ettiler: Türk müteahhitler 67 ülkede 30 milyar dolarlık iş yaptı
AB'nin sorunlarını ancak Türkiye çözer
Bakan Akar'dan Azerbaycan'a taziye telefonu
Ne gerekiyorsa yapın
Kanada'da aşısız kişilere yeni sağlık vergisi geliyor
Azerbaycan uyruklu kişi tabancayla bacağından yaralandı
İDO ve BUDO'dan sefer iptal edildi
İçişleri Bakanı Soylu: Karayılan senin canını alacağız bilesin
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Kazakistan'a destek açıklaması
Ermenistan'dan Pegasus Havayolları'na sefer izni!
Türkiye; Devleti ve Milleti ile Kardeş ülke Kazakistan'ın bir an önce istikrara, barışa refah ve huzura tekrar kavuşmasını dilemektedir - Yalçın Topçu
Ambargolar Türkiye'yi durduramadı
Dışa bağımlılığı azaltıyoruz: Türkiye üretim ve tedarik altyapısını güçlendirdi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Milli Muharip Uçağımız 2023'te hangardan çıkacak
Yeni Şafak milli muharip uçağın tasarlandığı tesise girdi: Türkiye'yi uçuracak ekip 7/24 mesaide
Cumhurbaşkanı Erdoğan AK Partili vekillerle buluştu: Önceliğimiz enflasyonu düşürmek
HÜRKUŞ'tan müthiş haber! İlk ihracat haberi
TOGG Las Vegas'ta şov yapacak
HES kodu 6 milyon kişiyi izole etti
Antalya'da 5.3 büyüklüğünde deprem
BDDK'dan 13 bankaya 'kredi' cezası: Kontrol mekanizmasını zamanında oluşturmadılar
Hol Kampı cehennemi: PKK Kur'an okuyan 30 kadını katletti.
Bilim Kurulu üyesi Prof. Özlü uyardı: OMICRON bağışıklık dinlemiyor
İçişleri Bakanlığı İBB'de görev yapan PKK'lılarla ilgili özel teftiş başlattı
AK Parti’den sandıkta dijital takip
Sembol proje ‘sembol’ dolu: 1915’i hatırlatacak
Kalın: Karabağ'ın özgürleşmesiyle tarihte yeni bir sayfa açıldı
Bakan Muş: Fırsatçılara göz açtırmayacağız
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: Aile Hekimliklerimizde bugün itibariyle uygulamaya konuyor
Turkovac'a acil kullanım onayı verildi, seri üretim başladı: Gelecek haftadan itibaren kullanıma geçilecek
Türkiye'nin ilk deniz füzesi Atmaca Yunanistan’da endişeye neden oldu: Ordumuz için tehlike
Bakan Nebati: Fiyatları aşağı çekmeyenler Hazine ve Maliye Bakanlığının nasıl bir bakanlık olduğunu anlayacak
İçişleri Bakanı Süleyman Soylu: Fondaşlar alenen casusluk yapıyor
TÜSİAD 28 Şubat’ta da aynısını yaptı
GZT editörlerine Rusya'da 'casusluk' suçlamasıyla gözaltı: Ağır şartlarda tutuluyorlar
Bakan Nebati TL mevduatın tüm ayrıntılarını paylaştı
Karadeniz doğal gazında sevindiren haber: Rekor keşfe rekor çıkarma
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'TÜSİAD ve yavruları'na seslendi: Millet size bu fırsatı vermez
Bunlar iş adamı değil tefeci
Bakan Karaismailoğlu'ndan Kayseri'ye hızlı tren müjdesi
Turizmde 2022 yılı için 10 milyon erken rezervasyon
İşte otodaki fiyat oyunları
Cumhurbaşkanı Erdoğan 2022 Asgari ücreti açıkladı... İşte yeni zam oranı
Bakan Dönmez 'Devlet 160 milyar TL'lik fedakarlık yaptı' diyerek duyurdu: Enerjideki fiyat artışını vatandaşa yansıtmıyoruz
Konut satışlarında hızlı artış: Geçen yıla göre yüzde 59 yükseldi
Binali Yıldırım: Sanal âlem yalan âlem değildir
Temel Karamollaoğlu: Kılıçdaroğlu bir babayiğit
Bakan Karaismailoğlu: Kanal İstanbul bütçeye yük olmayacak
Azerbaycan Milli Lider Haydar Aliyev'in ölümünün 18. yılını anıyor
Bakan Çavuşoğlu'ndan 'İnsan Hakları Günü' mesajı
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Avrupa'nın kardeşlerimiz için toplama kampına dönüşmesine izin veremeyiz
İletişim Zirvesi başlıyor
Bakan Nebati, İstanbul'da iş dünyasıyla buluşacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Büyük kalkınma hamlesinin önü bu defa kesilemeyecek
Savunma Sanayii Başkanı Demir ASELSAN iddialarını yalanladı
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İndirimli stopaj uygulaması mart sonuna kadar uzatıldı
Cumhurbaşkanı Erdoğan İranlı mevkidaşı Reisi ile görüştü
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar dönüşü gazetecilerin sorularını yanıtladı: Stokçuların ellerindeki mallara el koyacağız
İletişim Başkanı Altun: Anlaşmalar Türkiye'nin uluslararası arenada kazandığı güveni yansıtmakta
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Derdimiz düşük faizle yatırımı teşvik etmek
Sınırı geçmeye çalışan terörist yakalandı
Türk Devletleri Teşkilatı'ndan Afrika'ya 611 bin 200 doz aşı hibesi
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar'da
Cumhurbaşkanı Erdoğan Katar’da onuruna verilen yemeğe katıldı
MHP lideri Bahçeli: Türkiye Alparslan Türkeş Siyaset Akademisi Vakfı Başkanı ben olacağım
İsmail Demir açıkladı: Milli Muharip Uçak için Rusya ile görüşmeler olabilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: CHP İstanbul’da çivi çakmıyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan Atatürk Havalimanı'na yapılacak Millet Bahçesi'nde incelemelerde bulundu
Savunma sanayii için özel başkanlık
Türkiye'nin ilk metal çinko üretim tesisi açıldı
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na TÜİK tepkisi: Devlet kurumları şamaroğlanı değil
Rusya-Ukrayna analizlerinin vazgeçilmezi: Bayraktar TB2 SİHA
MSB: Üç adet Akıncı İHA Kara Kuvvetleri Komutanlığına teslim edildi
Erdoğan: Savunma sanayiinde gizli açık ambargo dönemi kapandı
Tüm haberler