İran: Para yoksa petrol de yok

İran: Para yoksa petrol de yok

Kasım 2015’ten bu yana İran’ın petrol anlaşmaları için getirdiği yeni model (Iran Petroleum Contract – IPC) açıklandı. Aynı zamanda, 100 milyar dolar değerinde olan 49 petrol ve doğal gaz sahası IPC kapsamında yabancı yatırımcılara açıldı. İran’da birtakım muhalif görüşler ve eleştiriler nedeniyle henüz yeni anlaşmalar yapılamamışken, IPC modeli de son onay için İran Yüksek Milli Güvenlik Konseyi’nin kararını bekliyor.

IPC modeliyle yapılacak yeni anlaşmalarda muhalifleri en çok kızdıran ve bu konuda dirence neden olan madde üretilen petrolün yüzdesinin yabancı yatırımcılara verilmesi ve projelerin nasıl yönetildiği oldu. Yabancılara üretimden pay verilmesi muhalefet tarafından “Ulusal Mülkiyet İhlali” olarak adlandırılmıştır.

IPC anlaşmaları Irak’ın petrol anlaşmalarına çok benziyor. Anlaşma gereğince saha üretime devam ettiği sürece üretimden elde edilen nakit paradan yabancı yatırımcıya pay veriliyor. Bu anlaşmalarda projelerin yönetimi de yabancılara veriliyordu. Bu gerçek doğrultusunda yabancı firmalar yüklenici olarak projelere dahil oluyorlardı. Irak son 10 yılda yani 2007 yılından itibaren petrol sahalarını bu anlaşmaya benzer bir anlaşma çerçevesinde yabancı yatırımcılara vermiş ve üretim kapasitesi 2,5 kat artarak günlük 4,4 milyon varile ulaşmıştır ve bu sayının 2017 yılı sonunda 5 milyon varile ulaşması beklenmektedir.

Aynı dönemde ise İran’ın petrol üretimi günlük 3,85 milyon varilde kalmıştır. Başka üzücü bir konu ise her yıl 0,3 milyon varil günlük üretim kapasitesinin azalması ve İran petrol kuyuların % 80’inin ömrünün sonuna geliyor olmasıdır. Bunun temel nedeni ise İran petrol kuyuların su ve gaz vurarak üretim kapasitesini sabitlemeye çalışmasıdır. Ancak fazla başarı sağlayamamıştır. Durum böyle devam ederse gelecek yıllarda İran’ın durumu iyiye gitmeyecek ve yeni sahaları geliştirmeye ihtiyaç duyacaktır.

İran için önemli olan hem yatırım bulması hem de verimlilik endeksinin (recovery rate – bir havzadan çıkarılan petrol miktarı) artmasıdır. Günümüzde İran petrol sahalarındaki rezervlerinin sadece dörtte biri üretilme potansiyeline sahiptir. İran, verimlilik endeksini ve üretim kapasitesini artırmak için gelişmiş teknolojiye ihtiyaç duymaktadır. Bugünkü duruma ilaveten petrol fiyatlarındaki düşüşün devam etmesi halinde hiç şüphesiz ki yabancı petrol firmaları eski Buy Back anlaşma yöntemi ile İran petrol sahalarında yatırım yatırmaya hazır olmayacak ve ilgi duymayacaklardır.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre 2016 yılında yeni petrol rezervlerinin araştırılması son 70 yılın en düşük seviyesine indi. 2015 yılında küresel petrol ve doğal gaz yatırımları yüzde 25 azalarak 585 milyar dolar oldu.

İran’ın petrol sahalarının yanı sıra doğal gaz sahaları da gelecek yıllarda ciddi sorunlar ile karşı karşıya kalabilir. İran Güney Pars sahasında, günlük 500 milyon metreküp doğal gaz üretilmekte ve bu saha İran’ın tüm doğal gaz üretiminin %6o’ını kapsamaktadır. Güney Pars Sahası’nın geri kalan tüm aşamaları (fazlar) üretime geçtiği takdirde İran’ın doğal gaz üretimi bu sahada günlük 500-720 milyon metreküpe ulaşacaktır. Ancak, bunun için şimdiye kadar gerçekleştirilen 70 milyar dolarlık yatırıma ek olarak 20 milyar dolarlık yatırım daha yapılması gerekmektedir. Ama unutmamalıdır ki; 5 yıl sonra yani 2022 yılından itibaren Güney Pars sahasının üretim kapasitesinde basınç azalmasından dolayı büyük düşüş yaşanacak ve üretim yüzde 25-30 oranında düşecektir. İran, mevcut durumda kullandığı 1500 tonluk platformları, her birinde 2-3 kompresör taşıyabilecek 15-20 bin tonluk platformlarla değiştirmeli ve böylelikle azalan üretim kapasitesini telafi etmelidir.

İran’ın ikinci büyük doğal gaz projesi Kish Havzası, geçen 10 yıldan bu yana genişletme operasyonu başladığı halde hala beklenen ilerlemeyi sağlayamamıştır. İran’ın 2017 yılına kadar Kish Havzası’ndan günlük 28 milyon metreküp doğal gaz üretimi sağlayabilmek için 2,5 milyar dolar yatırım yapması gerekirken, yalnızca 250 milyon dolar yatırım yapmıştır. Projenin 2022’de operasyonel hale gelmesi bekleniyor.

İran’ın doğal gaz üretiminin 2020 yılına kadar yıllık 90-100 milyar metreküp artması bekleniyor. Ancak 2022 yılından sonra üretimin düşmesi ve gaz talebinin önemli ölçüde artacağı tahmin ediliyor. İran’ın IPC tabanlı projelere ağırlık vermek ve 49 sahayı üretime geçirmekten başka çaresi kalmamıştır.

Wood Mackenzie araştırma merkezinden kıdemli analist Homayoun Falakshahi, İran’ın Güney Pars ve Kish sahalarının üretime girmesiyle birlikte, gaz üretim potansiyelinin 2022 yılına kadar yılda 320 milyar metreküpe ulaşacağını belirtmekte. Falakshahi, satılabilir gaz miktarının 2017’de 231 milyar metreküpe ulaşacağını düşünüyor.

İran’ın Umman ve Irak ile yılda 30 milyar metreküp kapasiteli doğal gaz ihracat anlaşmaları bulunmaktadır. Aynı zamanda İran’ın hedefleri arasında önümüzdeki beş yıl içerisinde penetrasyon oranını yüzde 90’dan 97’ye çıkarmak, petrokimya üretim kapasitesini ikiye katlamak ve enerji üretim kapasitesine 25 GW eklemek bulunmaktadır.

İran’ın yakın gelecekte Avrupa Birliği’nin doğal gaz tedarikçisi olması kolay görünmüyor. İran’ın AB’ye doğal gaz tedarikçisi konumuna gelmesi için ya kapasitesi 14 milyar metreküp (10,4 milyon ton) olan İran LNG projesini (sıvılaştırılmış doğal gaz) tamamlaması gerekmektedir ki bu projenin tamamlanması için 6-9 milyar dolar yatırım gerekiyor. Ya da en az 6-8 milyar dolar miktarında yatırımla Güney Pars ve kuzeybatı bölgelerini birleştirerek Güney Gaz Koridoru vasıtası ile veya 17 kompresörlü 1800 km’lik yeni bir boru hattı ile Avrupa’ya gaz ihraç edebilir. Aynı zamanda bu iki projenin hayata geçmesi için birkaç yılın gerekli olduğu da başka bir gerçektir.

Dalğa Hatınoğlu – Natural Gas World, Uzman & Trend Haber Ajansı Fars Haber Servisi Müdürü

Omid Shokri Kalehsar, Enerji Uzmanı, Yalova Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Doktora Öğrencisi, Washington DC, ABD

Kaynak: Paraanaliz

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
Erdoğan dünyaya duyurdu: Biz de ABD'ye yaptırım uygularız
Erdoğan dünyaya duyurdu: Biz de ABD'ye yaptırım uygularız
Türkiye’nin en önemli dostu ve müttefiki yine Azerbaycan oldu
Türkiye’nin en önemli dostu ve müttefiki yine Azerbaycan oldu
Loading Bars
Son Haberler
Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Özdemir Bayraktar için taziye mesajları
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Bakan Bilgin'i kabul etti
Karadeniz'den sonra sıra Akdeniz'de: Altı ayrı sahada petrol aranacak
Bir günde bir yıllık ihracat
Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na tepki: Vesayet günleri geride kaldı
Ahmed Cevad Ahundzade
Merkel'in veda ziyareti: Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Almanya Başbakanı Merkel'den önemli açıklamalar
Bakan Muş açıkladı: Bir günde 1,5 milyar dolarlık ihracat yapıldı
Erdoğan-Merkel görüşmesi başladı
Yunanistan'a kaçmaya çalışan FETÖ mensupları yakalandı
Bakan Akar, Polonyalı mevkidaşı ile görüştü
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Topçu: “Bilim alanındaki gelişmeleri önemsiyorum”
Taliban heyetiyle görüşme sonrası Bakan Çavuşoğlu'ndan ilk açıklama: Beklentimiz güvenlik
Sürpriz görüşme: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Temel Karamollaoğlu bir araya gelecek
Dünyanın önde gelen teknoloji şirketi rotasını Türkiye’ye çevirdi
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
Türkiye ve Avrupa’ya ihraç ettiği doğalgazı 16 milyar metreküpe çıkaracak
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Savunma Sanayi Başkanı Demir İKA ACROB'un detaylarını açıkladı
Bakan Çavuşoğlu Alman mevkidaşı ile görüştü
Bakan Akar: Gereken ne varsa zamanı gelince yapılacak
Erdoğan Ankara'nın başkent oluşunun yıl dönümünü kutladı
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
Cumhurbaşkanı Erdoğan Endonezya Dışişleri Bakanını kabul etti
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay Boğaziçi'nde rektörün makam aracının üzerine çıkan vandala tepki: Öğrenci olamaz
Bakan Dönmez'den doğal gaz açıklaması: Fiyat artışı olacak mı?
Bakan Pakdemirli: 'Yanan alanlar tekrar ağaçlandırılır ve başka amaçla kullanılmaz' nokta!
Türkiye ile Endonezya aşı sertifikalarını karşılıklı tanıyacak
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan Türkiye'nin F-16 teklifiyle ilgili açıklama: Alternatif olarak değerlendirilebilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye yeni bir göç yükünü kaldıramaz
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'ndan dikkat çeken Afganistan açıklaması: Kabil'e gitmeyi planlıyoruz
Yunanistan'a kaçmaya çalışan 11 terörist yakalandı
Devlet Bahçeli: Sorulacak hesabımız büyüktür
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan mesleki eğitime iki yeni müjde
Fahrettin Altun'dan 'siyasi cinayetler olacak' iddialarına yanıt: Korku iklimi oluşturmaya çalışıyorlar
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye'de en kısa sürede gereken adımları atacağız
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan iklim değişikliği mesajı
AK Parti Sözcüsü Çelik: 'Siyasi cinayet' spekülasyonları ilkesiz ve utanç verici
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Rus mevkidaşı Lavrov ile görüştü
TÜMOSAN geliştirdi: Yüzde 100 yerli ve milli Pusat Konya Bilim Festivalinde sergileniyor
Ruanda Türkiye’den SİHA almak istiyor
Cumhurbaşkanlığı Kabinesi bugün toplanacak
Fırat Kalkanı Bölgesinde terör saldırısı: 2 şehit
Cumhurbaşkanı Erdoğan Adana'da gençlerle bir araya geldi: Bizimki TEKNOFEST kuşağı
Afrika çıkarması
Bahçeli'den Boğaziçi açıklaması: Öğrenci değil provokatörler
Bakan Çavuşoğlu'ndan Biden'a sert tepki: ABD Türkiye'yi suçlamak yerine kendi yanlış politikalarından vazgeçsin
Irak'ın kuzeyinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Bakan Dönmez: Cumhurbaşkanı Erdoğan Nijerya yolcusu
AKINCI'nın gözünden Bayraktar TB2: İstanbul kanatlarımın altında
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan milli elektrikli lokomotif müjdesi
Bakan Akar'dan Yunanistan'a: Türkiye'ye karşı üstünlük sağlayamazsınız
Dışişleri'nden İsrail'e kınama
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BBP Genel Başkanı Mustafa Destici’yi kabul etti
Türkiye'den F-16 adımı: ABD'ye teklif mektubu iletildi
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 3600 ek göstergeyi 2022 sonuna kadar çözeceğiz
Cumhurbaşkanı Erdoğan Putin ile görüştü
Kuzey Irak'ta hava hareketliliği: Türk SİHA'ları kanatlandı
İhracat beklentisi dördüncü çeyrekte arttı
Dışişleri Bakanlığı'ndan Pakistan'a taziye mesajı
Paris Anlaşması Meclis'ten geçti BM'den ilk mesaj geldi: Memnuniyetle karşılıyoruz
Hedef sınır güvenliğinde dünya pazarı
Bakan Soylu: Önümüzde bir sonbahar-kış operasyonu var
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Yasama yılı bitmeden yeni anayasayı neticeye ulaştırabiliriz
İstanbul Havalimanı başarılarına başarı ekledi: Dünyanın en iyilerinde 2’nci sırada
Bakan Çavuşoğlu Ukrayna'ya gidiyor
İçişleri Bakanı Soylu: 127 teröristi etkisiz hale getirdik, bunların 39'u üst düzey
AZAL, Ermenistan hava sahasını kullanmaya başladı
Bakan Akar'dan Yunanistan'a çağrı: Diyalogla çözebiliriz
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İlçe veya il çapında bir kapanma kesinlikle düşünmüyoruz
Bakan Soylu: Yurt içindeki terörist sayısı 181'e indi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 'Batı'nın üstün olduğu’ anlayışın sonuna geldik
İsmail Demir: SGRS projesi geliştirme faaliyetinde son aşamaya geldik
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Doğu Akdeniz çıkışı: Haritaları kabul mu edeceğiz?
MHP Genel Başkanı Bahçeli: Türkiye'de Kürt sorunu yoktur
Bakan Çavuşoğlu: Bizim ne zaman sahaya ineceğimiz bellidir
Bakan Akar, Gürcistan Başbakanı Garibaşvili ile görüştü
Selçuk Bayraktar: AKINCI'nın kavramsal görüntüsü babama ait
Türk şirketlerden göğsümüzü kabartan başarı: Türkmenistan'da gövde gösterisi yaptılar
1915 Çanakkale Köprüsü dünya basınında: ENR dünya inşaat sektörü dergisi 10 sayfalık özel bölüm hazırladı
Akdeniz'de provokasyon: Fransa Yunanistan’ın kartvizitiyle Doğu Akdeniz’de gerginlik çıkarıyor
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Bahçeli'ye taziye telefonu
2021’in finali zirvelerle olacak
Pazar çeşitliliği zirveye taşıdı: Çelik ihracatı Eylül'de yüzde 141 artış gösterdi
Cumhurbaşkanı Erdoğan Varlık Fonu toplantısına katıldı
Bakan Akar ABD’li mevkidaşıyla görüştü
Dışişleri Bakanlığı'ndan Doğu Akdeniz uyarısı: Bu eylemlere alet olmayın
Cumhurbaşkanı Erdoğan imzaladı: Çok sayıda vali ve emniyet müdürünün ataması yapıldı
Eylül ayı ihracat rakamları açıklandı: Cumhuriyet tarihinde rekor
Galataport’a ilk gemi: Yılda 1,5 milyon yolcu gelecek
Krizin Türkiye’ye etkisi sınırlı olur
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın, Alman basınına değerlendirmelerde bulundu
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2021'i yüzde 9'luk bir büyüme ile kapatacağız
Erdoğan, Soçi zirvesini değerlendirdi: Suriye’de kalıcı çözüm vakti
Türkiye'den Yunanistan'a sert cevap!
1,9 milyon hanenin elektriği yaz saatinden
Cumhurbaşkanı Erdoğan: ABD ya F-35'lerimizi verecek ya da parayı
Bayraktar DİHA ihracat rekoru kırabilir
Tüm haberler