İran: Para yoksa petrol de yok

İran: Para yoksa petrol de yok

Kasım 2015’ten bu yana İran’ın petrol anlaşmaları için getirdiği yeni model (Iran Petroleum Contract – IPC) açıklandı. Aynı zamanda, 100 milyar dolar değerinde olan 49 petrol ve doğal gaz sahası IPC kapsamında yabancı yatırımcılara açıldı. İran’da birtakım muhalif görüşler ve eleştiriler nedeniyle henüz yeni anlaşmalar yapılamamışken, IPC modeli de son onay için İran Yüksek Milli Güvenlik Konseyi’nin kararını bekliyor.

IPC modeliyle yapılacak yeni anlaşmalarda muhalifleri en çok kızdıran ve bu konuda dirence neden olan madde üretilen petrolün yüzdesinin yabancı yatırımcılara verilmesi ve projelerin nasıl yönetildiği oldu. Yabancılara üretimden pay verilmesi muhalefet tarafından “Ulusal Mülkiyet İhlali” olarak adlandırılmıştır.

IPC anlaşmaları Irak’ın petrol anlaşmalarına çok benziyor. Anlaşma gereğince saha üretime devam ettiği sürece üretimden elde edilen nakit paradan yabancı yatırımcıya pay veriliyor. Bu anlaşmalarda projelerin yönetimi de yabancılara veriliyordu. Bu gerçek doğrultusunda yabancı firmalar yüklenici olarak projelere dahil oluyorlardı. Irak son 10 yılda yani 2007 yılından itibaren petrol sahalarını bu anlaşmaya benzer bir anlaşma çerçevesinde yabancı yatırımcılara vermiş ve üretim kapasitesi 2,5 kat artarak günlük 4,4 milyon varile ulaşmıştır ve bu sayının 2017 yılı sonunda 5 milyon varile ulaşması beklenmektedir.

Aynı dönemde ise İran’ın petrol üretimi günlük 3,85 milyon varilde kalmıştır. Başka üzücü bir konu ise her yıl 0,3 milyon varil günlük üretim kapasitesinin azalması ve İran petrol kuyuların % 80’inin ömrünün sonuna geliyor olmasıdır. Bunun temel nedeni ise İran petrol kuyuların su ve gaz vurarak üretim kapasitesini sabitlemeye çalışmasıdır. Ancak fazla başarı sağlayamamıştır. Durum böyle devam ederse gelecek yıllarda İran’ın durumu iyiye gitmeyecek ve yeni sahaları geliştirmeye ihtiyaç duyacaktır.

İran için önemli olan hem yatırım bulması hem de verimlilik endeksinin (recovery rate – bir havzadan çıkarılan petrol miktarı) artmasıdır. Günümüzde İran petrol sahalarındaki rezervlerinin sadece dörtte biri üretilme potansiyeline sahiptir. İran, verimlilik endeksini ve üretim kapasitesini artırmak için gelişmiş teknolojiye ihtiyaç duymaktadır. Bugünkü duruma ilaveten petrol fiyatlarındaki düşüşün devam etmesi halinde hiç şüphesiz ki yabancı petrol firmaları eski Buy Back anlaşma yöntemi ile İran petrol sahalarında yatırım yatırmaya hazır olmayacak ve ilgi duymayacaklardır.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre 2016 yılında yeni petrol rezervlerinin araştırılması son 70 yılın en düşük seviyesine indi. 2015 yılında küresel petrol ve doğal gaz yatırımları yüzde 25 azalarak 585 milyar dolar oldu.

İran’ın petrol sahalarının yanı sıra doğal gaz sahaları da gelecek yıllarda ciddi sorunlar ile karşı karşıya kalabilir. İran Güney Pars sahasında, günlük 500 milyon metreküp doğal gaz üretilmekte ve bu saha İran’ın tüm doğal gaz üretiminin %6o’ını kapsamaktadır. Güney Pars Sahası’nın geri kalan tüm aşamaları (fazlar) üretime geçtiği takdirde İran’ın doğal gaz üretimi bu sahada günlük 500-720 milyon metreküpe ulaşacaktır. Ancak, bunun için şimdiye kadar gerçekleştirilen 70 milyar dolarlık yatırıma ek olarak 20 milyar dolarlık yatırım daha yapılması gerekmektedir. Ama unutmamalıdır ki; 5 yıl sonra yani 2022 yılından itibaren Güney Pars sahasının üretim kapasitesinde basınç azalmasından dolayı büyük düşüş yaşanacak ve üretim yüzde 25-30 oranında düşecektir. İran, mevcut durumda kullandığı 1500 tonluk platformları, her birinde 2-3 kompresör taşıyabilecek 15-20 bin tonluk platformlarla değiştirmeli ve böylelikle azalan üretim kapasitesini telafi etmelidir.

İran’ın ikinci büyük doğal gaz projesi Kish Havzası, geçen 10 yıldan bu yana genişletme operasyonu başladığı halde hala beklenen ilerlemeyi sağlayamamıştır. İran’ın 2017 yılına kadar Kish Havzası’ndan günlük 28 milyon metreküp doğal gaz üretimi sağlayabilmek için 2,5 milyar dolar yatırım yapması gerekirken, yalnızca 250 milyon dolar yatırım yapmıştır. Projenin 2022’de operasyonel hale gelmesi bekleniyor.

İran’ın doğal gaz üretiminin 2020 yılına kadar yıllık 90-100 milyar metreküp artması bekleniyor. Ancak 2022 yılından sonra üretimin düşmesi ve gaz talebinin önemli ölçüde artacağı tahmin ediliyor. İran’ın IPC tabanlı projelere ağırlık vermek ve 49 sahayı üretime geçirmekten başka çaresi kalmamıştır.

Wood Mackenzie araştırma merkezinden kıdemli analist Homayoun Falakshahi, İran’ın Güney Pars ve Kish sahalarının üretime girmesiyle birlikte, gaz üretim potansiyelinin 2022 yılına kadar yılda 320 milyar metreküpe ulaşacağını belirtmekte. Falakshahi, satılabilir gaz miktarının 2017’de 231 milyar metreküpe ulaşacağını düşünüyor.

İran’ın Umman ve Irak ile yılda 30 milyar metreküp kapasiteli doğal gaz ihracat anlaşmaları bulunmaktadır. Aynı zamanda İran’ın hedefleri arasında önümüzdeki beş yıl içerisinde penetrasyon oranını yüzde 90’dan 97’ye çıkarmak, petrokimya üretim kapasitesini ikiye katlamak ve enerji üretim kapasitesine 25 GW eklemek bulunmaktadır.

İran’ın yakın gelecekte Avrupa Birliği’nin doğal gaz tedarikçisi olması kolay görünmüyor. İran’ın AB’ye doğal gaz tedarikçisi konumuna gelmesi için ya kapasitesi 14 milyar metreküp (10,4 milyon ton) olan İran LNG projesini (sıvılaştırılmış doğal gaz) tamamlaması gerekmektedir ki bu projenin tamamlanması için 6-9 milyar dolar yatırım gerekiyor. Ya da en az 6-8 milyar dolar miktarında yatırımla Güney Pars ve kuzeybatı bölgelerini birleştirerek Güney Gaz Koridoru vasıtası ile veya 17 kompresörlü 1800 km’lik yeni bir boru hattı ile Avrupa’ya gaz ihraç edebilir. Aynı zamanda bu iki projenin hayata geçmesi için birkaç yılın gerekli olduğu da başka bir gerçektir.

Dalğa Hatınoğlu – Natural Gas World, Uzman & Trend Haber Ajansı Fars Haber Servisi Müdürü

Omid Shokri Kalehsar, Enerji Uzmanı, Yalova Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Doktora Öğrencisi, Washington DC, ABD

Kaynak: Paraanaliz

Trump 1915 olayları için bu yıl da 'Büyük Felaket' dedi
Trump 1915 olayları için bu yıl da 'Büyük Felaket' dedi
Türkiye bu yalan ve iftira kampanyalarına prim vermeyecektir
Türkiye bu yalan ve iftira kampanyalarına prim vermeyecektir
Dışişleri: Yukarı Karabağ bölgesindeki gayrimeşru seçimleri tanımıyoruz
Dışişleri: Yukarı Karabağ bölgesindeki gayrimeşru seçimleri tanımıyoruz
Loading Bars
Son Haberler
3 vekilin milletvekilliğinin düşürülmesi; olması gereken mi yoksa darbe mi?
Azerbaycan'la vizeler karşılıklı olarak kaldırıldı
Bakan Karaismailoğlu: “Insan sağliği ön planda tutularak, gemilerde yolcu taşımacılığını başlatiyoruz”
THY uçaklarında ikram kapalı kutuda dağıtılacak
İktidarla Yolu Ayrılanlar: Gelecek Partisi
Renault duyurdu! 15 bin kişiyi işten çıkaracak
Deva Partisi: İktidarla Yolları Ayrılanlar..
Fahrettin Altun: Türkiye barışın ve güvenliğin teminatı
Kazakistan’ın ‘giriş kapısına’ TAV imzası
150 bin kişiye bağışıklık testi
Kanada'da Kovid-19'a karşı yeni tedavi umudu
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay corona virüs sonrası normale dönüş planını anlattı
Trump 1915 olayları için bu yıl da 'Büyük Felaket' dedi
Türkiye bu yalan ve iftira kampanyalarına prim vermeyecektir
İstanbul Türkiye’nin 'Vuhan'ı oldu!
THY duyurdu! Dev tahliye operasyonu başlıyor
Avrupa Parlamentosu Türkiye'ye desteğini açıkladı
Son söz Erdoğan'da! 23 Nisan’dan itibaren dört gün süreyle sokağa çıkma yasağı kararı alınacak mı?
Plazma tedavisi umut oldu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Moldovalı mevkidaşıyla görüştü
TBMM Başkanı Mustafa Şentop'dan '23 Nisan' çağrısı
Son dakika! Bakan Akar duyurdu! Üretim başladı
Dışişleri: Yukarı Karabağ bölgesindeki gayrimeşru seçimleri tanımıyoruz
Boris Johnson'ın corona virüs testi pozitif çıktı
Bakan Çavuşoğlu: Yurt dışında 32 vatandaşımız virüsten hayatını kaybetti
Sağlık Bakanlığı'ndan yeni corona virüs kararı!
Türkiye'nin koronayla mücadelesinde sıcak gelişme!
Azerbaycan’da yeni petrol yatağı bulundu
İbrahim Kalın'dan Koronavirüs açıklaması
Ankara’ya inen uçaktakiler corona virüs karantinasına alındı!
Formula 1'de yeni sezon heyecanı başlıyor!
Çin’deki ölümcül salgında son rakamlar şaşırttı
KKTC Sağlık Bakanı açıkladı: Alman turistte corona virüs tespit edildi
Fuat Oktay'dan 'Milli ilaç' vurgusu
Bir İranlı general daha Suriye'de öldürüldü!
Azerbaycan'ın Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim'den Türkiye'ye destek
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
Yunanistan'da mülteci paniği!
Kemal Kılıçdaroğlu, Ankara dışındaki tüm programlarını iptal etti
THY, koronavirüs nedeniyle Nahçıvan uçuşlarını durdurdu
Corona virüs bir ülkeye daha sıçradı
Erdoğan'dan son dakika patriot açıklaması
Dışişleri'nden Hocalı mesajı
20. yüzyılın en kanlı faciası Hocalı Soykırımı'ndan 28 yıl geçiyor
Erdoğan: Rusya inkar ediyor! Koronavirüs için önemli açıklama
Ermenistan ordusu Azerbaycan askerini şehit etti
İki depremin vurduğu mahallede sağlam ev kalmadı
Koronavirüsle ilgili peş peşe kötü haberler
Dünya devlerini geride bırakan THY rekora uçacak!
Erdoğan'dan son dakika açıklaması: 'An meselesi!'
İstanbul'da sabaha karşı korkutan yangın!
Türkiye'den Yunan'a sert tepki: Batı Trakya Türk'tür Türk kalacak
Gül:Tercihim parlamenter sistemden yana
Serdar Ünsal, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan’a gereken cevabı vermiştir
Türkiye'nin yüzde 52,4'ü mutlu, yüzde 70'i umutlu
Çanakkale Boğazın'da korkutan görüntü! Ne olduğu daha bilinmiyor
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: 8 bin 844 sözleşmeli personeli alıyoruz
14 günlük karantina sona erdi! Sonuçlarında da virüs çıkmadı
Cumhurbaşkanı Erdoğan :Türkiye - Pakistan arasında hakiki bir kardeşlik vardır
Koronavirüs dünyayı sarsıyor
Tüpraş 2019'da 236 milyon dolar yatırım, 29.2 milyon ton satış yaptı
Markette kalp krizi geçiren AK Partili Başkan hayatını kaybetti
'Hayalet Şehir' Kapalı Maraş için tarihi adım
Zorlu Enerji Kazakistan'a şube açıyor
Dolar kritik seviyenin üzerinde
İstanbul'da dev operasyon: 44 gözaltı
SOCAR Türkiye CEO’su Zaur Gahramanov: 2019 bizim için yatırımlarımızın sonuçlarını almaya başladığımız bir yıl olarak özel bir öneme sahip (ÖZEL)
“Kapan-5 Gabar Operasyonu” Başlatıldı
Türkiye'den Fransa Cumhurbaşkanı Macron'a çok sert tepki
35 Türk ve 10 Azerbaycan vatandaşı, Çin'den 'Koca Yusuf'la tahliye edilecek
METRO İSTANBUL SANAYİ VE TİCARET A.Ş açık ihale usulü ile ihale edilecektir
Akdeniz'de en büyüğü 5.4 olmak üzere 11 deprem meydana geldi
Türkiye de alarmda! Koronavirüs ile ilgili korkutan gelişme
Cumhurbaşkanı Aliyev'den, Erdoğan'a başsağlığı mesajı
Diyarbakır belediyesi mali hizmetler müdürlüğü akaryakıt satın alacaktır
Cumhurbaşkanlığı'ndan deprem açıklaması: Yaralar en kısa zamanda sarılacak
THY, Elazığ ve Malatya biletlerini ücretsiz değiştirecek
Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi ihlal etti
İstanbul'da 6 teknede yangın
Elazığ’da 6,8 büyüklüğünde deprem! AFAD: 20 kişi hayatını kaybetti
Zehra Zümrüt Selçuk, memur emeklilerinin maaş farklarının ödeneceğini duyurdu
Ankara'da peş peşe depremler.. 4.5 ve 3.8'in ardından 3.6'lık deprem
Türkiye'den Yunanistan'a sert mesaj: Bu bir tehdit değil ama...
Azerbaycan Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim AKŞAM için yazdı: Bağımsızlığa giden yolda kanlı 20 Ocak olayları
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 30. yıl dönümü anılıyor
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev: "AB'nin Türkiye'ye yaptığı büyük adaletsizlik"
Erdoğan dünyaya duyurdu: Biz de ABD'ye yaptırım uygularız
Hocalı katliamı Azerbaycan’a karşı olduğu gibi bize karşı da işlenmiş bir insanlık suçudur- Mustafa Şentop (ÖZEL)
Türkiye ve Azerbaycan’ın Enerji Diplomasisindeki Başarı Örneği: TANAP
Şenocak: “Türk Konseyi önümüzdeki dönem daha da güçlendirilerek Dünya’da önemli bir güç merkezi haline gelecektir”
Başkan Erdoğan'ın Bakü ziyaretinden ilk kareler
Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ziyareti öncesi açıklamalarda bulundu
Devlet Bahçeli MHP Genel Merkezi'nde
İbrahim Kalın'dan operasyon mesajı!
"Terör örgütünü NATO’ya aldınız da benim mi haberim yok"
AB'den Türkiye'ye yaptırım kararı! İşte Reuters'ın sızdırdığı liste
Erdoğan kritik toplantıda talimatı verdi!
NATO, Rusya'ya karşı hazırlanıyor
TÜRKSOY, Rusya'da "Doğu'nun Müzik Efsaneleri" konserleri düzenledi
Azerbaycan Milli Lideri Haydar Aliyev'in 96. doğum günü
Tüm haberler