ABD Başkanlık seçimleri Washington'un Güney Kafkasya siyasetini nasıl etkileyecek?

ABD Başkanlık seçimleri Washington'un Güney Kafkasya siyasetini nasıl etkileyecek?

Azerbaycan/Bakü/Trend Haber Ajansı Türkiye Masası

Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Kıdemli Analisti Turgut Kerem Tuncel, Trend Haber Ajansı’na, ABD’deki Başkanlık seçimlerinin Washington’un Güney Kafkasya politikasına yansımasını, Başkan adaylarının “ermeni soykırımı’na” ilişkin tutumlarını değerlendirdi.

Turgut Kerem Tuncel

Tüm Dünya’nın heyecanla beklediği ABD’deki başkanlık seçimi nihayet 8 Kasım günü gerçekleşecek. Önümüzdeki süreçte, seçim sonucunun global siyaset üzerindeki etkilerini ise hep birlikte göreceğiz. Bunun yanında, devletler ve siyasal aktörlerin ABD başkanlık seçimleri sonrasında ortaya çıkabilecek gelişmelere hazırlıklı olabilmek için “akıllı tahminlerde” bulunma doğal çabası içinde oldukları da görülmektedir.

Güney Kafkasya, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra Rusya’nın kendini yavaş yavaş toparlamaya başladığı ve Hazar Denizi havzasındaki hidrokarbon kaynakların Batılı ülke ve şirketler tarafından yeniden keşfedildiği 1990’ların ortalarından itibaren Batı (Washington, Brüksel ve global siyasette aktif ve etkili Avrupa başkentleri) ve Rusya arasında bir rekabet sahası olagelmiştir. 8 Kasım sonrasında ABD’nin Güney Kafkasya ülkelerine yönelik tutumunun esas itibariyle yine bu çerçevede şekilleneceğini düşünmek yanlış olmayacaktır.

Donald Trump’ın başkan seçilmesi halinde nasıl bir dış politika yürüteceği konusunda fikir yürütmek zordur. Bir devlet adamı geçmişine sahip olmayan Trump, bu sebeple bir bilinmezdir. Bunun yanında, seçim sürecinde dikkat çeken bir olgu, Trump’ın Rusya ile ilgili ılımlı bir söylem içinde olduğudur. Bununla bağlantılı dikkat çeken bir diğer husus, Trump’ın Doğu Ukrayna ve Kırım konularında Rusya’ya karşı “hoşgörülü” bir tavır sergilemesidir. Ayrıca Trump, ABD ve Rusya’nın Suriye konusunda işbirliği içinde olmaları gerektiğini ifade etmektedir. Önemli bir olgu olarak, Rus propaganda kanallarının genel olarak Trump yanlısı bir çizgide yayın yaptıkları gözlemlenebilir.

Clinton Rusya’ya karşı sert tutum sergiliyor

Hillary Clinton ise Rusya’ya karşı sert bir tutum sergilemektedir. Clinton’ın, Rusya’daki 2012 seçimi sürecinde de Putin karşıtı bir tutum içinde olduğu da hatırlanmalıdır. ABD’deki seçim sürecinde Demokrat Parti yöneticilerinin emaillerinin Rus hackerler tarafından hacklenip basına sızdırılması bu bağlamda dikkat çekmektedir.

Günümüzde Batı (Washington ve Brüksel) ile Rusya arasındaki güç mücadelesine daha çok Orta Doğu, Doğu Avrupa, Ukrayna, Baltıklar ve İskandinavya sahne olmaktadır. Ancak, hatırlanacağı üzeri, geçtiğimiz Eylül ayında Karadeniz’de ABD ve Rus uçakları arasında tehlikeli bir karşılaşma yaşanmıştı. Batı ve Rusya arasında daha da gerilebilecek ilişkilerin Güney Kafkasya’yı da içine alan bir bölgede gerilimlere neden olması ihtimal dışı değildir. Şayet, şahin bir siyasetçi portresi çizen Hillary Clinton başkan seçilirse bu ihtimal daha da kuvvetlenecektir.

Donald Trump’ın, Azerbaycan’da bir takım ticari ilişkileri olduğu, bu nedenle başkan seçilmesi halinde ABD’nin Azerbaycan’a karşı daha olumlu bir politika izleyeceğine dair bazı görüşler mevcuttur. Ancak, ABD gibi bir süper gücün dış politikasının devlet başkanının kişisel ticari bağlantıları çerçevesinde şekilleneceğini düşünmek pek de doğru olmayacaktır. Trump’ın başkan seçilmesi durumunda daha ziyade Cumhuriyetçi Parti’nin Azerbaycan ile ilişkileri belirleyici olabilecektir; bilindiği üzere ABD’deki Azerbaycan Dostluk grubu üyesi parlamenterlerin çoğunluğu Cumhuriyetçi Parti üyesidir. Buna karşılık, ABD’deki Ermeni lobisinin geleneksel olarak Demokrat Parti ile daha yakın ilişkileri söz konusudur. Son seçimlerde, ABD’deki Dashnaksutyun’un daha ziyade Clinton’u destekler bir tutum içinde olduğu görülmektedir.

Clinton’un Başkan seçilmesi durumunda Güney Kafkasya’da Rus hegemonyasını kırabilmek için buradaki ülkelerle ilişkilerini geliştirme yoluna gidebilecektir

Ne var ki, Hillary Clinton’ın tecrübeli siyasetçi kimliği ve dış politikadaki şahin tutumu yabana atılmamalıdır. Clinton’ın başkan seçilmesi ve Rusya ile ilişkilerdeki gerginliğin devam etmesi halinde, ki bu oldukça olasıdır, Clinton, Güney Kafkasya’da Rus hegemonyasını kırabilmek için ABD’nin buradaki ülkelerle ilişkilerini geliştirme yoluna gidebilecektir. Böylesi bir durumda şu senaryolar ortaya çıkabilir:

1) Nisan ayında Karabağ’da yaşanan 4 Gün Savaşı sonrasında Ermenistan toplumunda Rusya’ya karşı gelişen güvensizlikten faydalanarak Ermenistan’da Rusya karşıtı kamuoyunu güçlendirmek için ABD, Ermenistan yanlısı bir takım jestler yapabilir. ABD, son dönemlerde Rusya ve Azerbaycan arasında yaşanan yakınlaşma bağlamında, Rusya’nın Dağlık Karabağ’ın çevresindeki işgal altındaki bazı bölgelerden Ermenistan’ın çekilmesine yönelik açıklamalarına karşılık, Ermenistan yanlısı bir tutum sergileyebilir.

2) Buna alternatif olarak ise, Azerbaycan ve Rusya arasındaki yakınlaşmayı önlemek, Azerbaycan’ı Rusya’ya kaybetmemek amacıyla son zamanlarda Azerbaycan’la gerilen ilişkileri yumuşatmak yolunu tercih ederek Azerbaycan’a karşı olumlu bir tutum izleyebilir. Güney Kafkasya’ya dair Washington ve Brüksel’in en önemli hedeflerinden birinin Avrupa’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltacak olasılıkları yaratmak olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, Rusya ekseninde olmayan bir Azerbaycan, Batı için önemlidir. Dikkatli bakıldığında, Azerbaycan’ın Rusya ve Batı’ya karşı pazarlık gücü olduğu görülmektedir. Azerbaycan’ın bunu nasıl kullanacağını ise zaman gösterecektir. Kısaca belirtmek gerekirse, yukarıda bahsedilen iki olasılıktan hangisinin gerçekleşeceğini belirleyecek unsurlardan biri Azerbaycan’ın diplomasi yeteneğine olacaktır.

Clinton’ın Azerbaycan’a karşı tavrını belli ölçülerde belirleyecek bir başka etken ise Azerbaycan ve İsrail arasındaki ilişkiler olabilir. Clinton’ın İsrail yanlısı tutumu, İsrail’le yakın ilişkileri olan Azerbaycan için bir avantaj olabilir. Bununla alakalı olarak, İran faktörüne ve Ermenistan ve Azerbaycan’ın bu ülkeyle olan ilişkilerine de dikkat edilmelidir. Son olarak, laik Azerbaycan’ın, IŞİD tehdidinin gündemi belirlediği ve bu tehdidin Kafkasya’da da kendini göstermeye başladığı bir bağlamda Batı tarafından daha çok önemseneceği de düşünülebilir.

Trump “Ermeni soykırımı” iddialarını Türkiye’ye karşı kullanabilir

ABD’deki başkanlık seçimi ile ilgili olan bir başka merak konusu da yeni başkanın “Ermeni soykırımı” iddiaları ile ilgili yaklaşımının ne olacağıdır. Donald Trump’ın bu konuyla ilgili olası tavrını öngörebilmemize imkan veren bir beyanatı vb. yoktur. Öte yandan, Trump’ın islamofobik söylemleri herkes tarafından bilinmektedir. Ayrıca, Türkiye’ye karşı IŞİD’i destekleme suçlamalarında da bulunmuştur. Bu çerçevede, Trump’ın Türkiye’ye karşı bir “sopa” olarak Ermeni iddialarına meyletmesi bir olasılıktır. Öte yandan, Trump’ın Türkiye’deki 15 Temmuz’ darbe girişiminden sonra Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a karşı bir takım olumlu ifadelerde bulunduğu da hatırlanmalıdır.

Clinton’ın başkan olması olasılığını değerlendirirken akla gelen ilk şey, yukarıda belirtildiği gibi, ABD’deki Ermeni lobisi ile Demokrat Parti arasında yakın ilişkilerdir. Bu durum, Clinton’ın Ermeni iddialarına daha yakın durma ihtimalini doğurabilir. Bilindiği üzere, ABD’de etnik lobiler belli ölçülerde dış politikaya etki edebilmektedir. Bunun yanında, ABD’de Ermeni iddialarının en açık şekilde Cumhuriyetçi Ronald Reagan tarafından tekrarlandığı da unutulmamalıdır.

Hillary Clinton 2001-2009 yıllarında New Yok senatörüyken, 1915 olaylarını soykırım olarak değerlendirdiği bazı konuşmalar yapmış, 2008’de başkanlık için yarışırken, 1915 olaylarının soykırım olarak tanımlanması için çaba gösteren tek aday olduğunu söylemiştir. ABD Dışişleri Bakanı olduktan sonra ise bu konuyla ilgili tavrını değiştirmiştir. 26 Ocak 2012’de Dışişleri Bakanlığı’nda kendisine 1915 konusuyla ilgili yöneltilen bir soruyu özetle şu şekilde cevaplamıştır:

…[ABD’nin] en büyük gücü konuşmayı suç saymamamızdır… Aralarında yakın dost ve müttefikimiz Fransa’nın da olduğu diğer ülkelerin farklı standartları, farklı tarihleri var. Ancak biz, umuyorum ki, hiçbir zaman konuşmayı cezalandıran bir yöne gitmeyeceğiz…[1915 konusu] tarihsel bir tartışma konusudur, siyasi değil…hükümetin gücünü tarihsel soruları çözmek için kullanmak, inanıyorum ki, çok tehlikeli bir yola çıkan bir kapıyı aralamak olacaktır…Biz bu tartışmaya girmek isteyen farklı görüşteki kişileri cesaretlendirmeliyiz.

Clinton’ın bu cevabı, özünde bilgelik barındırmaktadır ve özellikle siyasetin, bilimsel/akademik alana müdahalesinin yaratacağı sorunlara işaret etmesi açısından anlamlıdır.

Soykırım iddiaları Türkiye karşısında farklı aktörlerin kullandıkları siyasi bir silahtır

Ancak, Clinton’ın 2012 yılında bu yaklaşımı sergilemiş olması, bundan sonra da mutlaka bu çizgide devam edeceği naif inancını doğurmamalıdır. Açıkça ortaya koymak gerekir ki, soykırım iddiaları Türkiye karşısında farklı aktörlerin kullandıkları siyasi bir silahtır. Meselenin tarih bilimi, tarihsel gerçekler, empati vb. ile artık bir ilgisi kalmamıştır. Soykırım iddiaları, farklı siyasi aktörler tarafından gerekli duyulduğunda Türkiye’ye karşı kullanılan bir şantaj ve cezalandırma aracıdır. Clinton da Trump da, ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerin gidişatına bağlı olarak bu aracı kullanabilirler. Mesele, net olarak, bu şekilde algılanmalıdır.

ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerin son dönemde oldukça gerilmiş olduğu bir gerçektir. Clinton, seçim sürecinde çıktığı televizyon programlarında diğer pek çok şeyin yanı sıra ABD’nin Suriye’de PYD’yi silahlandırması gerektiği gibi Türkiye’nin karşı çıktığı pek çok şeyi açıkça ifade etmiştir. Genel olarak bakıldığında, Clinton’ın başkan seçilmesi durumunda ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerin daha da gerileceği düşünülebilir. Bu durumda ise, 1915 mevzusunun ABD tarafında Türkiye’ye karşı bir silah olarak kullanılma olasılığı gündeme gelir. Fakat şunu da akılda tutmak gerekir ki, 1915 mevzusu Türkiye’ye şantaj yapmak için oldukça kullanışlı bir kozdur ve bu kozu ABD veya başka bir ülke ilk fırsatta değil, kendisi için en doğru zamanda kullanmak isteyecektir.

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
Suriye’de Irak’ta fırtına öncesi sessizlik olacak
Suriye’de Irak’ta fırtına öncesi sessizlik olacak
Ruhani'den ABD'ye sert eleştiri: Yanılıyorsunuz!
Ruhani'den ABD'ye sert eleştiri: Yanılıyorsunuz!
Loading Bars
Son Haberler
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye'ye yatırım yapan kazanmaya devam edecektir
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan 10 büyükelçiye Kavala tepkisi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kimse görevini yapanların kılına dokunamaz
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İletişim meselesini başkalarına havale edemeyiz
İletişim Başkanı Altun: Karşımızda bir yalan endüstrisi var
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'Milli Görüş Sempozyumu'nda konuştu
Barış Pınarı bölgesinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Afrika ile ticaret hacim 25 milyar doları aştı: El ele kalkınma modeli
Soros ne ise Kavala odur
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan BAYKAR tesislerine taziye ziyareti
Cumhurbaşkanı Erdoğan 1. Su Şurası'nda konuştu: Artık zorunluluk haline geldi ;
7 kritik anlaşma
TRT World Forum 2021’de dünyanın yeni güç haritası masaya yatırıldı
TRT World Forum 2021 “Türkiye’de üretilen içerik dünyaya yayılıyor”
Fuat Oktay: Enflasyonu tek haneye düşüreceğiz
Bakan Çavuşoğlu Güney Kore'ye gidiyor
Son dakika! Ankara'da Maden Tetkik ve Arama (MTA) Yerleşkesinde korkutan patlama
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Afrika'da FETÖ mesajı: Beladan bu ülkelerin de kurtulmasını istiyoruz
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Altun: Küresel sorunlar, küresel çözümler gerektiriyor
Afganistan’daki son Yahudi İstanbul’da
Altun: Krizlere karşı iş birliğinde Türkiye örnek teşkil etmeyi amaçlıyor
Albayrak Grubu'nun sağladığı teşviklerden üreticiler memnun: Hedef 550 bin ton pancardan 82 bin ton şeker üretimi
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan dünyaya reform çağrısı
Bakan Muş 'Cumhuriyet tarihinde ilk' diyerek duyurdu: Türkiye'nin dünya ihracatından aldığı pay ilk kez yüzde 1'in üzerine çıktı
AK Parti'den büyükelçilerin 'Osman Kavala' çağrısına tepki: Yanlış beyanatları en güçlü şekilde reddediyoruz
Erdoğan’dan sömürge düzenine tepki: Korktukça zulüm Afrika’yı sarar
Afrika’yla daha fazla ticaret
Aliya İzzetbegoviç savaşta, siyasette, hayatın her alanında ve en zor şartlarda dahi insan olmanın,vicdanın ve ahlakın timsali olmuştu - Yalçın Topçu
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2021'i yüzde dokuzluk büyüme ile tamamlamayı öngörüyoruz
Motorine 23 kuruş zam
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: 7 alanda anlaşma imzaladık
Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Özdemir Bayraktar için taziye mesajları
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Bakan Bilgin'i kabul etti
Karadeniz'den sonra sıra Akdeniz'de: Altı ayrı sahada petrol aranacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan imzaladı: 109 ton altın için yeni adım
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: Resmi törenle karşılandı
Akkuyu NGS yalnızca inşaat sürecinde Türkiye ekonomisine 6 milyar liralık katkı sunacak
Bir günde bir yıllık ihracat
Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na tepki: Vesayet günleri geride kaldı
Ahmed Cevad Ahundzade
Merkel'in veda ziyareti: Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Almanya Başbakanı Merkel'den önemli açıklamalar
Bakan Muş açıkladı: Bir günde 1,5 milyar dolarlık ihracat yapıldı
Erdoğan-Merkel görüşmesi başladı
Yunanistan'a kaçmaya çalışan FETÖ mensupları yakalandı
Bakan Akar, Polonyalı mevkidaşı ile görüştü
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Topçu: “Bilim alanındaki gelişmeleri önemsiyorum”
Taliban heyetiyle görüşme sonrası Bakan Çavuşoğlu'ndan ilk açıklama: Beklentimiz güvenlik
Sürpriz görüşme: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Temel Karamollaoğlu bir araya gelecek
Dünyanın önde gelen teknoloji şirketi rotasını Türkiye’ye çevirdi
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
Türkiye ve Avrupa’ya ihraç ettiği doğalgazı 16 milyar metreküpe çıkaracak
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Savunma Sanayi Başkanı Demir İKA ACROB'un detaylarını açıkladı
Bakan Çavuşoğlu Alman mevkidaşı ile görüştü
Bakan Akar: Gereken ne varsa zamanı gelince yapılacak
Erdoğan Ankara'nın başkent oluşunun yıl dönümünü kutladı
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
Cumhurbaşkanı Erdoğan Endonezya Dışişleri Bakanını kabul etti
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay Boğaziçi'nde rektörün makam aracının üzerine çıkan vandala tepki: Öğrenci olamaz
Bakan Dönmez'den doğal gaz açıklaması: Fiyat artışı olacak mı?
Bakan Pakdemirli: 'Yanan alanlar tekrar ağaçlandırılır ve başka amaçla kullanılmaz' nokta!
Türkiye ile Endonezya aşı sertifikalarını karşılıklı tanıyacak
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan Türkiye'nin F-16 teklifiyle ilgili açıklama: Alternatif olarak değerlendirilebilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye yeni bir göç yükünü kaldıramaz
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'ndan dikkat çeken Afganistan açıklaması: Kabil'e gitmeyi planlıyoruz
Yunanistan'a kaçmaya çalışan 11 terörist yakalandı
Devlet Bahçeli: Sorulacak hesabımız büyüktür
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan mesleki eğitime iki yeni müjde
Fahrettin Altun'dan 'siyasi cinayetler olacak' iddialarına yanıt: Korku iklimi oluşturmaya çalışıyorlar
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye'de en kısa sürede gereken adımları atacağız
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan iklim değişikliği mesajı
AK Parti Sözcüsü Çelik: 'Siyasi cinayet' spekülasyonları ilkesiz ve utanç verici
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Rus mevkidaşı Lavrov ile görüştü
TÜMOSAN geliştirdi: Yüzde 100 yerli ve milli Pusat Konya Bilim Festivalinde sergileniyor
Ruanda Türkiye’den SİHA almak istiyor
Cumhurbaşkanlığı Kabinesi bugün toplanacak
Fırat Kalkanı Bölgesinde terör saldırısı: 2 şehit
Cumhurbaşkanı Erdoğan Adana'da gençlerle bir araya geldi: Bizimki TEKNOFEST kuşağı
Afrika çıkarması
Bahçeli'den Boğaziçi açıklaması: Öğrenci değil provokatörler
Bakan Çavuşoğlu'ndan Biden'a sert tepki: ABD Türkiye'yi suçlamak yerine kendi yanlış politikalarından vazgeçsin
Irak'ın kuzeyinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Bakan Dönmez: Cumhurbaşkanı Erdoğan Nijerya yolcusu
AKINCI'nın gözünden Bayraktar TB2: İstanbul kanatlarımın altında
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan milli elektrikli lokomotif müjdesi
Bakan Akar'dan Yunanistan'a: Türkiye'ye karşı üstünlük sağlayamazsınız
Dışişleri'nden İsrail'e kınama
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BBP Genel Başkanı Mustafa Destici’yi kabul etti
Türkiye'den F-16 adımı: ABD'ye teklif mektubu iletildi
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 3600 ek göstergeyi 2022 sonuna kadar çözeceğiz
Cumhurbaşkanı Erdoğan Putin ile görüştü
Kuzey Irak'ta hava hareketliliği: Türk SİHA'ları kanatlandı
İhracat beklentisi dördüncü çeyrekte arttı
Dışişleri Bakanlığı'ndan Pakistan'a taziye mesajı
Paris Anlaşması Meclis'ten geçti BM'den ilk mesaj geldi: Memnuniyetle karşılıyoruz
Hedef sınır güvenliğinde dünya pazarı
Bakan Soylu: Önümüzde bir sonbahar-kış operasyonu var
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Yasama yılı bitmeden yeni anayasayı neticeye ulaştırabiliriz
Tüm haberler