ABD Başkanlık seçimleri Washington'un Güney Kafkasya siyasetini nasıl etkileyecek?

ABD Başkanlık seçimleri Washington'un Güney Kafkasya siyasetini nasıl etkileyecek?

Azerbaycan/Bakü/Trend Haber Ajansı Türkiye Masası

Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Kıdemli Analisti Turgut Kerem Tuncel, Trend Haber Ajansı’na, ABD’deki Başkanlık seçimlerinin Washington’un Güney Kafkasya politikasına yansımasını, Başkan adaylarının “ermeni soykırımı’na” ilişkin tutumlarını değerlendirdi.

Turgut Kerem Tuncel

Tüm Dünya’nın heyecanla beklediği ABD’deki başkanlık seçimi nihayet 8 Kasım günü gerçekleşecek. Önümüzdeki süreçte, seçim sonucunun global siyaset üzerindeki etkilerini ise hep birlikte göreceğiz. Bunun yanında, devletler ve siyasal aktörlerin ABD başkanlık seçimleri sonrasında ortaya çıkabilecek gelişmelere hazırlıklı olabilmek için “akıllı tahminlerde” bulunma doğal çabası içinde oldukları da görülmektedir.

Güney Kafkasya, Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra Rusya’nın kendini yavaş yavaş toparlamaya başladığı ve Hazar Denizi havzasındaki hidrokarbon kaynakların Batılı ülke ve şirketler tarafından yeniden keşfedildiği 1990’ların ortalarından itibaren Batı (Washington, Brüksel ve global siyasette aktif ve etkili Avrupa başkentleri) ve Rusya arasında bir rekabet sahası olagelmiştir. 8 Kasım sonrasında ABD’nin Güney Kafkasya ülkelerine yönelik tutumunun esas itibariyle yine bu çerçevede şekilleneceğini düşünmek yanlış olmayacaktır.

Donald Trump’ın başkan seçilmesi halinde nasıl bir dış politika yürüteceği konusunda fikir yürütmek zordur. Bir devlet adamı geçmişine sahip olmayan Trump, bu sebeple bir bilinmezdir. Bunun yanında, seçim sürecinde dikkat çeken bir olgu, Trump’ın Rusya ile ilgili ılımlı bir söylem içinde olduğudur. Bununla bağlantılı dikkat çeken bir diğer husus, Trump’ın Doğu Ukrayna ve Kırım konularında Rusya’ya karşı “hoşgörülü” bir tavır sergilemesidir. Ayrıca Trump, ABD ve Rusya’nın Suriye konusunda işbirliği içinde olmaları gerektiğini ifade etmektedir. Önemli bir olgu olarak, Rus propaganda kanallarının genel olarak Trump yanlısı bir çizgide yayın yaptıkları gözlemlenebilir.

Clinton Rusya’ya karşı sert tutum sergiliyor

Hillary Clinton ise Rusya’ya karşı sert bir tutum sergilemektedir. Clinton’ın, Rusya’daki 2012 seçimi sürecinde de Putin karşıtı bir tutum içinde olduğu da hatırlanmalıdır. ABD’deki seçim sürecinde Demokrat Parti yöneticilerinin emaillerinin Rus hackerler tarafından hacklenip basına sızdırılması bu bağlamda dikkat çekmektedir.

Günümüzde Batı (Washington ve Brüksel) ile Rusya arasındaki güç mücadelesine daha çok Orta Doğu, Doğu Avrupa, Ukrayna, Baltıklar ve İskandinavya sahne olmaktadır. Ancak, hatırlanacağı üzeri, geçtiğimiz Eylül ayında Karadeniz’de ABD ve Rus uçakları arasında tehlikeli bir karşılaşma yaşanmıştı. Batı ve Rusya arasında daha da gerilebilecek ilişkilerin Güney Kafkasya’yı da içine alan bir bölgede gerilimlere neden olması ihtimal dışı değildir. Şayet, şahin bir siyasetçi portresi çizen Hillary Clinton başkan seçilirse bu ihtimal daha da kuvvetlenecektir.

Donald Trump’ın, Azerbaycan’da bir takım ticari ilişkileri olduğu, bu nedenle başkan seçilmesi halinde ABD’nin Azerbaycan’a karşı daha olumlu bir politika izleyeceğine dair bazı görüşler mevcuttur. Ancak, ABD gibi bir süper gücün dış politikasının devlet başkanının kişisel ticari bağlantıları çerçevesinde şekilleneceğini düşünmek pek de doğru olmayacaktır. Trump’ın başkan seçilmesi durumunda daha ziyade Cumhuriyetçi Parti’nin Azerbaycan ile ilişkileri belirleyici olabilecektir; bilindiği üzere ABD’deki Azerbaycan Dostluk grubu üyesi parlamenterlerin çoğunluğu Cumhuriyetçi Parti üyesidir. Buna karşılık, ABD’deki Ermeni lobisinin geleneksel olarak Demokrat Parti ile daha yakın ilişkileri söz konusudur. Son seçimlerde, ABD’deki Dashnaksutyun’un daha ziyade Clinton’u destekler bir tutum içinde olduğu görülmektedir.

Clinton’un Başkan seçilmesi durumunda Güney Kafkasya’da Rus hegemonyasını kırabilmek için buradaki ülkelerle ilişkilerini geliştirme yoluna gidebilecektir

Ne var ki, Hillary Clinton’ın tecrübeli siyasetçi kimliği ve dış politikadaki şahin tutumu yabana atılmamalıdır. Clinton’ın başkan seçilmesi ve Rusya ile ilişkilerdeki gerginliğin devam etmesi halinde, ki bu oldukça olasıdır, Clinton, Güney Kafkasya’da Rus hegemonyasını kırabilmek için ABD’nin buradaki ülkelerle ilişkilerini geliştirme yoluna gidebilecektir. Böylesi bir durumda şu senaryolar ortaya çıkabilir:

1) Nisan ayında Karabağ’da yaşanan 4 Gün Savaşı sonrasında Ermenistan toplumunda Rusya’ya karşı gelişen güvensizlikten faydalanarak Ermenistan’da Rusya karşıtı kamuoyunu güçlendirmek için ABD, Ermenistan yanlısı bir takım jestler yapabilir. ABD, son dönemlerde Rusya ve Azerbaycan arasında yaşanan yakınlaşma bağlamında, Rusya’nın Dağlık Karabağ’ın çevresindeki işgal altındaki bazı bölgelerden Ermenistan’ın çekilmesine yönelik açıklamalarına karşılık, Ermenistan yanlısı bir tutum sergileyebilir.

2) Buna alternatif olarak ise, Azerbaycan ve Rusya arasındaki yakınlaşmayı önlemek, Azerbaycan’ı Rusya’ya kaybetmemek amacıyla son zamanlarda Azerbaycan’la gerilen ilişkileri yumuşatmak yolunu tercih ederek Azerbaycan’a karşı olumlu bir tutum izleyebilir. Güney Kafkasya’ya dair Washington ve Brüksel’in en önemli hedeflerinden birinin Avrupa’nın Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltacak olasılıkları yaratmak olduğu bilinmektedir. Bu nedenle, Rusya ekseninde olmayan bir Azerbaycan, Batı için önemlidir. Dikkatli bakıldığında, Azerbaycan’ın Rusya ve Batı’ya karşı pazarlık gücü olduğu görülmektedir. Azerbaycan’ın bunu nasıl kullanacağını ise zaman gösterecektir. Kısaca belirtmek gerekirse, yukarıda bahsedilen iki olasılıktan hangisinin gerçekleşeceğini belirleyecek unsurlardan biri Azerbaycan’ın diplomasi yeteneğine olacaktır.

Clinton’ın Azerbaycan’a karşı tavrını belli ölçülerde belirleyecek bir başka etken ise Azerbaycan ve İsrail arasındaki ilişkiler olabilir. Clinton’ın İsrail yanlısı tutumu, İsrail’le yakın ilişkileri olan Azerbaycan için bir avantaj olabilir. Bununla alakalı olarak, İran faktörüne ve Ermenistan ve Azerbaycan’ın bu ülkeyle olan ilişkilerine de dikkat edilmelidir. Son olarak, laik Azerbaycan’ın, IŞİD tehdidinin gündemi belirlediği ve bu tehdidin Kafkasya’da da kendini göstermeye başladığı bir bağlamda Batı tarafından daha çok önemseneceği de düşünülebilir.

Trump “Ermeni soykırımı” iddialarını Türkiye’ye karşı kullanabilir

ABD’deki başkanlık seçimi ile ilgili olan bir başka merak konusu da yeni başkanın “Ermeni soykırımı” iddiaları ile ilgili yaklaşımının ne olacağıdır. Donald Trump’ın bu konuyla ilgili olası tavrını öngörebilmemize imkan veren bir beyanatı vb. yoktur. Öte yandan, Trump’ın islamofobik söylemleri herkes tarafından bilinmektedir. Ayrıca, Türkiye’ye karşı IŞİD’i destekleme suçlamalarında da bulunmuştur. Bu çerçevede, Trump’ın Türkiye’ye karşı bir “sopa” olarak Ermeni iddialarına meyletmesi bir olasılıktır. Öte yandan, Trump’ın Türkiye’deki 15 Temmuz’ darbe girişiminden sonra Türkiye ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’a karşı bir takım olumlu ifadelerde bulunduğu da hatırlanmalıdır.

Clinton’ın başkan olması olasılığını değerlendirirken akla gelen ilk şey, yukarıda belirtildiği gibi, ABD’deki Ermeni lobisi ile Demokrat Parti arasında yakın ilişkilerdir. Bu durum, Clinton’ın Ermeni iddialarına daha yakın durma ihtimalini doğurabilir. Bilindiği üzere, ABD’de etnik lobiler belli ölçülerde dış politikaya etki edebilmektedir. Bunun yanında, ABD’de Ermeni iddialarının en açık şekilde Cumhuriyetçi Ronald Reagan tarafından tekrarlandığı da unutulmamalıdır.

Hillary Clinton 2001-2009 yıllarında New Yok senatörüyken, 1915 olaylarını soykırım olarak değerlendirdiği bazı konuşmalar yapmış, 2008’de başkanlık için yarışırken, 1915 olaylarının soykırım olarak tanımlanması için çaba gösteren tek aday olduğunu söylemiştir. ABD Dışişleri Bakanı olduktan sonra ise bu konuyla ilgili tavrını değiştirmiştir. 26 Ocak 2012’de Dışişleri Bakanlığı’nda kendisine 1915 konusuyla ilgili yöneltilen bir soruyu özetle şu şekilde cevaplamıştır:

…[ABD’nin] en büyük gücü konuşmayı suç saymamamızdır… Aralarında yakın dost ve müttefikimiz Fransa’nın da olduğu diğer ülkelerin farklı standartları, farklı tarihleri var. Ancak biz, umuyorum ki, hiçbir zaman konuşmayı cezalandıran bir yöne gitmeyeceğiz…[1915 konusu] tarihsel bir tartışma konusudur, siyasi değil…hükümetin gücünü tarihsel soruları çözmek için kullanmak, inanıyorum ki, çok tehlikeli bir yola çıkan bir kapıyı aralamak olacaktır…Biz bu tartışmaya girmek isteyen farklı görüşteki kişileri cesaretlendirmeliyiz.

Clinton’ın bu cevabı, özünde bilgelik barındırmaktadır ve özellikle siyasetin, bilimsel/akademik alana müdahalesinin yaratacağı sorunlara işaret etmesi açısından anlamlıdır.

Soykırım iddiaları Türkiye karşısında farklı aktörlerin kullandıkları siyasi bir silahtır

Ancak, Clinton’ın 2012 yılında bu yaklaşımı sergilemiş olması, bundan sonra da mutlaka bu çizgide devam edeceği naif inancını doğurmamalıdır. Açıkça ortaya koymak gerekir ki, soykırım iddiaları Türkiye karşısında farklı aktörlerin kullandıkları siyasi bir silahtır. Meselenin tarih bilimi, tarihsel gerçekler, empati vb. ile artık bir ilgisi kalmamıştır. Soykırım iddiaları, farklı siyasi aktörler tarafından gerekli duyulduğunda Türkiye’ye karşı kullanılan bir şantaj ve cezalandırma aracıdır. Clinton da Trump da, ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerin gidişatına bağlı olarak bu aracı kullanabilirler. Mesele, net olarak, bu şekilde algılanmalıdır.

ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerin son dönemde oldukça gerilmiş olduğu bir gerçektir. Clinton, seçim sürecinde çıktığı televizyon programlarında diğer pek çok şeyin yanı sıra ABD’nin Suriye’de PYD’yi silahlandırması gerektiği gibi Türkiye’nin karşı çıktığı pek çok şeyi açıkça ifade etmiştir. Genel olarak bakıldığında, Clinton’ın başkan seçilmesi durumunda ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerin daha da gerileceği düşünülebilir. Bu durumda ise, 1915 mevzusunun ABD tarafında Türkiye’ye karşı bir silah olarak kullanılma olasılığı gündeme gelir. Fakat şunu da akılda tutmak gerekir ki, 1915 mevzusu Türkiye’ye şantaj yapmak için oldukça kullanışlı bir kozdur ve bu kozu ABD veya başka bir ülke ilk fırsatta değil, kendisi için en doğru zamanda kullanmak isteyecektir.

Başkan Erdoğan'ın Bakü ziyaretinden ilk kareler
Başkan Erdoğan'ın Bakü ziyaretinden ilk kareler
TÜRKSOY, Rusya'da "Doğu'nun Müzik Efsaneleri" konserleri düzenledi
TÜRKSOY, Rusya'da "Doğu'nun Müzik Efsaneleri" konserleri düzenledi
“OŞ - 2019 TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR BAŞKENTİ” MUHTEŞEM TÖRENLE AÇILDI
“OŞ - 2019 TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR BAŞKENTİ” MUHTEŞEM TÖRENLE AÇILDI
Loading Bars
Son Haberler
3 vekilin milletvekilliğinin düşürülmesi; olması gereken mi yoksa darbe mi?
Azerbaycan'la vizeler karşılıklı olarak kaldırıldı
Bakan Karaismailoğlu: “Insan sağliği ön planda tutularak, gemilerde yolcu taşımacılığını başlatiyoruz”
THY uçaklarında ikram kapalı kutuda dağıtılacak
İktidarla Yolu Ayrılanlar: Gelecek Partisi
Renault duyurdu! 15 bin kişiyi işten çıkaracak
Deva Partisi: İktidarla Yolları Ayrılanlar..
Fahrettin Altun: Türkiye barışın ve güvenliğin teminatı
Kazakistan’ın ‘giriş kapısına’ TAV imzası
150 bin kişiye bağışıklık testi
Kanada'da Kovid-19'a karşı yeni tedavi umudu
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay corona virüs sonrası normale dönüş planını anlattı
Trump 1915 olayları için bu yıl da 'Büyük Felaket' dedi
Türkiye bu yalan ve iftira kampanyalarına prim vermeyecektir
İstanbul Türkiye’nin 'Vuhan'ı oldu!
THY duyurdu! Dev tahliye operasyonu başlıyor
Avrupa Parlamentosu Türkiye'ye desteğini açıkladı
Son söz Erdoğan'da! 23 Nisan’dan itibaren dört gün süreyle sokağa çıkma yasağı kararı alınacak mı?
Plazma tedavisi umut oldu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Moldovalı mevkidaşıyla görüştü
TBMM Başkanı Mustafa Şentop'dan '23 Nisan' çağrısı
Son dakika! Bakan Akar duyurdu! Üretim başladı
Dışişleri: Yukarı Karabağ bölgesindeki gayrimeşru seçimleri tanımıyoruz
Boris Johnson'ın corona virüs testi pozitif çıktı
Bakan Çavuşoğlu: Yurt dışında 32 vatandaşımız virüsten hayatını kaybetti
Sağlık Bakanlığı'ndan yeni corona virüs kararı!
Türkiye'nin koronayla mücadelesinde sıcak gelişme!
Azerbaycan’da yeni petrol yatağı bulundu
İbrahim Kalın'dan Koronavirüs açıklaması
Ankara’ya inen uçaktakiler corona virüs karantinasına alındı!
Formula 1'de yeni sezon heyecanı başlıyor!
Çin’deki ölümcül salgında son rakamlar şaşırttı
KKTC Sağlık Bakanı açıkladı: Alman turistte corona virüs tespit edildi
Fuat Oktay'dan 'Milli ilaç' vurgusu
Bir İranlı general daha Suriye'de öldürüldü!
Azerbaycan'ın Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim'den Türkiye'ye destek
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
Yunanistan'da mülteci paniği!
Kemal Kılıçdaroğlu, Ankara dışındaki tüm programlarını iptal etti
THY, koronavirüs nedeniyle Nahçıvan uçuşlarını durdurdu
Corona virüs bir ülkeye daha sıçradı
Erdoğan'dan son dakika patriot açıklaması
Dışişleri'nden Hocalı mesajı
20. yüzyılın en kanlı faciası Hocalı Soykırımı'ndan 28 yıl geçiyor
Erdoğan: Rusya inkar ediyor! Koronavirüs için önemli açıklama
Ermenistan ordusu Azerbaycan askerini şehit etti
İki depremin vurduğu mahallede sağlam ev kalmadı
Koronavirüsle ilgili peş peşe kötü haberler
Dünya devlerini geride bırakan THY rekora uçacak!
Erdoğan'dan son dakika açıklaması: 'An meselesi!'
İstanbul'da sabaha karşı korkutan yangın!
Türkiye'den Yunan'a sert tepki: Batı Trakya Türk'tür Türk kalacak
Gül:Tercihim parlamenter sistemden yana
Serdar Ünsal, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan’a gereken cevabı vermiştir
Türkiye'nin yüzde 52,4'ü mutlu, yüzde 70'i umutlu
Çanakkale Boğazın'da korkutan görüntü! Ne olduğu daha bilinmiyor
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: 8 bin 844 sözleşmeli personeli alıyoruz
14 günlük karantina sona erdi! Sonuçlarında da virüs çıkmadı
Cumhurbaşkanı Erdoğan :Türkiye - Pakistan arasında hakiki bir kardeşlik vardır
Koronavirüs dünyayı sarsıyor
Tüpraş 2019'da 236 milyon dolar yatırım, 29.2 milyon ton satış yaptı
Markette kalp krizi geçiren AK Partili Başkan hayatını kaybetti
'Hayalet Şehir' Kapalı Maraş için tarihi adım
Zorlu Enerji Kazakistan'a şube açıyor
Dolar kritik seviyenin üzerinde
İstanbul'da dev operasyon: 44 gözaltı
SOCAR Türkiye CEO’su Zaur Gahramanov: 2019 bizim için yatırımlarımızın sonuçlarını almaya başladığımız bir yıl olarak özel bir öneme sahip (ÖZEL)
“Kapan-5 Gabar Operasyonu” Başlatıldı
Türkiye'den Fransa Cumhurbaşkanı Macron'a çok sert tepki
35 Türk ve 10 Azerbaycan vatandaşı, Çin'den 'Koca Yusuf'la tahliye edilecek
METRO İSTANBUL SANAYİ VE TİCARET A.Ş açık ihale usulü ile ihale edilecektir
Akdeniz'de en büyüğü 5.4 olmak üzere 11 deprem meydana geldi
Türkiye de alarmda! Koronavirüs ile ilgili korkutan gelişme
Cumhurbaşkanı Aliyev'den, Erdoğan'a başsağlığı mesajı
Diyarbakır belediyesi mali hizmetler müdürlüğü akaryakıt satın alacaktır
Cumhurbaşkanlığı'ndan deprem açıklaması: Yaralar en kısa zamanda sarılacak
THY, Elazığ ve Malatya biletlerini ücretsiz değiştirecek
Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi ihlal etti
İstanbul'da 6 teknede yangın
Elazığ’da 6,8 büyüklüğünde deprem! AFAD: 20 kişi hayatını kaybetti
Zehra Zümrüt Selçuk, memur emeklilerinin maaş farklarının ödeneceğini duyurdu
Ankara'da peş peşe depremler.. 4.5 ve 3.8'in ardından 3.6'lık deprem
Türkiye'den Yunanistan'a sert mesaj: Bu bir tehdit değil ama...
Azerbaycan Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim AKŞAM için yazdı: Bağımsızlığa giden yolda kanlı 20 Ocak olayları
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 30. yıl dönümü anılıyor
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev: "AB'nin Türkiye'ye yaptığı büyük adaletsizlik"
Erdoğan dünyaya duyurdu: Biz de ABD'ye yaptırım uygularız
Hocalı katliamı Azerbaycan’a karşı olduğu gibi bize karşı da işlenmiş bir insanlık suçudur- Mustafa Şentop (ÖZEL)
Türkiye ve Azerbaycan’ın Enerji Diplomasisindeki Başarı Örneği: TANAP
Şenocak: “Türk Konseyi önümüzdeki dönem daha da güçlendirilerek Dünya’da önemli bir güç merkezi haline gelecektir”
Başkan Erdoğan'ın Bakü ziyaretinden ilk kareler
Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Azerbaycan ziyareti öncesi açıklamalarda bulundu
Devlet Bahçeli MHP Genel Merkezi'nde
İbrahim Kalın'dan operasyon mesajı!
"Terör örgütünü NATO’ya aldınız da benim mi haberim yok"
AB'den Türkiye'ye yaptırım kararı! İşte Reuters'ın sızdırdığı liste
Erdoğan kritik toplantıda talimatı verdi!
NATO, Rusya'ya karşı hazırlanıyor
TÜRKSOY, Rusya'da "Doğu'nun Müzik Efsaneleri" konserleri düzenledi
Azerbaycan Milli Lideri Haydar Aliyev'in 96. doğum günü
Tüm haberler