Irak Türklerinin Güncel Sorunları

Irak Türklerinin Güncel Sorunları

Hakan Boz

Osmanlı Devleti'nin I. Cihan Harbi'nin ardından Suriye ve Irak'taki topraklarından geri çekilmek durumunda kalması Ortadoğu Türklüğü ile Anadolu Türklüğü arasındaki siyasi bağların askıya alınmasıyla sonuçlandı. Ancak yeni kurulacak cumhuriyetin mimarları, ülkenin siyasi sınırlarını belirlerken bölgenin demografik durumunu da göz önünde bulundurarak, Hatay ve Musul vilayetlerinin misak-ı milli sınırları içinde olduğunu ilan etti. Bu doğrultuda Hatay, milli mücadelenin sona ermesinin ardından anavatana ilhak edilse de anavatan sınırları içinde yer alması için büyük mücadele verilen Musul vilayeti, 1926'da imzalanan Ankara anlaşması ile İngiliz hâkimiyetindeki Irak'a bırakıldı. Bu durum Irak'ta büyüklü küçüklü altı devlet kuran Türklerin siyasal sistemin dışına itilmesi ve yer yer şiddet içeren asimilasyon politikalarına maruz kalmalarının da kapılarını araladı. Bu doğrultuda Irak'ın İngiliz manda rejiminden kurtulduğu 1932'den 1958'e kadar Irak'ta, yumuşak bir asimilasyon dönemi yaşayan Türkmenler, 1959'de etnik temizliği de kapsayan sert bir asimilasyon dalgası yaşadı. Bunu 1970'de Baas rejiminin şiddet politikaları takip etti. 1996'da Erbil'e giren Irak Ordusu, Türkmen Cephesi liderlerini katlederken, yine 1998 ve 2000'de Irak Türkmen Cephesi'ni hedef alan saldırılar ile Türkmenleri baskı altında tutmaya çalıştı.

ABD'nin Irak'ı işgali ve Suriye'deki iç savaşın ardından bölgede ortaya çıkan yeni siyasi gelişmeler ve toplumsal dinamikler, misak-ı millinin sınır muhafızları olan Türkmenleri yeniden bir başka şiddet sarmalının içine iterek, katliam ve göç dalgalarının hedefi haline getirdi. Türkmenler, Irak işgalinin ardından önce ABD işgal güçleri ile peşmergelerin etnik temizliğinin, ardından da IŞİD'ın 2014'te Musul'a girmesiyle birlikte sistematik terör faaliyetlerinin kurbanı oldular. Bu durum temelde Türkmenlerin yaşadığı bölgenin stratejik derinlikten yoksun oluşundan kaynaklanıyor. Nitekim gelişen tehditler karşısında Kürtler dağlara, Araplar çöllere sığınabilirken Türkmenler, her seferinde göç ve katliamlarla yüzleşmek durumunda kalıyor. Buna rağmen Türkmenler, yurtlarını korumak adına direnmeye devam ediyor. Ülkedeki nüfuslarının yaklaşık 2,5 milyon olduğu bilinen Türkmenlerin yaşadıkları bu bölgeye Türkmeneli deniliyor. Bölge, Irak'ın kuzeybatısındaki Telafer'den başlayarak güneydoğudaki Mendili'ye doğru çapraz bir hat üzerindeki Musul, Kerkük, Erbil, Selahattin ve Diyala illeri ile Bağdat'ın bazı mahallerini içine alıyor.

Bugün Musul, Telafer illeri ile Selahattin'e bağlı Amirli ve Tuzhurmatu çevresi, Kerkük'e bağlı köyler, Diyala'ya bağlı Şehreban, Karatepe, Mikdadiye, Beledruz, Celevle bölgeleri IŞİD'in yoğun baskısı altında. IŞID saldırıları cephe hattında yoğunlaşmış olsa da sivillerin yaşadığı bölgeler de bu saldırılardan doğrudan etkileniyor. Bu nedenle 2014'ten buyana yaklaşık 600 bin Türkmenin bir kısmı Irak'ın güneyine bir kısmı da Türkiye'ye göç etmek zorunda kaldı. Keza Kerkük'ün 12 km. güneyinde yer alan ve 25 bin Türkmen'in yaşadığı Tazehurmatu, IŞID tarafından 8-9 Mart 2016'da ağır şekilde ateş altına alındı, üstelik IŞID'in bu saldırılarda klor gazı kullandığı da tespit edildi. Tazehurmatu'yu IŞID'e karşı 16. Türkmen Tugayı koruyor. Irak merkezi hükümeti söz konusu saldırılar karşısında sessiz kalırken, Irak'ın işgalinin ardından Türkmenlere karşı Telefer'de etnik temiz faaliyeti yürüten, Türkmen bürolarına baskın düzenleyen ve silahlarına el koyan ABD güçleri de bu konuda tabî olarak herhangi bir adım atmıyor. Kerkük'ün kontrolünü elinde bulunduran ve Irak'ın işgalinin hemen ardından bölgedeki Türkmen nüfusu göçe zorlayan, tapu ve nüfus dairelerini yağmalayan, bölgeye sistematik şekilde Kürt nüfusu taşıyarak demografik yapıyı değiştirmeye çalışan Kürt yönetimi ise peşmergelerin yarım bıraktığı demografik dönüşümün IŞID tarafından devam ettirilmesinde herhangi bir sakınca görmüyor.

Türkmenlerin sorunları maalesef yalnızca, terör ve göç ile sınırlı değil. Türkmenler, siyasi kuruluşlarını, iş adamlarını ve sivilleri hedef alan saldırıların yanı sıra anayasa ile güvence altına alınan idari, kültürel ve siyasal haklarının fiili olarak uygulanamaması gibi sorunlarla da baş etmek durumundalar. Irak'ın İngilizler tarafından işgalinin ardından siyasal sistemden dışlanan Türkmenlerin beklentileri, Irak'ın ABD tarafından işgalinin ardından da karşılanmadı. Nitekim Irak Geçiş Dönemi Yönetim Kanunu ve 2005 yılı anayasası incelendiğinde Irak halkına, kamuya ait eğitim kurumlarında, ana dillerini öğretme ve öğrenme hakkı tanınmış olmasına rağmen Türkmenlerin hazırlıksız olmaları ve merkezi yönetimin gereken desteği sağlamaması nedeniyle Türkmenler bu alanda ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Aynı şekilde 2005 Anayasası, Türkmen nüfusunun yoğun olduğu idari birimlerde resmi dilin Türkmence olduğuna hükmetse de nüfus yoğunluğu ve bu dilin kullanım alanlarına açıklık geçirmemesi nedeniyle bu madde etkin şekilde uygulanamıyor.

Anayasal haklara dair bir diğer önemli husus ise Türkmenlerin idari, kültürel ve siyasi haklarının güvence altına alınması konusu. Geçiş Dönemi Yönetimi Kanunu'nun 53/d maddesi, Türkmenlerin idari, kültürel ve siyasi haklarını güvence altına aldı ancak bu hakların ne anlama geldiğini açıkça ortaya koymadı. Nitekim Türkmenler, 2012'de bir yasa tasarısı ile bu konuyu Irak Meclisi'ne taşıdı, 21 Nisan 2012'de mecliste düzenlenen özel oturumla da Türkmenlerin sorunları dile getirildi. Özel oturumun ardından bu önerilerin raporlaştırılarak Irak Meclisi tarafından kabul edilmesiyle Türkmen hakları yasa çalışmaları başlamış oldu. "Türkmen Haklarını Düzenleme Yasası" olarak adlandırılan bu yasa taslağı,1 Kasım 2014 tarihinde Irak Meclisi'ne taşındı ancak yapılan oturumda yasanın gündeme alınabilmesi için gerekli oy çoğunluğunun sağlanamaması nedeniyle yasa gündeme alınamadı.

Türkmenler yaklaşık bir asırdır siyasal, kültürel ve idari haklardan mahrum bırakılarak yok sayılmaya; göç, terör, asimilasyon ve etnik temizlik gibi insan hak ve hürriyetine aykırı muamelelere maruz bırakılarak yok edilmeye çalışılıyor. Buna karşın süreç, Türkmenlere ağır şartlar altında hayatta kalabilme ve mukavemet geliştirerek ayakta durmayı öğretmiş. Silahlı mücadele konusunda henüz kendilerini koruyabilecek düzenli birliklere sahip olmasalar da bu konuda kısmi bir başarı elde etmiş durumlar. Bu doğrultuda silahlı mücadele, Türkmenlerin siyasi amaçlarını gerçekleştirmek üzere bir baskı aracı olarak kullanılmayıp, tamamen savunmaya yönelik bir amaca hizmet ediyor. Bununla birlikte Türkmenler, siyasi, kültürel ve idari haklarını anayasal güvence altına almayı başarmış olsalar da, bunun fiili olarak uygulanması ve netleştirilmesi konusunda hala ciddi sorunlar yaşıyor. Ancak tüm bu olumsuz gelişmelere rağmen Türkmenler, siyasal açıdan kazandıkları her yeni mevzi ile misak-ı milli ruhunu canlı tutmaya devam ediyorlar.

Kaynak -Turkhaber24

33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
Erdoğan dünyaya duyurdu: Biz de ABD'ye yaptırım uygularız
Erdoğan dünyaya duyurdu: Biz de ABD'ye yaptırım uygularız
Türkiye’nin en önemli dostu ve müttefiki yine Azerbaycan oldu
Türkiye’nin en önemli dostu ve müttefiki yine Azerbaycan oldu
Loading Bars
Son Haberler
Berat Albayrak İstifa Etti
Gencehan Tunay - Azerbaycan yakaladığı bu tarihi fırsatı sonuna kadar kullanarak, amacını elde edebilecektir (ÖZEL)
İlham Aliyev'den son dakika açıklaması: Fuzuli kenti işgalden kurtarıldı
Ermenistan'ın Azerbaycan'da sivilleri füzeyle vurduğu dehşet anları kamerada!
Ermenistan'da Rum korgeneral
Azerbaycan'daki Müslüman, Hrıstiyan ve Yahudi dini liderlerden Ermenistan'a tepki
Çin'in Şeffaflık Yoksunluğu Antisinopati Yaratıyor
Şenocak:Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in Türkiye’ye verdiği destek Türk Dünyasında güç birliği için örnek teşkil etmeli
Doğu Akdeniz’de: Güçlü Türkiye, Güçlü Azerbaycan
Muharrem İnce: Haklı mücadelede mi yoksa Cumhurbaşkanlığı adaylığını kazanılmış hakkı olarak gören bir siyasetçi mi?
İyi mi Böyle? : Türk Siyasi Yaşamından Son Esintiler
MİT’in İkinci “Kalesi” İstanbul’da Açıldı
ÇİN’İN SAĞLIK İPEK YOLU STRATEJİSİ, KOVİD-19 VE JACK MA VAKFI’NIN ROLÜ
Çoklu Baro Sistemi Nasıl Getirildi? -Baro Başkanları versus Metin Feyzioğlu-
Çoklu Baro Sistemi Nasıl Getirildi? : Ali Erbaş versus Ankara Barosu -I-
3 vekilin milletvekilliğinin düşürülmesi; olması gereken mi yoksa darbe mi?
Azerbaycan'la vizeler karşılıklı olarak kaldırıldı
Bakan Karaismailoğlu: “Insan sağliği ön planda tutularak, gemilerde yolcu taşımacılığını başlatiyoruz”
THY uçaklarında ikram kapalı kutuda dağıtılacak
İktidarla Yolu Ayrılanlar: Gelecek Partisi
Renault duyurdu! 15 bin kişiyi işten çıkaracak
Deva Partisi: İktidarla Yolları Ayrılanlar..
Fahrettin Altun: Türkiye barışın ve güvenliğin teminatı
Kazakistan’ın ‘giriş kapısına’ TAV imzası
150 bin kişiye bağışıklık testi
Kanada'da Kovid-19'a karşı yeni tedavi umudu
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay corona virüs sonrası normale dönüş planını anlattı
Trump 1915 olayları için bu yıl da 'Büyük Felaket' dedi
Türkiye bu yalan ve iftira kampanyalarına prim vermeyecektir
İstanbul Türkiye’nin 'Vuhan'ı oldu!
THY duyurdu! Dev tahliye operasyonu başlıyor
Avrupa Parlamentosu Türkiye'ye desteğini açıkladı
Son söz Erdoğan'da! 23 Nisan’dan itibaren dört gün süreyle sokağa çıkma yasağı kararı alınacak mı?
Plazma tedavisi umut oldu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Moldovalı mevkidaşıyla görüştü
TBMM Başkanı Mustafa Şentop'dan '23 Nisan' çağrısı
Son dakika! Bakan Akar duyurdu! Üretim başladı
Dışişleri: Yukarı Karabağ bölgesindeki gayrimeşru seçimleri tanımıyoruz
Boris Johnson'ın corona virüs testi pozitif çıktı
Bakan Çavuşoğlu: Yurt dışında 32 vatandaşımız virüsten hayatını kaybetti
Sağlık Bakanlığı'ndan yeni corona virüs kararı!
Türkiye'nin koronayla mücadelesinde sıcak gelişme!
Azerbaycan’da yeni petrol yatağı bulundu
İbrahim Kalın'dan Koronavirüs açıklaması
Ankara’ya inen uçaktakiler corona virüs karantinasına alındı!
Formula 1'de yeni sezon heyecanı başlıyor!
Çin’deki ölümcül salgında son rakamlar şaşırttı
KKTC Sağlık Bakanı açıkladı: Alman turistte corona virüs tespit edildi
Fuat Oktay'dan 'Milli ilaç' vurgusu
Bir İranlı general daha Suriye'de öldürüldü!
Azerbaycan'ın Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim'den Türkiye'ye destek
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
Yunanistan'da mülteci paniği!
Kemal Kılıçdaroğlu, Ankara dışındaki tüm programlarını iptal etti
THY, koronavirüs nedeniyle Nahçıvan uçuşlarını durdurdu
Corona virüs bir ülkeye daha sıçradı
Erdoğan'dan son dakika patriot açıklaması
Dışişleri'nden Hocalı mesajı
20. yüzyılın en kanlı faciası Hocalı Soykırımı'ndan 28 yıl geçiyor
Erdoğan: Rusya inkar ediyor! Koronavirüs için önemli açıklama
Ermenistan ordusu Azerbaycan askerini şehit etti
İki depremin vurduğu mahallede sağlam ev kalmadı
Koronavirüsle ilgili peş peşe kötü haberler
Dünya devlerini geride bırakan THY rekora uçacak!
Erdoğan'dan son dakika açıklaması: 'An meselesi!'
İstanbul'da sabaha karşı korkutan yangın!
Türkiye'den Yunan'a sert tepki: Batı Trakya Türk'tür Türk kalacak
Gül:Tercihim parlamenter sistemden yana
Serdar Ünsal, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan’a gereken cevabı vermiştir
Türkiye'nin yüzde 52,4'ü mutlu, yüzde 70'i umutlu
Çanakkale Boğazın'da korkutan görüntü! Ne olduğu daha bilinmiyor
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: 8 bin 844 sözleşmeli personeli alıyoruz
14 günlük karantina sona erdi! Sonuçlarında da virüs çıkmadı
Cumhurbaşkanı Erdoğan :Türkiye - Pakistan arasında hakiki bir kardeşlik vardır
Koronavirüs dünyayı sarsıyor
Tüpraş 2019'da 236 milyon dolar yatırım, 29.2 milyon ton satış yaptı
Markette kalp krizi geçiren AK Partili Başkan hayatını kaybetti
'Hayalet Şehir' Kapalı Maraş için tarihi adım
Zorlu Enerji Kazakistan'a şube açıyor
Dolar kritik seviyenin üzerinde
İstanbul'da dev operasyon: 44 gözaltı
SOCAR Türkiye CEO’su Zaur Gahramanov: 2019 bizim için yatırımlarımızın sonuçlarını almaya başladığımız bir yıl olarak özel bir öneme sahip (ÖZEL)
“Kapan-5 Gabar Operasyonu” Başlatıldı
Türkiye'den Fransa Cumhurbaşkanı Macron'a çok sert tepki
35 Türk ve 10 Azerbaycan vatandaşı, Çin'den 'Koca Yusuf'la tahliye edilecek
METRO İSTANBUL SANAYİ VE TİCARET A.Ş açık ihale usulü ile ihale edilecektir
Akdeniz'de en büyüğü 5.4 olmak üzere 11 deprem meydana geldi
Türkiye de alarmda! Koronavirüs ile ilgili korkutan gelişme
Cumhurbaşkanı Aliyev'den, Erdoğan'a başsağlığı mesajı
Diyarbakır belediyesi mali hizmetler müdürlüğü akaryakıt satın alacaktır
Cumhurbaşkanlığı'ndan deprem açıklaması: Yaralar en kısa zamanda sarılacak
THY, Elazığ ve Malatya biletlerini ücretsiz değiştirecek
Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi ihlal etti
İstanbul'da 6 teknede yangın
Elazığ’da 6,8 büyüklüğünde deprem! AFAD: 20 kişi hayatını kaybetti
Zehra Zümrüt Selçuk, memur emeklilerinin maaş farklarının ödeneceğini duyurdu
Ankara'da peş peşe depremler.. 4.5 ve 3.8'in ardından 3.6'lık deprem
Türkiye'den Yunanistan'a sert mesaj: Bu bir tehdit değil ama...
Azerbaycan Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim AKŞAM için yazdı: Bağımsızlığa giden yolda kanlı 20 Ocak olayları
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 30. yıl dönümü anılıyor
Tüm haberler