Doğu Akdeniz gazı bölgesel işbirliği için önemli fırsat (Özel Haber)

Doğu Akdeniz gazı bölgesel işbirliği için önemli fırsat (Özel Haber)

Trend Haber Ajanası Türkiye Masası

İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölüm Başkanı Yrd.Doç.Dr. Tolga Demiryol Trend Haber Ajansı'na, Türkiye-İsrail enerji ilişkilerini, doğu Akdeniz gazının Türkiye için önemini değerlendirdi.

Tolga Demiryol

Doğu Akdeniz doğal gazı kuşkusuz Türkiye ve Avrupa'nın enerji çeşitlendirme stratejileri için önemli bir fırsat. Söz konusu gazın İsrail'in payına düşen kısmının yaklaşık 900 milyar ila 1,1 trilyon metreküp civarında olduğu tahmin ediliyor. Ancak İsrail hükümetinin uzun süren tartışmalar sonucunda 2013 yılında kesinleştirdiği karar uyarınca, bu miktarın yüzde 40'ı ihracata yönlendirilirken geri kalanı iç tüketime ayrılacak. 25 yıllık bir vade üzerinden düşünüldüğünde Türkiye'nin İsrail'den yılda 10 milyar metreküp gaz temin etmesi imkân dâhilinde görünüyor.

Söz konusu miktar yıllık tüketimi 45-50 milyar metreküp olan Türkiye için oldukça önemli. 2018'den sonra çevrimiçi olacak Şah Deniz II ve Irak gazıyla birlikte değerlendirildiğinde, Akdeniz gazı Türkiye için orta vadede Rus gazına anlamlı bir alternatif teşkil edebilir. Ancak Türkiye üzerinden Avrupa'ya aktarma hususu da dikkate alındığında İsrail'in mevcut rezervlerinin "oyun değiştirici" bir büyüklükte olduğunu iddia etmek güç. İsrail gazının mutlaka Kıbrıs ve hatta yakın gelecekte keşfedilmesi olası Suriye ve Lübnan gazıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir. Mısır'ın bu yıl içerisinde Zohr sahasında keşfettiği yaklaşık 850 milyar metreküplük rezerv de bu bakımdan dikkate değer.
Her ne kadar Mısır hükümeti, iç tüketimden arta kalan miktarı kendi LNG altyapısını kullanarak ihraç etmeyi planlıyorsa da, Zohr "supergiant" sahası bölgenin potansiyelini bir kez daha ortaya koyması bakımından önemli.

Akdeniz'in doğal kaynaklarının en olumlu şekilde değerlendirilmesi için bölgede çok taraflı enerji işbirliğine engel teşkil eden belli başlı siyasi sorunların giderilmesi şart. Bu sorunların başında Kıbrıs meselesi ile birlikte Akdeniz'de deniz yetki sahaları rejimi geliyor. Şu anda Türkiye-GKRY-KKTC ve İsrail-Lübnan başta olmak üzere bölge ülkeleri arasında kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgeleri konusunda yıllardır çözülemeyen anlaşmazlıklar var. Kıbrıs müzakerelerinin ilerlemesi ise, Afrodit sahasındaki gazın geliştirilmesi ve ihracatının yanı sıra diğer parsellerdeki sondaj çalışmalarının sorunsuz ilerlemesi açısından hayati önem taşıyor.

İsrail-Türkiye enerji işbirliğine dönmek gerekirse... Leviathan gazının Türkiye'ye aktarılması için inşa edilmesi düşünülen boru hattına yönelik çalışmalar iki hükümet arasındaki gerginliklere rağmen aslında tamamen kesilmiş değildi. Turcas, Zorlu ve Enka başta olmak üzere Türkiye'deki özel sektörün bu konuda hazırlıkları olduğunu biliyoruz. İsrail ve Türkiye hükümetlerinin işbirliği yolunda siyasi iradelerini somutlaştırmaları halinde, boru hattı projesi ivedilikle mesafe alabilir. Ancak yaklaşık 475 kilometrelik boru hattının döşenmesine geçmeden önce, gerekli satış sözleşmelerin imzalanması ve daha da önemlisi saha geliştirme çalışmalarının Noble ve Delek şirketlerince tamamlanması gerekecektir. Bunlar kuşkusuz zaman alan süreçler. Siyasi anlaşmanın sağlanmasından gazın Türkiye şebekesine ulaşmasına kadar geçecek sürenin 3 yılı bulması şaşırtıcı olmaz.
Doğu Akdeniz'deki keşiflerin başından beri gündemde olan bir diğer ihracat yöntemi ise LNG. Kıbrıs'ta, Vasilikos'ta kurulacak bir LNG tesisinden yüzen LNG (FLNG) terminallerine kadar pek çok seçenek masaya gelmişti. Son yıllarda LNG maliyetlerinde yaşanan düşüşe rağmen bu seçenekler boru hattı opsiyonuna nazaran daha pahalı. Özellikle kat edilecek mesafeler göz önüne alındığında, boru hattının her iki taraf için de çok daha ekonomik olduğu ortada. Türkiye'nin hâlihazırda Akdeniz'den (ya da Katar'dan) önemli miktarda LNG ithal edecek altyapısı hazır değil. Kaldı ki, Türkiye hükümeti hem ekonomik hem de siyasi nedenlerle boru hattı opsiyonunu tercih edecektir. İsrail, Kıbrıs ve diğer tedarikçiler için ise LNG'nin avantajı bir transit ülkesine bağlı kalmadan birden çok pazara ulaşabilme esnekliği sağlaması. Özellikle de fiyat avantajı taşıyan Asya piyasası LNG tedarikçileri için cazip. Ancak Akdeniz'de mevcut rezervler LNG için gereken yüksek yatırım maliyetlerini karşılamaya henüz yeterli değil. Buna ek olarak petrol fiyatların düşük seyri, enerji şirketlerini maliyetli yatırımlar konusunda temkinli olmaya itiyor.

Son olarak İsrail-Türkiye enerji işbirliği konusunda iddialı öngörülerde bulunmak için henüz erken olduğunu da vurgulamak gerek. Her ne kadar Rusya krizinin ardından Türkiye ve İsrail'in ekonomik çıkarların örtüşmesi ikili siyasi ilişkilerin iyileşmesinin önünü açtıysa da, her iki hükümetin kendi kamuoylarını yeni döneme hazırlamaları zaman alacak. 2010'da ağır yara alan Türkiye-İsrail stratejik ortaklığının bir "barış boru hattı" vasıtasıyla yeniden kurulup kurulamayacağını hep birlikte göreceğiz. Bunun yanı sıra, Akdeniz doğal gazının Avrupa'ya nasıl ulaşacağı konusunda çıkarı olan Rusya'nın tavrı da belirleyici olacak.

Muhabir: Orhan Guluzade

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu Fransa'ya gidecek
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu Fransa'ya gidecek
Polonya Cumhurbaşkanlığı yetkilisi: Bayraktar TB2 küresel pazarda rakipsiz
Polonya Cumhurbaşkanlığı yetkilisi: Bayraktar TB2 küresel pazarda rakipsiz
Müslümanları hedef alan yasa tasarısı oylandı
Müslümanları hedef alan yasa tasarısı oylandı
Loading Bars
Son Haberler
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye'ye yatırım yapan kazanmaya devam edecektir
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan 10 büyükelçiye Kavala tepkisi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kimse görevini yapanların kılına dokunamaz
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İletişim meselesini başkalarına havale edemeyiz
İletişim Başkanı Altun: Karşımızda bir yalan endüstrisi var
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'Milli Görüş Sempozyumu'nda konuştu
Barış Pınarı bölgesinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Afrika ile ticaret hacim 25 milyar doları aştı: El ele kalkınma modeli
Soros ne ise Kavala odur
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan BAYKAR tesislerine taziye ziyareti
Cumhurbaşkanı Erdoğan 1. Su Şurası'nda konuştu: Artık zorunluluk haline geldi ;
7 kritik anlaşma
TRT World Forum 2021’de dünyanın yeni güç haritası masaya yatırıldı
TRT World Forum 2021 “Türkiye’de üretilen içerik dünyaya yayılıyor”
Fuat Oktay: Enflasyonu tek haneye düşüreceğiz
Bakan Çavuşoğlu Güney Kore'ye gidiyor
Son dakika! Ankara'da Maden Tetkik ve Arama (MTA) Yerleşkesinde korkutan patlama
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Afrika'da FETÖ mesajı: Beladan bu ülkelerin de kurtulmasını istiyoruz
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Altun: Küresel sorunlar, küresel çözümler gerektiriyor
Afganistan’daki son Yahudi İstanbul’da
Altun: Krizlere karşı iş birliğinde Türkiye örnek teşkil etmeyi amaçlıyor
Albayrak Grubu'nun sağladığı teşviklerden üreticiler memnun: Hedef 550 bin ton pancardan 82 bin ton şeker üretimi
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan dünyaya reform çağrısı
Bakan Muş 'Cumhuriyet tarihinde ilk' diyerek duyurdu: Türkiye'nin dünya ihracatından aldığı pay ilk kez yüzde 1'in üzerine çıktı
AK Parti'den büyükelçilerin 'Osman Kavala' çağrısına tepki: Yanlış beyanatları en güçlü şekilde reddediyoruz
Erdoğan’dan sömürge düzenine tepki: Korktukça zulüm Afrika’yı sarar
Afrika’yla daha fazla ticaret
Aliya İzzetbegoviç savaşta, siyasette, hayatın her alanında ve en zor şartlarda dahi insan olmanın,vicdanın ve ahlakın timsali olmuştu - Yalçın Topçu
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2021'i yüzde dokuzluk büyüme ile tamamlamayı öngörüyoruz
Motorine 23 kuruş zam
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: 7 alanda anlaşma imzaladık
Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Özdemir Bayraktar için taziye mesajları
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Bakan Bilgin'i kabul etti
Karadeniz'den sonra sıra Akdeniz'de: Altı ayrı sahada petrol aranacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan imzaladı: 109 ton altın için yeni adım
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: Resmi törenle karşılandı
Akkuyu NGS yalnızca inşaat sürecinde Türkiye ekonomisine 6 milyar liralık katkı sunacak
Bir günde bir yıllık ihracat
Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na tepki: Vesayet günleri geride kaldı
Ahmed Cevad Ahundzade
Merkel'in veda ziyareti: Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Almanya Başbakanı Merkel'den önemli açıklamalar
Bakan Muş açıkladı: Bir günde 1,5 milyar dolarlık ihracat yapıldı
Erdoğan-Merkel görüşmesi başladı
Yunanistan'a kaçmaya çalışan FETÖ mensupları yakalandı
Bakan Akar, Polonyalı mevkidaşı ile görüştü
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Topçu: “Bilim alanındaki gelişmeleri önemsiyorum”
Taliban heyetiyle görüşme sonrası Bakan Çavuşoğlu'ndan ilk açıklama: Beklentimiz güvenlik
Sürpriz görüşme: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Temel Karamollaoğlu bir araya gelecek
Dünyanın önde gelen teknoloji şirketi rotasını Türkiye’ye çevirdi
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
Türkiye ve Avrupa’ya ihraç ettiği doğalgazı 16 milyar metreküpe çıkaracak
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Savunma Sanayi Başkanı Demir İKA ACROB'un detaylarını açıkladı
Bakan Çavuşoğlu Alman mevkidaşı ile görüştü
Bakan Akar: Gereken ne varsa zamanı gelince yapılacak
Erdoğan Ankara'nın başkent oluşunun yıl dönümünü kutladı
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
Cumhurbaşkanı Erdoğan Endonezya Dışişleri Bakanını kabul etti
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay Boğaziçi'nde rektörün makam aracının üzerine çıkan vandala tepki: Öğrenci olamaz
Bakan Dönmez'den doğal gaz açıklaması: Fiyat artışı olacak mı?
Bakan Pakdemirli: 'Yanan alanlar tekrar ağaçlandırılır ve başka amaçla kullanılmaz' nokta!
Türkiye ile Endonezya aşı sertifikalarını karşılıklı tanıyacak
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan Türkiye'nin F-16 teklifiyle ilgili açıklama: Alternatif olarak değerlendirilebilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye yeni bir göç yükünü kaldıramaz
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'ndan dikkat çeken Afganistan açıklaması: Kabil'e gitmeyi planlıyoruz
Yunanistan'a kaçmaya çalışan 11 terörist yakalandı
Devlet Bahçeli: Sorulacak hesabımız büyüktür
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan mesleki eğitime iki yeni müjde
Fahrettin Altun'dan 'siyasi cinayetler olacak' iddialarına yanıt: Korku iklimi oluşturmaya çalışıyorlar
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye'de en kısa sürede gereken adımları atacağız
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan iklim değişikliği mesajı
AK Parti Sözcüsü Çelik: 'Siyasi cinayet' spekülasyonları ilkesiz ve utanç verici
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Rus mevkidaşı Lavrov ile görüştü
TÜMOSAN geliştirdi: Yüzde 100 yerli ve milli Pusat Konya Bilim Festivalinde sergileniyor
Ruanda Türkiye’den SİHA almak istiyor
Cumhurbaşkanlığı Kabinesi bugün toplanacak
Fırat Kalkanı Bölgesinde terör saldırısı: 2 şehit
Cumhurbaşkanı Erdoğan Adana'da gençlerle bir araya geldi: Bizimki TEKNOFEST kuşağı
Afrika çıkarması
Bahçeli'den Boğaziçi açıklaması: Öğrenci değil provokatörler
Bakan Çavuşoğlu'ndan Biden'a sert tepki: ABD Türkiye'yi suçlamak yerine kendi yanlış politikalarından vazgeçsin
Irak'ın kuzeyinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Bakan Dönmez: Cumhurbaşkanı Erdoğan Nijerya yolcusu
AKINCI'nın gözünden Bayraktar TB2: İstanbul kanatlarımın altında
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan milli elektrikli lokomotif müjdesi
Bakan Akar'dan Yunanistan'a: Türkiye'ye karşı üstünlük sağlayamazsınız
Dışişleri'nden İsrail'e kınama
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BBP Genel Başkanı Mustafa Destici’yi kabul etti
Türkiye'den F-16 adımı: ABD'ye teklif mektubu iletildi
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 3600 ek göstergeyi 2022 sonuna kadar çözeceğiz
Cumhurbaşkanı Erdoğan Putin ile görüştü
Kuzey Irak'ta hava hareketliliği: Türk SİHA'ları kanatlandı
İhracat beklentisi dördüncü çeyrekte arttı
Dışişleri Bakanlığı'ndan Pakistan'a taziye mesajı
Paris Anlaşması Meclis'ten geçti BM'den ilk mesaj geldi: Memnuniyetle karşılıyoruz
Hedef sınır güvenliğinde dünya pazarı
Bakan Soylu: Önümüzde bir sonbahar-kış operasyonu var
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Yasama yılı bitmeden yeni anayasayı neticeye ulaştırabiliriz
Tüm haberler