Haldun Yavaş: Güney Kafkasya'nın İstikrar Abidesi-Azerbaycan

Haldun Yavaş: Güney Kafkasya'nın İstikrar Abidesi-Azerbaycan

Hazar Strateji Enstitüsü Genel Sekreteri Haldun Yavaş

Siyasi dengesini ekonomik istikrarıyla taçlandıran Azerbaycan bugün emin adımlarla yoluna devam etmektedir. Söz konusu adımlar, zaman içerisinde uygulanan ekonomik reformlarla daha da sağlam atılmış ve modern bir Azerbaycan devletinin oluşmasına olanak sağlamıştır. Ortaya çıkan ekonomik rakamlar Azerbaycan'ın hızlı gelişen bir ülke olduğunu kanıtlamaktadır. The Economist'in araştırmasına göre Azerbaycan ekonomisi 2001-2010 yılları arasında kişi başına düşen GSYİH istatistiklerinde %13'lük bir gelişim ortalaması yakalayarak bu alanda dünya ikincisi olmayı başarmıştır. Dünya Bankası'nın benzer bir çalışmasında Azerbaycan 'yüksek gelirli ülkeler' arasına diğer Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinden önce dahil olmuştur.

Azerbaycan Resmi İstatistik Kurumu'nun rakamlarına göre ülke 2015 yılında petrol fiyatlarının hızlı düşüşüne rağmen %1,1'lik bir büyüme gerçekleştirebilmiştir. Aynı yıl petrol dışı sektörde de benzer bir artış yaşanmıştır. Bunun yanında Azerbaycan hükümeti cari yılda %1,8'lik bir büyüme oranı beklemektedir. Dünya Bankası ise Azerbaycan için 2016 yılında %2,6, 2017 yılında ise %2,7'lik büyüme tahmin etmektedir. Benzer beklentiler Birleşmiş Milletler'in (BM) 'Global Ekonomik Durum ve Beklentiler' raporunda da karşımıza çıkmaktadır. Rapora göre Azerbaycan ekonomisinin 2016'da %2,5, 2017 yılında da %2,9'luk ortalama büyüme sergilemesi beklenmektedir. Asya Kalkınma Bankası ise 2016 yılı tahmini büyüme rakamını %2,8 olarak açıklamıştır.

Azerbaycan'ın sosyoekonomik alanda ulaştığı başarı uluslararası değerlendirmelere de olumlu yansımaktadır. Dünya Bankası'nın güncel 'Doing Business' raporunda Azerbaycan geçtiğimiz yılki konumunu koruyarak 63. sırada yer almıştır. Rapor kapsamında Azerbaycan birçok kategoride BDT ve bölge ülkeleri arasında lider ülke konumuna ulaşmayı başarmıştır. Günümüzde özellikle 'işe başlama kolaylığı' ve 'tapu siciline kayıt' başlıklarında yapılan reformlar sonucunda Azerbaycan söz konusu alanlarda küresel olarak sırasıyla 7. ve 22. sıralarda kendine yer bulmuştur. Azerbaycan, küresel ekonomileri karşılaştıran 'Global

Competitiveness' endeksinde ise halihazırda 40. sırada yer almaktadır. Düşük enflasyon ve uygun yatırım ortamının sağlanmasıyla Azerbaycan, bölgesel çapta zirveye oynamaktadır. Azerbaycan, sosyal sorunların etkin ve uzun vadeli çözümünde önemli ilerleme kaydetmiştir. Bu bağlamda, yeni bir sosyal politika oluşturulmuş ve 2000 yılında %49 olan yoksulluk düzeyi sadece beş yıl sonra %29,3'e, 2013 yılında da büyük bir başarı sonucunda %5'e gerilemiştir.

Sektörel bazda bakıldığında, hidrokarbon sektörünün Azerbaycan ekonomisindeki ve diğer sektörlerin gelişimindeki kritik payı karşımıza çıkmaktadır. 2006 yılından beri elde edilen petrol gelirleri, petrol dışı sektör yatırımlarına yönlendirilerek ekonomide çeşitliliğin sağlanması amaçlanmıştır. Bu sayede gelinen noktada petrol dışı gelirler 2015 yılı GSYİH'sinin %68'ini oluşturmaktadır. Söz konusu sektörün ekonomiye katkısı her geçen yıl artmaktadır. Resmi istatistiklere göre petrol dışı sektör son 5 yılda %8,8'lik bir büyüme ortalaması yakalamıştır. Sektör sadece 2014 yılında %7'lik bir artış göstermiştir.

Petrol dışı sektörün gelişiminin devam etmesi için Azerbaycan hükümeti 2014 yılında Sosyoekonomik Gelişim Programı'nı yürürlüğe koymuştur. 2014-2018 yılları arasında devam etmesi planlanan program dahilinde kırsal bölgelerin üretime katkı yapacak duruma gelmesi amaçlanmıştır ve bugüne kadar 31,9 milyar dolar değerinde yatırım sağlanmıştır.

Bugün aktif işgücünün %36,7'sini oluşturan tarım sektörü, Azerbaycan ekonomisinin önemli sektörlerinden biri sayılmaktadır. BDT ülkeleri arasında önde gelen üreticilerden biri olan Azerbaycan, bunun yanında tarım ürünleri ihracatının gelişmesi için tarım ve gıda sanayisi yatırımlarına ağırlık vermektedir. Söz konusu hedefe ulaşabilmek ve kendine yetebilmek için son yıllarda tarım sektörüne dikkat çekilmesi amaçlanmıştır. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 2015 yılını 'Tarım Yılı' ilan ederek bu çabayı resmileştirmiştir. Bu çabanın, hidrokarbon sektörünün GSYİH'de artan payını dengelemek için ortaya çıktığı söylenebilir.

Tarım ürünleri üretimini arttırmayı amaçlayan Azerbaycan'da ortalama 2 milyon ton meyve ve sebze üretimi yapılmaktadır. Sadece 2015 yılında 839 bin ton meyve, 1 milyon 273 bin ton sebze, 1 milyon 924 bin ton mandıra ürünü, 35 bin ton pamuk ve 3 milyon ton tahıl üretimi yapılmıştır. Bütün tarım ürünlerinde ulaşılan üretim miktarında 2014'e kıyasla %6,6'lık bir artış ortaya çıkmıştır. Sanayi sektörü ise Azerbaycan'ın en gelişmiş sektörü olarak ön plana çıkmaktadır. Halihazırda GSYİH'nin %58'ine katkıda bulunan sanayi sektörü, madencilik ve imalat sanayi başta olmak üzere birçok kategoride faaliyet göstermektedir. Petrol ve gaz üretimini kapsayan madencilik, son beş yıldır sanayi dallarının ortalama %77,6'sını oluşturmuştur. Söz konusu sektör, sanayi üretiminde 1995 yılında sadece %19,6'lık bir yer tutarken zengin hidrokarbon rezervlerinin üretime kazandırılması ile üretimin dörtte üçünü karşılamaya başlamıştır.

Ancak genel perspektifte amaçlanan petrol dışı sektörün rolünün arttırılması hedefi sanayi sektöründe de ön plana çıkmaktadır. 2015 yılında petrol dışı sanayi sektöründe üretim hacmi %8,4 artış göstermiştir. Söz konusu üretime imalat, gıda, otomotiv ve savunma gibi birçok sanayi dalından katkı sağlanmıştır. Son beş yıllık verilere göre 4000'e yakın otomobil üretimi yapılmıştır. 2014 yılında bir yıl öncesine kıyasla, toplam otomobil üretimi %340 oranında artarak 1861 adet olmuştur. Bu dönemde ortaya çıkan devasa artış oranı, ülkenin Euro-4 ekoloji standardına geçiş kararıyla otomotiv satışlarının yükselmesi ve ithal edilen araç sayısının minimuma indirilmesi hedefiyle açıklanabilir.

Özel sektör ve yabancı yatırımların kritik rolü sayesinde birçok sektörde büyük gelişim rakamları kayda geçmiştir.. 2014 yılında doğrudan yabancı yatırım (DYY) 7,6 milyar dolara ulaşmış olup bir önceki yıla göre %26 artış göstermiştir. Aynı yıl toplam yatırım miktarı 27,7 milyar dolar olarak hesaplanmış, bunun %40'ı yabancı yatırımcılar tarafından sağlanmıştır. Yatırımlara ülkesel bazda bakıldığında sadece Türkiye, Birleşik Krallık ve Hollanda'nın toplam yabancı yatırımın %63'ünü oluşturduğu görülmektedir. Söz konusu yatırımlar genel olarak hidrokarbon sektöründe yoğunlaşmış durumdadır, ancak son dönemde artan, devlet destekli teşvikler sonucunda yatırımcı petrol dışı sektörlere yönlendirilmektedir. Bu sayede son yıllarda petrol dışı sektördeki DYY stok miktarı 35 milyar doları aşmıştır.

Petrol dışı faaliyetlerin her sektörde kendini göstermesi, son dönemde büyük düşüş gösteren petrol fiyatları sebebiyle Azerbaycan ekonomisi için hayati bir öneme kavuşmuştur. Bu sebeple ekonomik aktivitelerin çeşitlendirilmesi, resmi bir öncelik haline gelmiştir. Bu esnada gelişimini sürdüren hidrokarbon sektörü de önümüzdeki süreçte TANAP gibi uluslararası projelerle daha da fazla desteklenecektir. Bu sayede Azerbaycan, her sektörde gelişim oranını istikrara kavuşturarak büyümeye devam edebilecektir.

TÜRKSOY 2018 Nevruz kutlamaları
TÜRKSOY 2018 Nevruz kutlamaları
Metin Külünk: Azerbaycan dış politikada da İlham Aliyev döneminde önemli kazanımlar elde etti (ÖZEL)
Metin Külünk: Azerbaycan dış politikada da İlham Aliyev döneminde önemli kazanımlar elde etti (ÖZEL)
TÜRKSOY ile Anadolu Mektebi İşbirliğinde Aytmatov'un 90. yıldönümü Etkinlikleri Düzenlenecek
TÜRKSOY ile Anadolu Mektebi İşbirliğinde Aytmatov'un 90. yıldönümü Etkinlikleri Düzenlenecek
Loading Bars
Son Haberler
Berat Albayrak İstifa Etti
Gencehan Tunay - Azerbaycan yakaladığı bu tarihi fırsatı sonuna kadar kullanarak, amacını elde edebilecektir (ÖZEL)
İlham Aliyev'den son dakika açıklaması: Fuzuli kenti işgalden kurtarıldı
Ermenistan'ın Azerbaycan'da sivilleri füzeyle vurduğu dehşet anları kamerada!
Ermenistan'da Rum korgeneral
Azerbaycan'daki Müslüman, Hrıstiyan ve Yahudi dini liderlerden Ermenistan'a tepki
Çin'in Şeffaflık Yoksunluğu Antisinopati Yaratıyor
Şenocak:Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in Türkiye’ye verdiği destek Türk Dünyasında güç birliği için örnek teşkil etmeli
Doğu Akdeniz’de: Güçlü Türkiye, Güçlü Azerbaycan
Muharrem İnce: Haklı mücadelede mi yoksa Cumhurbaşkanlığı adaylığını kazanılmış hakkı olarak gören bir siyasetçi mi?
İyi mi Böyle? : Türk Siyasi Yaşamından Son Esintiler
MİT’in İkinci “Kalesi” İstanbul’da Açıldı
ÇİN’İN SAĞLIK İPEK YOLU STRATEJİSİ, KOVİD-19 VE JACK MA VAKFI’NIN ROLÜ
Çoklu Baro Sistemi Nasıl Getirildi? -Baro Başkanları versus Metin Feyzioğlu-
Çoklu Baro Sistemi Nasıl Getirildi? : Ali Erbaş versus Ankara Barosu -I-
3 vekilin milletvekilliğinin düşürülmesi; olması gereken mi yoksa darbe mi?
Azerbaycan'la vizeler karşılıklı olarak kaldırıldı
Bakan Karaismailoğlu: “Insan sağliği ön planda tutularak, gemilerde yolcu taşımacılığını başlatiyoruz”
THY uçaklarında ikram kapalı kutuda dağıtılacak
İktidarla Yolu Ayrılanlar: Gelecek Partisi
Renault duyurdu! 15 bin kişiyi işten çıkaracak
Deva Partisi: İktidarla Yolları Ayrılanlar..
Fahrettin Altun: Türkiye barışın ve güvenliğin teminatı
Kazakistan’ın ‘giriş kapısına’ TAV imzası
150 bin kişiye bağışıklık testi
Kanada'da Kovid-19'a karşı yeni tedavi umudu
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay corona virüs sonrası normale dönüş planını anlattı
Trump 1915 olayları için bu yıl da 'Büyük Felaket' dedi
Türkiye bu yalan ve iftira kampanyalarına prim vermeyecektir
İstanbul Türkiye’nin 'Vuhan'ı oldu!
THY duyurdu! Dev tahliye operasyonu başlıyor
Avrupa Parlamentosu Türkiye'ye desteğini açıkladı
Son söz Erdoğan'da! 23 Nisan’dan itibaren dört gün süreyle sokağa çıkma yasağı kararı alınacak mı?
Plazma tedavisi umut oldu
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Moldovalı mevkidaşıyla görüştü
TBMM Başkanı Mustafa Şentop'dan '23 Nisan' çağrısı
Son dakika! Bakan Akar duyurdu! Üretim başladı
Dışişleri: Yukarı Karabağ bölgesindeki gayrimeşru seçimleri tanımıyoruz
Boris Johnson'ın corona virüs testi pozitif çıktı
Bakan Çavuşoğlu: Yurt dışında 32 vatandaşımız virüsten hayatını kaybetti
Sağlık Bakanlığı'ndan yeni corona virüs kararı!
Türkiye'nin koronayla mücadelesinde sıcak gelişme!
Azerbaycan’da yeni petrol yatağı bulundu
İbrahim Kalın'dan Koronavirüs açıklaması
Ankara’ya inen uçaktakiler corona virüs karantinasına alındı!
Formula 1'de yeni sezon heyecanı başlıyor!
Çin’deki ölümcül salgında son rakamlar şaşırttı
KKTC Sağlık Bakanı açıkladı: Alman turistte corona virüs tespit edildi
Fuat Oktay'dan 'Milli ilaç' vurgusu
Bir İranlı general daha Suriye'de öldürüldü!
Azerbaycan'ın Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim'den Türkiye'ye destek
33 askerin şehit edilmesinin ardından İsrail'den flaş açıklama
Yunanistan'da mülteci paniği!
Kemal Kılıçdaroğlu, Ankara dışındaki tüm programlarını iptal etti
THY, koronavirüs nedeniyle Nahçıvan uçuşlarını durdurdu
Corona virüs bir ülkeye daha sıçradı
Erdoğan'dan son dakika patriot açıklaması
Dışişleri'nden Hocalı mesajı
20. yüzyılın en kanlı faciası Hocalı Soykırımı'ndan 28 yıl geçiyor
Erdoğan: Rusya inkar ediyor! Koronavirüs için önemli açıklama
Ermenistan ordusu Azerbaycan askerini şehit etti
İki depremin vurduğu mahallede sağlam ev kalmadı
Koronavirüsle ilgili peş peşe kötü haberler
Dünya devlerini geride bırakan THY rekora uçacak!
Erdoğan'dan son dakika açıklaması: 'An meselesi!'
İstanbul'da sabaha karşı korkutan yangın!
Türkiye'den Yunan'a sert tepki: Batı Trakya Türk'tür Türk kalacak
Gül:Tercihim parlamenter sistemden yana
Serdar Ünsal, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan’a gereken cevabı vermiştir
Türkiye'nin yüzde 52,4'ü mutlu, yüzde 70'i umutlu
Çanakkale Boğazın'da korkutan görüntü! Ne olduğu daha bilinmiyor
Sağlık Bakanı Koca duyurdu: 8 bin 844 sözleşmeli personeli alıyoruz
14 günlük karantina sona erdi! Sonuçlarında da virüs çıkmadı
Cumhurbaşkanı Erdoğan :Türkiye - Pakistan arasında hakiki bir kardeşlik vardır
Koronavirüs dünyayı sarsıyor
Tüpraş 2019'da 236 milyon dolar yatırım, 29.2 milyon ton satış yaptı
Markette kalp krizi geçiren AK Partili Başkan hayatını kaybetti
'Hayalet Şehir' Kapalı Maraş için tarihi adım
Zorlu Enerji Kazakistan'a şube açıyor
Dolar kritik seviyenin üzerinde
İstanbul'da dev operasyon: 44 gözaltı
SOCAR Türkiye CEO’su Zaur Gahramanov: 2019 bizim için yatırımlarımızın sonuçlarını almaya başladığımız bir yıl olarak özel bir öneme sahip (ÖZEL)
“Kapan-5 Gabar Operasyonu” Başlatıldı
Türkiye'den Fransa Cumhurbaşkanı Macron'a çok sert tepki
35 Türk ve 10 Azerbaycan vatandaşı, Çin'den 'Koca Yusuf'la tahliye edilecek
METRO İSTANBUL SANAYİ VE TİCARET A.Ş açık ihale usulü ile ihale edilecektir
Akdeniz'de en büyüğü 5.4 olmak üzere 11 deprem meydana geldi
Türkiye de alarmda! Koronavirüs ile ilgili korkutan gelişme
Cumhurbaşkanı Aliyev'den, Erdoğan'a başsağlığı mesajı
Diyarbakır belediyesi mali hizmetler müdürlüğü akaryakıt satın alacaktır
Cumhurbaşkanlığı'ndan deprem açıklaması: Yaralar en kısa zamanda sarılacak
THY, Elazığ ve Malatya biletlerini ücretsiz değiştirecek
Ermenistan Azerbaycan cephe hattında ateşkesi ihlal etti
İstanbul'da 6 teknede yangın
Elazığ’da 6,8 büyüklüğünde deprem! AFAD: 20 kişi hayatını kaybetti
Zehra Zümrüt Selçuk, memur emeklilerinin maaş farklarının ödeneceğini duyurdu
Ankara'da peş peşe depremler.. 4.5 ve 3.8'in ardından 3.6'lık deprem
Türkiye'den Yunanistan'a sert mesaj: Bu bir tehdit değil ama...
Azerbaycan Ankara Büyükelçisi Hazar İbrahim AKŞAM için yazdı: Bağımsızlığa giden yolda kanlı 20 Ocak olayları
Azerbaycan'da “Kanlı Ocak” olaylarının 30. yıl dönümü anılıyor
Tüm haberler