Haldun Yavaş: Güney Kafkasya'nın İstikrar Abidesi-Azerbaycan

Haldun Yavaş: Güney Kafkasya'nın İstikrar Abidesi-Azerbaycan

Hazar Strateji Enstitüsü Genel Sekreteri Haldun Yavaş

Siyasi dengesini ekonomik istikrarıyla taçlandıran Azerbaycan bugün emin adımlarla yoluna devam etmektedir. Söz konusu adımlar, zaman içerisinde uygulanan ekonomik reformlarla daha da sağlam atılmış ve modern bir Azerbaycan devletinin oluşmasına olanak sağlamıştır. Ortaya çıkan ekonomik rakamlar Azerbaycan'ın hızlı gelişen bir ülke olduğunu kanıtlamaktadır. The Economist'in araştırmasına göre Azerbaycan ekonomisi 2001-2010 yılları arasında kişi başına düşen GSYİH istatistiklerinde %13'lük bir gelişim ortalaması yakalayarak bu alanda dünya ikincisi olmayı başarmıştır. Dünya Bankası'nın benzer bir çalışmasında Azerbaycan 'yüksek gelirli ülkeler' arasına diğer Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinden önce dahil olmuştur.

Azerbaycan Resmi İstatistik Kurumu'nun rakamlarına göre ülke 2015 yılında petrol fiyatlarının hızlı düşüşüne rağmen %1,1'lik bir büyüme gerçekleştirebilmiştir. Aynı yıl petrol dışı sektörde de benzer bir artış yaşanmıştır. Bunun yanında Azerbaycan hükümeti cari yılda %1,8'lik bir büyüme oranı beklemektedir. Dünya Bankası ise Azerbaycan için 2016 yılında %2,6, 2017 yılında ise %2,7'lik büyüme tahmin etmektedir. Benzer beklentiler Birleşmiş Milletler'in (BM) 'Global Ekonomik Durum ve Beklentiler' raporunda da karşımıza çıkmaktadır. Rapora göre Azerbaycan ekonomisinin 2016'da %2,5, 2017 yılında da %2,9'luk ortalama büyüme sergilemesi beklenmektedir. Asya Kalkınma Bankası ise 2016 yılı tahmini büyüme rakamını %2,8 olarak açıklamıştır.

Azerbaycan'ın sosyoekonomik alanda ulaştığı başarı uluslararası değerlendirmelere de olumlu yansımaktadır. Dünya Bankası'nın güncel 'Doing Business' raporunda Azerbaycan geçtiğimiz yılki konumunu koruyarak 63. sırada yer almıştır. Rapor kapsamında Azerbaycan birçok kategoride BDT ve bölge ülkeleri arasında lider ülke konumuna ulaşmayı başarmıştır. Günümüzde özellikle 'işe başlama kolaylığı' ve 'tapu siciline kayıt' başlıklarında yapılan reformlar sonucunda Azerbaycan söz konusu alanlarda küresel olarak sırasıyla 7. ve 22. sıralarda kendine yer bulmuştur. Azerbaycan, küresel ekonomileri karşılaştıran 'Global

Competitiveness' endeksinde ise halihazırda 40. sırada yer almaktadır. Düşük enflasyon ve uygun yatırım ortamının sağlanmasıyla Azerbaycan, bölgesel çapta zirveye oynamaktadır. Azerbaycan, sosyal sorunların etkin ve uzun vadeli çözümünde önemli ilerleme kaydetmiştir. Bu bağlamda, yeni bir sosyal politika oluşturulmuş ve 2000 yılında %49 olan yoksulluk düzeyi sadece beş yıl sonra %29,3'e, 2013 yılında da büyük bir başarı sonucunda %5'e gerilemiştir.

Sektörel bazda bakıldığında, hidrokarbon sektörünün Azerbaycan ekonomisindeki ve diğer sektörlerin gelişimindeki kritik payı karşımıza çıkmaktadır. 2006 yılından beri elde edilen petrol gelirleri, petrol dışı sektör yatırımlarına yönlendirilerek ekonomide çeşitliliğin sağlanması amaçlanmıştır. Bu sayede gelinen noktada petrol dışı gelirler 2015 yılı GSYİH'sinin %68'ini oluşturmaktadır. Söz konusu sektörün ekonomiye katkısı her geçen yıl artmaktadır. Resmi istatistiklere göre petrol dışı sektör son 5 yılda %8,8'lik bir büyüme ortalaması yakalamıştır. Sektör sadece 2014 yılında %7'lik bir artış göstermiştir.

Petrol dışı sektörün gelişiminin devam etmesi için Azerbaycan hükümeti 2014 yılında Sosyoekonomik Gelişim Programı'nı yürürlüğe koymuştur. 2014-2018 yılları arasında devam etmesi planlanan program dahilinde kırsal bölgelerin üretime katkı yapacak duruma gelmesi amaçlanmıştır ve bugüne kadar 31,9 milyar dolar değerinde yatırım sağlanmıştır.

Bugün aktif işgücünün %36,7'sini oluşturan tarım sektörü, Azerbaycan ekonomisinin önemli sektörlerinden biri sayılmaktadır. BDT ülkeleri arasında önde gelen üreticilerden biri olan Azerbaycan, bunun yanında tarım ürünleri ihracatının gelişmesi için tarım ve gıda sanayisi yatırımlarına ağırlık vermektedir. Söz konusu hedefe ulaşabilmek ve kendine yetebilmek için son yıllarda tarım sektörüne dikkat çekilmesi amaçlanmıştır. Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 2015 yılını 'Tarım Yılı' ilan ederek bu çabayı resmileştirmiştir. Bu çabanın, hidrokarbon sektörünün GSYİH'de artan payını dengelemek için ortaya çıktığı söylenebilir.

Tarım ürünleri üretimini arttırmayı amaçlayan Azerbaycan'da ortalama 2 milyon ton meyve ve sebze üretimi yapılmaktadır. Sadece 2015 yılında 839 bin ton meyve, 1 milyon 273 bin ton sebze, 1 milyon 924 bin ton mandıra ürünü, 35 bin ton pamuk ve 3 milyon ton tahıl üretimi yapılmıştır. Bütün tarım ürünlerinde ulaşılan üretim miktarında 2014'e kıyasla %6,6'lık bir artış ortaya çıkmıştır. Sanayi sektörü ise Azerbaycan'ın en gelişmiş sektörü olarak ön plana çıkmaktadır. Halihazırda GSYİH'nin %58'ine katkıda bulunan sanayi sektörü, madencilik ve imalat sanayi başta olmak üzere birçok kategoride faaliyet göstermektedir. Petrol ve gaz üretimini kapsayan madencilik, son beş yıldır sanayi dallarının ortalama %77,6'sını oluşturmuştur. Söz konusu sektör, sanayi üretiminde 1995 yılında sadece %19,6'lık bir yer tutarken zengin hidrokarbon rezervlerinin üretime kazandırılması ile üretimin dörtte üçünü karşılamaya başlamıştır.

Ancak genel perspektifte amaçlanan petrol dışı sektörün rolünün arttırılması hedefi sanayi sektöründe de ön plana çıkmaktadır. 2015 yılında petrol dışı sanayi sektöründe üretim hacmi %8,4 artış göstermiştir. Söz konusu üretime imalat, gıda, otomotiv ve savunma gibi birçok sanayi dalından katkı sağlanmıştır. Son beş yıllık verilere göre 4000'e yakın otomobil üretimi yapılmıştır. 2014 yılında bir yıl öncesine kıyasla, toplam otomobil üretimi %340 oranında artarak 1861 adet olmuştur. Bu dönemde ortaya çıkan devasa artış oranı, ülkenin Euro-4 ekoloji standardına geçiş kararıyla otomotiv satışlarının yükselmesi ve ithal edilen araç sayısının minimuma indirilmesi hedefiyle açıklanabilir.

Özel sektör ve yabancı yatırımların kritik rolü sayesinde birçok sektörde büyük gelişim rakamları kayda geçmiştir.. 2014 yılında doğrudan yabancı yatırım (DYY) 7,6 milyar dolara ulaşmış olup bir önceki yıla göre %26 artış göstermiştir. Aynı yıl toplam yatırım miktarı 27,7 milyar dolar olarak hesaplanmış, bunun %40'ı yabancı yatırımcılar tarafından sağlanmıştır. Yatırımlara ülkesel bazda bakıldığında sadece Türkiye, Birleşik Krallık ve Hollanda'nın toplam yabancı yatırımın %63'ünü oluşturduğu görülmektedir. Söz konusu yatırımlar genel olarak hidrokarbon sektöründe yoğunlaşmış durumdadır, ancak son dönemde artan, devlet destekli teşvikler sonucunda yatırımcı petrol dışı sektörlere yönlendirilmektedir. Bu sayede son yıllarda petrol dışı sektördeki DYY stok miktarı 35 milyar doları aşmıştır.

Petrol dışı faaliyetlerin her sektörde kendini göstermesi, son dönemde büyük düşüş gösteren petrol fiyatları sebebiyle Azerbaycan ekonomisi için hayati bir öneme kavuşmuştur. Bu sebeple ekonomik aktivitelerin çeşitlendirilmesi, resmi bir öncelik haline gelmiştir. Bu esnada gelişimini sürdüren hidrokarbon sektörü de önümüzdeki süreçte TANAP gibi uluslararası projelerle daha da fazla desteklenecektir. Bu sayede Azerbaycan, her sektörde gelişim oranını istikrara kavuşturarak büyümeye devam edebilecektir.

Haberlerimize Google News'de abone olun! Abone ol
''Tarihi İpek Yolu'nun yeniden canlanacağına inanıyorum''
''Tarihi İpek Yolu'nun yeniden canlanacağına inanıyorum''
TÜRKSOY 2018 Nevruz kutlamaları
TÜRKSOY 2018 Nevruz kutlamaları
Metin Külünk: Azerbaycan dış politikada da İlham Aliyev döneminde önemli kazanımlar elde etti (ÖZEL)
Metin Külünk: Azerbaycan dış politikada da İlham Aliyev döneminde önemli kazanımlar elde etti (ÖZEL)
Loading Bars
Son Haberler
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye'ye yatırım yapan kazanmaya devam edecektir
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan 10 büyükelçiye Kavala tepkisi
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Kimse görevini yapanların kılına dokunamaz
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İletişim meselesini başkalarına havale edemeyiz
İletişim Başkanı Altun: Karşımızda bir yalan endüstrisi var
Cumhurbaşkanı Erdoğan 'Milli Görüş Sempozyumu'nda konuştu
Barış Pınarı bölgesinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Afrika ile ticaret hacim 25 milyar doları aştı: El ele kalkınma modeli
Soros ne ise Kavala odur
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan BAYKAR tesislerine taziye ziyareti
Cumhurbaşkanı Erdoğan 1. Su Şurası'nda konuştu: Artık zorunluluk haline geldi ;
7 kritik anlaşma
TRT World Forum 2021’de dünyanın yeni güç haritası masaya yatırıldı
TRT World Forum 2021 “Türkiye’de üretilen içerik dünyaya yayılıyor”
Fuat Oktay: Enflasyonu tek haneye düşüreceğiz
Bakan Çavuşoğlu Güney Kore'ye gidiyor
Son dakika! Ankara'da Maden Tetkik ve Arama (MTA) Yerleşkesinde korkutan patlama
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Afrika'da FETÖ mesajı: Beladan bu ülkelerin de kurtulmasını istiyoruz
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Altun: Küresel sorunlar, küresel çözümler gerektiriyor
Afganistan’daki son Yahudi İstanbul’da
Altun: Krizlere karşı iş birliğinde Türkiye örnek teşkil etmeyi amaçlıyor
Albayrak Grubu'nun sağladığı teşviklerden üreticiler memnun: Hedef 550 bin ton pancardan 82 bin ton şeker üretimi
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan dünyaya reform çağrısı
Bakan Muş 'Cumhuriyet tarihinde ilk' diyerek duyurdu: Türkiye'nin dünya ihracatından aldığı pay ilk kez yüzde 1'in üzerine çıktı
AK Parti'den büyükelçilerin 'Osman Kavala' çağrısına tepki: Yanlış beyanatları en güçlü şekilde reddediyoruz
Erdoğan’dan sömürge düzenine tepki: Korktukça zulüm Afrika’yı sarar
Afrika’yla daha fazla ticaret
Aliya İzzetbegoviç savaşta, siyasette, hayatın her alanında ve en zor şartlarda dahi insan olmanın,vicdanın ve ahlakın timsali olmuştu - Yalçın Topçu
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 2021'i yüzde dokuzluk büyüme ile tamamlamayı öngörüyoruz
Motorine 23 kuruş zam
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: 7 alanda anlaşma imzaladık
Baykar Yönetim Kurulu Başkanı Özdemir Bayraktar için taziye mesajları
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Bakan Bilgin'i kabul etti
Karadeniz'den sonra sıra Akdeniz'de: Altı ayrı sahada petrol aranacak
Cumhurbaşkanı Erdoğan imzaladı: 109 ton altın için yeni adım
Cumhurbaşkanı Erdoğan Angola'da: Resmi törenle karşılandı
Akkuyu NGS yalnızca inşaat sürecinde Türkiye ekonomisine 6 milyar liralık katkı sunacak
Bir günde bir yıllık ihracat
Erdoğan'dan Kılıçdaroğlu'na tepki: Vesayet günleri geride kaldı
Ahmed Cevad Ahundzade
Merkel'in veda ziyareti: Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Almanya Başbakanı Merkel'den önemli açıklamalar
Bakan Muş açıkladı: Bir günde 1,5 milyar dolarlık ihracat yapıldı
Erdoğan-Merkel görüşmesi başladı
Yunanistan'a kaçmaya çalışan FETÖ mensupları yakalandı
Bakan Akar, Polonyalı mevkidaşı ile görüştü
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Topçu: “Bilim alanındaki gelişmeleri önemsiyorum”
Taliban heyetiyle görüşme sonrası Bakan Çavuşoğlu'ndan ilk açıklama: Beklentimiz güvenlik
Sürpriz görüşme: Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Temel Karamollaoğlu bir araya gelecek
Dünyanın önde gelen teknoloji şirketi rotasını Türkiye’ye çevirdi
Türk SİHA'sına bir talip daha: Fas, Cezayir ve Ruanda'nın ardından Nijerya da sıraya girdi
Türkiye ve Avrupa’ya ihraç ettiği doğalgazı 16 milyar metreküpe çıkaracak
TUSAŞ'ın kuracağı tesis Türkiye'de bir ilk olacak
Savunma Sanayi Başkanı Demir: Katmanlı hava savunma sistemimizi her geçen gün daha da güçlendiriyoruz
Savunma Sanayi Başkanı Demir İKA ACROB'un detaylarını açıkladı
Bakan Çavuşoğlu Alman mevkidaşı ile görüştü
Bakan Akar: Gereken ne varsa zamanı gelince yapılacak
Erdoğan Ankara'nın başkent oluşunun yıl dönümünü kutladı
Türk dünyasının kahramanı, münevveri ve mücahidi Şehit Ahmed Cevad, dünya durdukça her daim rahmetle, minnetle, saygı ve şükranla anılacaktır
Cumhurbaşkanı Erdoğan Endonezya Dışişleri Bakanını kabul etti
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay Boğaziçi'nde rektörün makam aracının üzerine çıkan vandala tepki: Öğrenci olamaz
Bakan Dönmez'den doğal gaz açıklaması: Fiyat artışı olacak mı?
Bakan Pakdemirli: 'Yanan alanlar tekrar ağaçlandırılır ve başka amaçla kullanılmaz' nokta!
Türkiye ile Endonezya aşı sertifikalarını karşılıklı tanıyacak
Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü Kalın'dan Türkiye'nin F-16 teklifiyle ilgili açıklama: Alternatif olarak değerlendirilebilir
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Türkiye yeni bir göç yükünü kaldıramaz
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu'ndan dikkat çeken Afganistan açıklaması: Kabil'e gitmeyi planlıyoruz
Yunanistan'a kaçmaya çalışan 11 terörist yakalandı
Devlet Bahçeli: Sorulacak hesabımız büyüktür
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan mesleki eğitime iki yeni müjde
Fahrettin Altun'dan 'siyasi cinayetler olacak' iddialarına yanıt: Korku iklimi oluşturmaya çalışıyorlar
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Suriye'de en kısa sürede gereken adımları atacağız
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan iklim değişikliği mesajı
AK Parti Sözcüsü Çelik: 'Siyasi cinayet' spekülasyonları ilkesiz ve utanç verici
Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, Rus mevkidaşı Lavrov ile görüştü
TÜMOSAN geliştirdi: Yüzde 100 yerli ve milli Pusat Konya Bilim Festivalinde sergileniyor
Ruanda Türkiye’den SİHA almak istiyor
Cumhurbaşkanlığı Kabinesi bugün toplanacak
Fırat Kalkanı Bölgesinde terör saldırısı: 2 şehit
Cumhurbaşkanı Erdoğan Adana'da gençlerle bir araya geldi: Bizimki TEKNOFEST kuşağı
Afrika çıkarması
Bahçeli'den Boğaziçi açıklaması: Öğrenci değil provokatörler
Bakan Çavuşoğlu'ndan Biden'a sert tepki: ABD Türkiye'yi suçlamak yerine kendi yanlış politikalarından vazgeçsin
Irak'ın kuzeyinde 3 terörist etkisiz hale getirildi
Bakan Dönmez: Cumhurbaşkanı Erdoğan Nijerya yolcusu
AKINCI'nın gözünden Bayraktar TB2: İstanbul kanatlarımın altında
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan milli elektrikli lokomotif müjdesi
Bakan Akar'dan Yunanistan'a: Türkiye'ye karşı üstünlük sağlayamazsınız
Dışişleri'nden İsrail'e kınama
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BBP Genel Başkanı Mustafa Destici’yi kabul etti
Türkiye'den F-16 adımı: ABD'ye teklif mektubu iletildi
7 EKİM IRAK TÜRKMEN MİLLÎ BAYRAMI KUTLU OLSUN
Cumhurbaşkanı Erdoğan: 3600 ek göstergeyi 2022 sonuna kadar çözeceğiz
Cumhurbaşkanı Erdoğan Putin ile görüştü
Kuzey Irak'ta hava hareketliliği: Türk SİHA'ları kanatlandı
İhracat beklentisi dördüncü çeyrekte arttı
Dışişleri Bakanlığı'ndan Pakistan'a taziye mesajı
Paris Anlaşması Meclis'ten geçti BM'den ilk mesaj geldi: Memnuniyetle karşılıyoruz
Hedef sınır güvenliğinde dünya pazarı
Bakan Soylu: Önümüzde bir sonbahar-kış operasyonu var
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Yasama yılı bitmeden yeni anayasayı neticeye ulaştırabiliriz
Tüm haberler